Spotkanie z lekturą: Adam Mickiewicz, Dziady cz. II – test i pytania, polski klasa 7

Dziady część II to dramat Adama Mickiewicza wydany w 1823 roku w tomie drugim Poezji. Opiera się na ludowym obrzędzie dziadów, czyli wywoływania duchów zmarłych. Utwór łączy elementy ludowe z przesłaniem moralnym o odpowiedzialności za czyny. To utwór znacznie krótszy niż część III, pełniący funkcję wprowadzenia do cyklu dziadowego.

Najważniejsze w 30 sekund

Wydane w 1823 roku w drugim tomie Poezji Mickiewicza
Oparte na białoruskim i litewskim obrzędzie ludowym dziadów
Akcja toczy się w kaplicy cmentarnej, prowadzona przez Guślarza
Duchy wzywane to: dzieci (Józio i Rózia), Zły Pan oraz Dziewczyna
Przesłanie: każdy czyn ma konsekwencje, trzeba zaznać cierpienia, by osiągnąć zbawienie

Test: Spotkanie z lekturą: Adam Mickiewicz, Dziady cz. II – 10 pytań

W którym roku wydano Dziady część II?
- A) 1822
- B) 1823
- C) 1832
- D) 1834
Czym są dziady jako obrzęd?
- A) Chrześcijańskim świętem zmarłych
- B) Pogańskim obrzędem wywoływania duchów przodków
- C) Obrzędem weselnym
- D) Świętem plonów
Kto prowadzi obrzęd w dramacie?
- A) Ksiądz
- B) Guślarz
- C) Wójt
- D) Starosta
Dlaczego dzieci Józio i Rózia nie mogą zaznać spokoju?
- A) Bo zgrzeszyły okrucieństwem
- B) Bo za życia nie zaznały żadnego cierpienia
- C) Bo zmarły w grzechu
- D) Bo nie zostały ochrzczone
Jaka jest kara Złego Pana?
- A) Wieczne błądzenie
- B) Dręczenie przez ptactwo, którego nie może dosięgnąć
- C) Zamiana w kamień
- D) Wieczny sen
Dlaczego Dziewczyna nie zaznaje spokoju?
- A) Bo skrzywdziła ludzi
- B) Bo za życia odrzucała miłość i zalotników
- C) Bo ukradła
- D) Bo złamała przysięgę
Jaka jest główna sentencja dramatu dotycząca ziemskiego życia?
- A) Kto nie zazna bogactwa, nie zazna nieba
- B) Kto nie dotknął ziemi ni razu, ten nigdy nie może być w niebie
- C) Kto nie kocha, ten umiera
- D) Kto nie cierpi, ten grzeszy
Gdzie rozgrywa się akcja utworu?
- A) W dworze szlacheckim
- B) W kaplicy cmentarnej
- C) W lesie
- D) W kościele parafialnym
Jaki wymiar społeczny ma postać Złego Pana?
- A) Krytykuje duchowieństwo
- B) Krytykuje niesprawiedliwość wobec poddanych chłopów
- C) Krytykuje mieszczaństwo
- D) Krytykuje emigrację
Jakim gatunkiem literackim jest Dziady część II?
- A) Powieścią
- B) Dramatem synkretycznym
- C) Sonetem
- D) Balladą epicką

Geneza i obrzęd dziadów

Dziady to dawny, przedchrześcijański obrzęd ludowy praktykowany na Białorusi i Litwie, polegający na wywoływaniu duchów zmarłych przodków i częstowaniu ich jedzeniem oraz napojami, aby zapewnić im spokój, a żywym pomyślność.

Mickiewicz zetknął się z tym zwyczajem podczas pobytu na Litwie i wykorzystał go jako ramę kompozycyjną dramatu, czyniąc z obrzędowego Guślarza przewodnika całej ceremonii.

Część II została napisana i opublikowana jako pierwsza z cyklu dziadowego, w 1823 roku, we Wilnie, w drugim tomie Poezji – wcześniej niż część IV i znacznie wcześniej niż część III z 1832 roku.

Przebieg obrzędu i postacie duchów

Obrzęd odbywa się nocą w opuszczonej kaplicy cmentarnej. Guślarz wraz z ludem wzywa kolejno duchy, które nie mogą zaznać spokoju z powodu grzechów popełnionych za życia.

