Mit o Syzyfie – streszczenie, syzyfowa praca, 25 pytań i test

Syzyf był królem Koryntu, który kilka razy oszukał bogów – m.in. zdradził tajemnicę Zeusa i zakuł w kajdany Tanatosa. Za karę w Tartarze musi bez końca wtaczać na górę głaz, który zawsze się stacza. Stąd „syzyfowa praca”, czyli wysiłek bez efektu.

Mit o Syzyfie to jeden z najczęściej sprawdzanych mitów w klasie 5 i 6. Nauczyciele pytają zwykle o trzy rzeczy: kim był Syzyf, jak oszukał bogów i na czym polegała jego kara. Do tego dochodzi znaczenie związku frazeologicznego „syzyfowa praca”.

Poniżej masz krótkie streszczenie (w wersji, którą najczęściej omawia się w szkole na podstawie „Mitologii” Jana Parandowskiego), plan wydarzeń, 25 pytań z odpowiedziami i test online. Szczegóły mitu różnią się w zależności od źródła — jeśli nauczyciel korzystał z konkretnego wydania, trzymaj się go.

Mit o Syzyfie – krótkie streszczenie

Syzyf był królem Koryntu. Słynął z bogactwa i ogromnego sprytu, ale też z pychy — uważał, że potrafi przechytrzyć nawet bogów.

Kiedy nadszedł czas jego śmierci, Zeus wysłał po niego Tanatosa, boga śmierci. Syzyf podstępem zakuł go w kajdany. Przez ten czas na ziemi nikt nie umierał, co zaburzyło porządek świata. Dopiero Ares uwolnił Tanatosa, a Syzyf musiał zejść do świata zmarłych.

Przed śmiercią król polecił żonie, by nie wyprawiała mu pogrzebu i nie składała ofiar. W Hadesie poskarżył się, że żona go zaniedbała, i poprosił o pozwolenie na krótki powrót na ziemię, aby ją ukarać. Gdy go wypuszczono, nie wrócił — żył dalej, ciesząc się słońcem. W końcu Hermes siłą zaprowadził go z powrotem do podziemi.

Bogowie wymierzyli mu wieczną karę w Tartarze: Syzyf musi wtaczać na stromą górę ogromny głaz. Gdy jest już blisko szczytu, kamień wymyka mu się i stacza w dół — i wszystko zaczyna się od nowa.

Plan wydarzeń

1. Syzyf, król Koryntu, słynie ze sprytu i bogactwa.
2. Zeus wysyła po Syzyfa Tanatosa.
3. Syzyf zakuwa Tanatosa w kajdany — ludzie przestają umierać.
4. Ares uwalnia Tanatosa, Syzyf trafia do Hadesu.
5. Podstęp z żoną: brak pogrzebu i prośba o powrót na ziemię.
6. Syzyf nie wraca do podziemi; sprowadza go dopiero Hermes.
7. Kara w Tartarze: wtaczanie głazu, który zawsze spada.

Postacie mitu

• Syzyf – król Koryntu, przebiegły, pyszny, nie chce pogodzić się z losem.
• Zeus – władca bogów, który postanawia ukarać Syzyfa.
• Tanatos – bóg śmierci, uwięziony przez Syzyfa.
• Ares – bóg wojny, uwalnia Tanatosa (bez śmierci wojny nie miały sensu).
• Hades – władca podziemi, któremu Syzyf próbuje się wymknąć.
• Hermes – posłaniec bogów, odprowadza Syzyfa z powrotem do świata zmarłych.
• Żona Syzyfa – na jego polecenie nie wyprawia mu pogrzebu (w wielu źródłach nosi imię Merope).

Na czym polega kara Syzyfa?

Kara jest dopasowana do winy. Syzyf całe życie próbował oszukać porządek świata i uniknąć przeznaczenia. Teraz wykonuje pracę, której nie da się skończyć ani oszukać. Najgorsza nie jest sama ciężka praca, ale jej bezsens: wysiłek nigdy nie przynosi efektu.

Tartar to najgłębsza część krainy zmarłych, w której cierpieli najwięksi winowajcy (obok Syzyfa m.in. Tantal).

Co znaczy „syzyfowa praca”?

Syzyfowa praca to ciężka, długotrwała praca, która nie przynosi rezultatu albo ciągle trzeba ją zaczynać od nowa. Przykład: „Sprzątanie pokoju, gdy młodszy brat od razu wszystko rozrzuca, to syzyfowa praca”.

To związek frazeologiczny pochodzący z mitologii — podobnie jak „pięta achillesowa”, „nić Ariadny” czy „puszka Pandory”. Od mitu pochodzi też tytuł powieści Stefana Żeromskiego „Syzyfowe prace”.

Motywy i sens mitu

• Pycha i bunt wobec bogów – człowiek, który uważa się za mądrzejszego od bogów, zostaje ukarany.
• Nieuchronność śmierci – nawet najsprytniejszy nie ucieknie przed przeznaczeniem.
• Kara i wina – kara odpowiada winie: kto oszukiwał porządek świata, wykonuje pracę bez końca.
• Daremny trud – mit stał się symbolem wysiłku bez efektu.

