Psalmy Kochanowskiego – Psałterz Dawidów: opracowanie, parafraza i test

Najważniejsze w 30 sekund

• „Psałterz Dawidów” (1579) to poetycka parafraza wszystkich 150 psalmów biblijnych w przekładzie Jana Kochanowskiego.
• Parafraza nie jest dosłownym tłumaczeniem – poeta rozwija i przekształca tekst, nadając mu renesansowy kształt.
• Bóg jest w psalmach Stwórcą, opiekunem i sędzią; człowiek ufa Mu i wielbi Go za porządek świata.
• Część psalmów zyskała melodie Mikołaja Gomółki i była śpiewana w kościołach różnych wyznań.

Test z lektury „Psałterz Dawidów” – quiz online

Wybierz poziom: podstawowy (15 pytań) albo trudniejszy (10 pytań). Wynik, poprawne odpowiedzi i wyjaśnienia zobaczysz od razu, bez logowania. Niżej: wszystkie 25 pytań z odpowiedziami, 5 pytań otwartych, powtórka i PDF.

1. Jak nazywa się zbiór psalmów Kochanowskiego?

   • A) „Rytmy abo wiersze polskie”
   • B) „Lutnia”
   • C) „Pieśni. Księgi dwoje”
   • D) „Psałterz Dawidów”

2. Ile psalmów sparafrazował Kochanowski?

   • A) 19
   • B) 50
   • C) 100
   • D) 150

3. Co to jest parafraza?

   • A) Dosłowne tłumaczenie
   • B) Swobodne przetworzenie tekstu z zachowaniem sensu
   • C) Streszczenie prozą
   • D) Parodia tekstu

4. Komu tradycja przypisuje biblijne psalmy?

   • A) Mojżeszowi
   • B) Królowi Dawidowi
   • C) Salomonowi
   • D) Św. Pawłowi

5. Kto skomponował melodie do Psałterza Kochanowskiego?

   • A) Mikołaj Gomółka
   • B) Fryderyk Chopin
   • C) Stanisław Moniuszko
   • D) Wacław z Szamotuł

6. Komu poeta zadedykował Psałterz?

   • A) Janowi Zamoyskiemu
   • B) Zygmuntowi Augustowi
   • C) Piotrowi Myszkowskiemu
   • D) Urszulce

7. Jak zaczyna się Psalm 91 Kochanowskiego?

   • A) „Czego chcesz od nas, Panie”
   • B) „Wielkieś mi uczyniła pustki”
   • C) „Kto się w opiekę poda Panu swemu”
   • D) „Pokój – szczęśliwość, ale bojowanie”

8. Jaki jest główny temat Psalmu 91?

   • A) Śmierć dziecka
   • B) Miłość do kobiety
   • C) Wojna z Turkami
   • D) Zaufanie do Boga i Jego opieka

9. Jak przedstawiony jest Bóg w Psałterzu?

   • A) Jako obojętny obserwator
   • B) Jako wróg człowieka
   • C) Jako bóstwo antyczne
   • D) Jako Stwórca, opiekun i sędzia

10. Jaki obraz świata dominuje w psalmach Kochanowskiego?

    • A) Chaotyczny i groźny
    • B) Groteskowy
    • C) Harmonijny i uporządkowany
    • D) Katastroficzny

11. Do jakiego rodzaju liryki należą psalmy?

    • A) Miłosnej
    • B) Religijnej
    • C) Patriotycznej
    • D) Satyrycznej

12. Który typ psalmu wyraża prośbę o pomoc?

    • A) Pochwalny
    • B) Dziękczynny
    • C) Błagalny
    • D) Weselny

13. Jaki środek polega na zwrocie do Boga?

    • A) Apostrofa
    • B) Onomatopeja
    • C) Ironia
    • D) Hiperbola

14. Jaka cecha poezji biblijnej pojawia się w psalmach?

    • A) Rym wewnętrzny bez znaczenia
    • B) Paralelizm – powtarzanie myśli w nowych słowach
    • C) Dialog dramatyczny
    • D) Narracja trzecioosobowa

15. Jaki poeta antyczny inspirował formę psalmów?

    • A) Homer
    • B) Sofokles
    • C) Ezop
    • D) Horacy

Masz inną lekturę lub własne materiały? Wgraj zdjęcie lub PDF i wygeneruj test albo Fiszki.