Pierwsze duchy to dzieci – Józio i Rózia – które za życia nie zaznały cierpienia, dlatego teraz, by oczyścić się, otrzymują ziarnka gorczycy jako lekką pokutę za brak doświadczenia trosk ziemskiego życia.

Następnie zjawia się Zły Pan, okrutny szlachcic, który za życia znęcał się nad poddanymi; jego pokutą jest wieczne dręczenie przez ptactwo, którego nie może dosięgnąć. Ostatnia pojawia się Dziewczyna, która za życia odrzucała zalotników i nie zaznała miłości, przez co po śmierci nie może zaznać spoczynku.

Przesłanie i znaczenie utworu

Dramat formułuje swoistą filozofię moralną ludu: człowiek musi w życiu doświadczyć zarówno cierpienia, jak i radości, inaczej jego dusza nie zazna spokoju po śmierci – stąd słynna sentencja 'kto nie dotknął ziemi ni razu, ten nigdy nie może być w niebie'.

Utwór krytykuje przy tym niesprawiedliwość społeczną uosobioną w postaci Złego Pana, co nadaje dziełu także wymiar krytyki stosunków panujących na wsi za czasów pańszczyzny.

Dziady część II stanowią ważne wprowadzenie do całego cyklu dziadowego Mickiewicza i wprowadzają czytelnika w świat wierzeń ludowych, które były fundamentem estetyki romantycznej – połączenia fantastyki z refleksją egzystencjalną.

Co trzeba umieć

Wyjaśnić, czym jest obrzęd dziadów i jego pochodzenie
Wymienić duchy pojawiające się w utworze i powody ich pokuty
Sformułować przesłanie moralne dramatu
Wskazać datę powstania i miejsce w cyklu dziadowym

Typowe błędy

Mylenie części II z częścią III (Wielka Improwizacja należy do części III)
Pomijanie roli Guślarza jako przewodnika obrzędu
Błędne przypisywanie pokuty – np. mylenie kary dzieci z karą Złego Pana
Traktowanie dziadów jako święta chrześcijańskiego, podczas gdy to obrzęd pogański

Krótkie pytania i odpowiedzi

Na czym polegał ludowy obrzęd dziadów?

Polegał na wywoływaniu duchów zmarłych przodków i częstowaniu ich jedzeniem oraz napojami w intencji zapewnienia im spokoju.

Dlaczego Mickiewicz wybrał formę obrzędu jako ramę dramatu?

Chciał ukazać autentyczne wierzenia ludu oraz nadać utworowi charakter uniwersalnej przypowieści moralnej.

Jaką funkcję pełni Guślarz w dramacie?

Jest przewodnikiem obrzędu, który wzywa duchy i komunikuje się z nimi w imieniu zgromadzonego ludu.

Co symbolizują ptaki dręczące Złego Pana?

Symbolizują skrzywdzonych poddanych, którzy po śmierci mszczą się na swoim dawnym prześladowcy.

Jakie jest miejsce Dziadów cz. II w cyklu dziadowym?

To pierwsza opublikowana część cyklu, wprowadzająca czytelnika w świat wierzeń ludowych, zanim powstały część IV i III.

FAQ

Czy Dziady cz. II i cz. III to ten sam utwór?

Nie, to odrębne części cyklu napisane w różnym czasie – część II w 1823, a część III w 1832 roku, o odmiennej tematyce.

Czy dziady to zwyczaj wymyślony przez Mickiewicza?

Nie, to autentyczny obrzęd ludowy praktykowany na Białorusi i Litwie, który poeta wykorzystał literacko.

Jaka jest różnica między karą dzieci a karą Złego Pana?

Kara dzieci jest łagodna (ziarnka gorczycy) za brak doświadczeń, a kara Złego Pana surowa (dręczenie przez ptaki) za okrucieństwo.

Dlaczego Dziewczyna jest karana mimo braku wyraźnej winy?

W filozofii ludowej utworu brak doświadczenia miłości i uczuć również uznawany jest za odstępstwo od pełni ziemskiego życia.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Twórca i jego dzieło: Adam Mickiewicz Następna lekcja: Co już wiemy o twórczości Adama Mickiewicza?