Co trzeba zapamiętać na sprawdzian

• Syzyf = król Koryntu, sprytny i pyszny.
• Uwięził Tanatosa → ludzie przestali umierać → uwolnił go Ares.
• Oszukał Hadesa podstępem z pogrzebem; z powrotem sprowadził go Hermes.
• Kara w Tartarze: głaz wtaczany na górę zawsze spada.
• Syzyfowa praca = ciężka, daremna, niekończąca się praca.
• Nie myl Syzyfa z Tantalem (męki głodu i pragnienia) ani z Prometeuszem (przykuty do skały).

25 pytań z odpowiedziami

Zasłoń odpowiedzi i sprawdź, ile pamiętasz.

1. Kim był Syzyf? — Królem Koryntu.
2. Z czego słynął Syzyf? — Ze sprytu, bogactwa i przebiegłości.
3. Jaką wadę miał Syzyf? — Był pyszny — uważał, że przechytrzy bogów.
4. Kogo Zeus wysłał po Syzyfa? — Tanatosa, boga śmierci.
5. Co Syzyf zrobił z Tanatosem? — Podstępem zakuł go w kajdany.
6. Co się stało, gdy Tanatos był uwięziony? — Na ziemi nikt nie umierał.
7. Kto uwolnił Tanatosa? — Ares, bóg wojny.
8. Dokąd trafił Syzyf po śmierci? — Do Hadesu, czyli krainy zmarłych.
9. Co Syzyf polecił żonie przed śmiercią? — Żeby nie wyprawiała mu pogrzebu i nie składała ofiar.
10. Po co to zrobił? — Żeby mieć pretekst do powrotu na ziemię.
11. O co poprosił w podziemiach? — O zgodę na powrót na ziemię, by ukarać żonę.
12. Czy wrócił do Hadesu dobrowolnie? — Nie, został na ziemi.
13. Kto sprowadził go z powrotem? — Hermes, posłaniec bogów.
14. Gdzie Syzyf odbywa karę? — W Tartarze.
15. Czym jest Tartar? — Najgłębszą częścią krainy zmarłych, miejscem kary.
16. Na czym polega kara Syzyfa? — Wtacza na górę głaz, który zawsze stacza się w dół.
17. Jak długo trwa kara? — Wiecznie.
18. Dlaczego kara jest tak dotkliwa? — Bo wysiłek jest bezsensowny i nigdy się nie kończy.
19. Co znaczy „syzyfowa praca”? — Ciężka praca, która nie daje efektu i trzeba ją zaczynać od nowa.
20. Jakim rodzajem wyrażenia jest „syzyfowa praca”? — Związkiem frazeologicznym pochodzącym z mitologii.
21. Do jakiej mitologii należy mit? — Do mitologii greckiej.
22. Jaki główny błąd popełnił Syzyf? — Próbował oszukać bogów i uniknąć przeznaczenia.
23. Jaki morał płynie z mitu? — Nie można bezkarnie przeciwstawiać się porządkowi świata; pycha zostaje ukarana.
24. Jaki inny grzesznik cierpiał w Tartarze? — Na przykład Tantal.
25. Kto napisał popularną „Mitologię”, z której uczniowie poznają mit? — Jan Parandowski.

5 trudniejszych pytań (otwartych)

1. Dlaczego Ares chciał uwolnić Tanatosa?

Bo skoro nikt nie umierał, wojny traciły sens — porządek świata został zaburzony. To pokazuje, że podstęp Syzyfa uderzył w cały świat, a nie tylko w bogów.

2. W jaki sposób kara odpowiada winie Syzyfa?

Syzyf całe życie szukał sposobów, by „wygrać” z losem. W Tartarze dostaje zadanie, którego nie da się wygrać ani skończyć — jego spryt staje się bezużyteczny.

3. Czy Syzyf jest wyłącznie negatywnym bohaterem?

Jest winny pychy i oszustwa, ale można też dostrzec w nim siłę i przywiązanie do życia — nie chce oddać słońca i świata żywych. Dlatego bywa symbolem uporu człowieka.

4. Podaj własny przykład syzyfowej pracy.

Np. odśnieżanie podjazdu podczas ciągłej śnieżycy — po chwili trzeba zaczynać od nowa, a efektu nie widać.

5. Czym różni się kara Syzyfa od kary Prometeusza?

Prometeusz cierpi za pomoc ludziom (kradzież ognia) i zostaje w końcu uwolniony przez Heraklesa. Syzyf jest karany za oszukiwanie bogów dla siebie i jego kara jest wieczna.

Zobacz też

• Mity greckie – test dla klasy 6
• Mit o Prometeuszu – streszczenie i test
• Demeter i Kora – streszczenie i test
• Dedal i Ikar – streszczenie i test
• Prace Heraklesa – streszczenie i test

Masz notatki z lekcji o mitach albo zdjęcie strony z „Mitologii”? Zamień je w test w generatorze testów z polskiego. Po zalogowaniu masz 5 bezpłatnych generowań w ciągu 24 godzin, bez karty. Ogólne informacje o narzędziu znajdziesz na stronie generator testów.