Generator testów z polskiego · Test z własnych notatek · Fiszki z tej lektury lub notatek

„Psałterz Dawidów” – 25 pytań z odpowiedziami

1. Jak nazywa się zbiór psalmów Kochanowskiego? – D) „Psałterz Dawidów” Wydany w 1579 roku.
2. Ile psalmów sparafrazował Kochanowski? – D) 150 Całą biblijną Księgę Psalmów.
3. Co to jest parafraza? – B) Swobodne przetworzenie tekstu z zachowaniem sensu Poeta rozwija i zmienia formę.
4. Komu tradycja przypisuje biblijne psalmy? – B) Królowi Dawidowi Stąd tytuł „Psałterz Dawidów”.
5. Kto skomponował melodie do Psałterza Kochanowskiego? – A) Mikołaj Gomółka Melodie wydano w 1580 roku.
6. Komu poeta zadedykował Psałterz? – C) Piotrowi Myszkowskiemu Myszkowski był biskupem płockim.
7. Jak zaczyna się Psalm 91 Kochanowskiego? – C) „Kto się w opiekę poda Panu swemu” To psalm zaufania.
8. Jaki jest główny temat Psalmu 91? – D) Zaufanie do Boga i Jego opieka Bóg chroni wiernych.
9. Jak przedstawiony jest Bóg w Psałterzu? – D) Jako Stwórca, opiekun i sędzia Bóg gwarantuje ład świata.
10. Jaki obraz świata dominuje w psalmach Kochanowskiego? – C) Harmonijny i uporządkowany To renesansowa harmonia.
11. Do jakiego rodzaju liryki należą psalmy? – B) Religijnej To modlitwy i pieśni do Boga.
12. Który typ psalmu wyraża prośbę o pomoc? – C) Błagalny Człowiek w nieszczęściu woła do Boga.
13. Jaki środek polega na zwrocie do Boga? – A) Apostrofa Psalmy to bezpośrednia mowa do Boga.
14. Jaka cecha poezji biblijnej pojawia się w psalmach? – B) Paralelizm – powtarzanie myśli w nowych słowach To typowy zabieg psalmów.
15. Jaki poeta antyczny inspirował formę psalmów? – D) Horacy Kochanowski często pisał „po horacjańsku”.
16. Który utwór Kochanowskiego nie jest psalmem, choć bywa z nim mylony? – B) „Czego chcesz od nas, Panie” To pieśń z Ksiąg pierwszych.
17. Jak można opisać renesansowy charakter Psałterza? – B) Łączy biblijną treść z antyczną formą Biblia spotyka Horacego.
18. Czym różni się obraz Boga w Psalmach i w Trenach? – A) W Psalmach Bóg jest pewnym oparciem, w Trenach poeta przeżywa kryzys Treny pokazują zwątpienie.
19. O czym mówi Psalm 1? – C) O szczęściu człowieka, który nie idzie za radą złych Psalm 1 otwiera cały zbiór.
20. Dlaczego psalmy Kochanowskiego śpiewano w kościołach różnych wyznań? – D) Bo były poetycką wersją wspólnego tekstu biblijnego z melodiami Gomółki Biblia łączyła wyznania.
21. W którym roku ukazał się „Psałterz Dawidów” Kochanowskiego? – D) W 1579 Psałterz wydano w Krakowie w 1579 r.; stał się podstawą wielu pieśni kościelnych.
22. Na ile ksiąg dzieli się biblijna Księga Psalmów? – B) Na pięć Podział na pięć ksiąg nawiązuje do pięciu ksiąg Mojżesza.
23. W jakim języku powstały psalmy biblijne? – A) Po hebrajsku Kochanowski korzystał z przekładów łacińskich i własnej wiedzy humanisty.
24. Który polski poeta XX wieku przełożył Księgę Psalmów? – C) Czesław Miłosz Przekład Miłosza ukazał się w 1979 r.
25. Jak brzmi łaciński początek Psalmu 130 („Z głębokości”)? – D) „De profundis” Psalm pokutny wyraża wołanie człowieka z głębi cierpienia.

