Republika Francuska – test i pytania, historia klasa 6

I Republika Francuska, proklamowana w 1792 roku, przeszła przez okres rządów Konwentu, terroru jakobińskiego oraz Dyrektoriatu, zanim władzę przejął Napoleon Bonaparte. To burzliwy okres poszukiwania trwałego ustroju po obaleniu monarchii.

Najważniejsze w 30 sekund

• I Republikę Francuską proklamowano 22 września 1792 roku
• Konwent Narodowy rządził Francją w latach 1792–1795
• Dyrektoriat sprawował władzę w latach 1795–1799
• Napoleon Bonaparte dokonał zamachu stanu 18 brumaire'a (9 listopada 1799 roku)
• Konstytucja roku III (1795) wprowadziła dwuizbowy parlament

Proklamowanie republiki i rządy Konwentu

22 września 1792 roku, dzień po zwycięstwie wojsk francuskich nad armią pruską pod Valmy, nowo wybrany Konwent Narodowy zniósł monarchię i proklamował I Republikę Francuską. Był to przełomowy moment – Francja po raz pierwszy w swojej historii stała się republiką.

Konwent, zdominowany najpierw przez żyrondystów, a potem przez jakobinów, musiał zmagać się z wojną zewnętrzną przeciwko koalicji monarchii europejskich oraz z wewnętrznymi powstaniami rojalistów, m.in. w Wandei, co prowadziło do coraz bardziej radykalnych i represyjnych metod rządzenia.

Okres Wielkiego Terroru

W latach 1793–1794 władzę faktyczną sprawował Komitet Ocalenia Publicznego kierowany przez Maksymiliana Robespierre'a. Wprowadzono tzw. prawo o podejrzanych, pozwalające aresztować i skazywać na śmierć osoby podejrzewane o sympatie kontrrewolucyjne bez pełnego procesu sądowego.

W tym okresie stracono na gilotynie dziesiątki tysięcy ludzi, w tym samych przywódców rewolucji, jak Georges Danton. Terror zakończył się 27 lipca 1794 roku (9 thermidora według kalendarza rewolucyjnego), gdy Robespierre został obalony i następnego dnia stracony.

Rządy Dyrektoriatu

Po upadku terroru uchwalono Konstytucję roku III (1795), która wprowadziła władzę wykonawczą sprawowaną przez pięcioosobowy Dyrektoriat oraz dwuizbowy parlament złożony z Rady Pięciuset i Rady Starszych. System ten miał zapobiec ponownej koncentracji władzy w jednych rękach.

Dyrektoriat borykał się z korupcją, niestabilnością polityczną oraz ciągłymi wojnami, choć w tym czasie Francja odnosiła sukcesy militarne, m.in. dzięki kampanii włoskiej młodego generała Napoleona Bonaparte w latach 1796–1797, który zyskał ogromną popularność.

Zamach stanu Napoleona Bonaparte

Słabość i niepopularność Dyrektoriatu doprowadziły do zamachu stanu 18 brumaire'a roku VIII, czyli 9 listopada 1799 roku, w którym Napoleon Bonaparte przy pomocy wojska obalił Dyrektoriat i ustanowił rządy Konsulatu, sam zostając pierwszym konsulem.

Wydarzenie to uznaje się za koniec rewolucji francuskiej i początek epoki napoleońskiej. W 1804 roku Napoleon ogłosił się cesarzem Francuzów, kończąc tym samym formalnie okres I Republiki Francuskiej, choć idee rewolucyjne – kodeks cywilny, równość wobec prawa – przetrwały w jego rządach.

Co trzeba umieć

• Podać datę proklamowania I Republiki Francuskiej
• Opisać rządy Konwentu i okres Wielkiego Terroru
• Wyjaśnić ustrój wprowadzony przez Konstytucję roku III
• Opisać okoliczności zamachu stanu 18 brumaire'a
• Wyjaśnić, jak zakończyła się I Republika Francuska

Typowe błędy

1. Mylenie Konwentu z Dyrektoriatem jako organami władzy
2. Mylenie dat terroru jakobińskiego z okresem Dyrektoriatu
3. Przypisywanie Napoleonowi obalenia monarchii zamiast Dyrektoriatu
4. Mylenie zamachu 18 brumaire'a z koronacją cesarską Napoleona

Krótkie pytania i odpowiedzi

Dlaczego 22 września 1792 roku jest ważną datą?

Tego dnia Konwent Narodowy proklamował I Republikę Francuską, znosząc monarchię.

Czym było prawo o podejrzanych z 1793 roku?

Pozwalało aresztować i skazywać osoby podejrzewane o kontrrewolucję bez pełnego procesu sądowego.

Jak zakończyły się rządy Robespierre'a?

Został obalony i stracony 27 lipca 1794 roku podczas przewrotu thermidoriańskiego.

Jakie problemy trapiły Dyrektoriat?

Korupcję, niestabilność polityczną, kryzys gospodarczy i ciągłe wojny zewnętrzne.

Co się stało z Dyrektoriatem w 1799 roku?

Został obalony przez Napoleona Bonaparte w zamachu stanu 18 brumaire'a.

FAQ

Czy I Republika Francuska zakończyła się wraz z zamachem stanu w 1799 roku?

Nie, formalnie I Republika Francuska istniała do 1804 roku, kiedy Napoleon koronował się na cesarza Francuzów. Zamach stanu z 1799 roku zakończył rządy Dyrektoriatu i rozpoczął okres Konsulatu, który był ostatnią fazą republiki.

Dlaczego Konwent Narodowy wprowadził politykę terroru?

Konwent, dążąc do obrony zdobyczy rewolucji i państwa przed wewnętrznymi wrogami (kontrrewolucjonistami) i zewnętrznymi mocarstwami (wojny), wprowadził radykalne represje, by utrzymać władzę i porządek.

Czy system Dyrektoriatu był stabilny?

System Dyrektoriatu, pomimo prób rozłożenia władzy, okazał się bardzo niestabilny politycznie z powodu korupcji, wewnętrznych spisków oraz ciągłych konfliktów pomiędzy parlamentem a dyrektorami.

Jakie długoterminowe skutki dla Europy miał zamach stanu Napoleona?

Zapoczątkował erę napoleońską, która przyniosła rewolucyjne zmiany w prawie, administracji i ustrojach wielu państw europejskich, prowadząc do długotrwałych wojen i redefinicji granic na kontynencie.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Rewolucja francuska Następna lekcja: Epoka Napoleona Bonapartego

Cały dział: Rewolucja francuska i okres napoleoński

• Epoka Napoleona Bonapartego
• Upadek Napoleona
• Legiony Polskie we Włoszech
• Księstwo Warszawskie
• Rewolucja francuska