Pytania trudniejsze (otwarte)

1. Wyjaśnij, czym parafraza różni się od tłumaczenia, na przykładzie Psałterza.

   Przykładowa odpowiedź: Tłumaczenie oddaje tekst wiernie, a Kochanowski w parafrazie zachowuje sens psalmów, ale pisze je regularnym wierszem, rozbudowuje obrazy i nadaje im renesansową formę.

   Kryteria: definicje; przykład.

2. Opisz obraz Boga w psalmach Kochanowskiego.

   Przykładowa odpowiedź: Bóg jest Stwórcą harmonijnego świata, opiekunem tych, którzy Mu ufają, i sędzią nagradzającym sprawiedliwych.

   Kryteria: trzy cechy; uzasadnienie.

3. Omów Psalm 91 jako psalm zaufania.

   Przykładowa odpowiedź: Psalm mówi, że kto odda się w opiekę Bogu, będzie bezpieczny wobec wszelkich niebezpieczeństw; podkreśla ufność i poczucie bezpieczeństwa.

   Kryteria: temat; obraz opieki.

4. Porównaj obraz Boga w Psalmach i w Trenach.

   Przykładowa odpowiedź: W Psalmach Bóg jest pewnym oparciem i gwarantem ładu, w Trenach poeta po śmierci córki przeżywa kryzys wiary, by w Trenie XIX odzyskać ufność.

   Kryteria: podobieństwo; różnica.

5. Jakie cechy renesansu widać w Psałterzu?

   Przykładowa odpowiedź: Harmonijny obraz świata, umiar, jasność oraz połączenie treści biblijnej z antyczną formą wzorowaną na Horacym.

   Kryteria: cechy epoki; przykłady.

Najważniejsze w 5 minut

Podmiot liryczny i adresat

• Podmiot liryczny – człowiek ufający Bogu
• Bóg – Stwórca, opiekun i sędzia

Najważniejsze obrazy

• Pochwała stworzenia
• Prośba o pomoc w nieszczęściu
• Dziękczynienie za opiekę
• Pokuta za grzechy

Motywy

• Bóg-Stwórca
• zaufanie
• wdzięczność
• harmonia świata

Problematyka

• relacja człowiek–Bóg
• renesansowe połączenie Biblii i antyku

5 najczęstszych pomyłek

1. Nazywanie „Czego chcesz od nas, Panie” psalmem – to pieśń.
2. Twierdzenie, że Kochanowski przetłumaczył psalmy dosłownie.
3. Przypisywanie melodii Chopinowi zamiast Gomółce.
4. Mylenie liczby psalmów (jest ich 150).
5. Przypisywanie Psałterza Rejowi.

Powiązane lektury i powtórki

• Treny – cały cykl
• Pieśni Kochanowskiego
• Biblia – motywy i historie

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy wydano Psałterz Dawidów?

W 1579 roku.

Czy trzeba znać wszystkie psalmy Kochanowskiego?

Nie – zwykle omawia się wybrane psalmy; zakres sprawdź w programie swojej szkoły.

Czym jest psalm?

Biblijną pieśnią religijną: modlitwą, prośbą, podziękowaniem lub lamentem.

Kto napisał melodie do psalmów Kochanowskiego?

Mikołaj Gomółka.

Czy Czego chcesz od nas, Panie to psalm?

Nie, to pieśń Kochanowskiego.

Zapamiętaj lekturę z fiszkami

Masz notatki z lekcji? Wrzuć zdjęcie, PDF albo tekst, a SpytajMnie zamieni je w fiszki do powtórki.

Utwórz fiszki z moich notatek

Masz własne notatki? Zamień je w test albo fiszki

Wygeneruj test za darmo · Stwórz fiszki

Darmowe konto, bez karty · 5 generowań w ciągu 24 godzin

Wszystkie powtórki z klasy 1 liceum

Uczysz się z tego tematu? Z własnych notatek, zdjęcia lub PDF wygeneruj test albo Fiszki do powtórek.

Polecane wpisy

• Pieśń nad Pieśniami – interpretacja, motyw miłości, symbolika i test
• Krótkość żywota – Naborowski: interpretacja, vanitas, środki stylistyczne i test
• Tren VIII Kochanowskiego – analiza, środki stylistyczne, pytania i test
• Totalitaryzm w literaturze – Rok 1984, Inny świat i literatura XX wieku