Skorupiaki – stawonogi z twardym pancerzem – test i pytania, biologia klasa 6
Skorupiaki to grupa stawonogów żyjących głównie w wodzie, do której należą raki, kraby, krewetki i homary. Na przykładzie raka rzecznego poznasz budowę ciała skorupiaków oraz ich przystosowania do życia w środowisku wodnym.
Najważniejsze w 30 sekund
- Skorupiaki oddychają skrzelami i żyją głównie w wodzie słodkiej lub morskiej.
- Ciało raka rzecznego dzieli się na głowotułów i odwłok.
- Rak ma dwie pary czułków oraz pięć par odnóży krocznych, z których pierwsza przekształcona jest w szczypce.
- Skorupiaki mają twardy pancerz nasycony związkami wapnia, co czyni go szczególnie sztywnym.
- Przykładami skorupiaków są: rak rzeczny, krab, krewetka, homar i rozwielitka.
Test: Skorupiaki – stawonogi, które mają twardy pancerz – 10 pytań
Z ilu głównych części zbudowane jest ciało raka rzecznego?
- A) Z jednej
- B) Z dwóch: głowotułowia i odwłoka
- C) Z trzech: głowy, tułowia i odwłoka oddzielnie
- D) Z czterech
Czym oddychają skorupiaki?
- A) Płucami
- B) Tchawkami
- C) Skrzelami
- D) Całą powierzchnią ciała wyłącznie
Ile par czułków ma rak rzeczny?
- A) Jedną
- B) Dwie
- C) Trzy
- D) Cztery
W co przekształcona jest pierwsza para odnóży krocznych raka?
- A) W skrzela
- B) W szczypce
- C) W czułki
- D) W odwłok
Jak nazywa się pancerz pokrywający głowotułów raka?
- A) Karapaks
- B) Chityd
- C) Egzopod
- D) Telson
Które ze zwierząt jest skorupiakiem?
- A) Pająk
- B) Krewetka
- C) Mucha
- D) Ślimak
Ile par odnóży krocznych ma rak rzeczny?
- A) Trzy
- B) Cztery
- C) Pięć
- D) Sześć
Do czego służą odnóża pływne na odwłoku samicy raka?
- A) Do oddychania
- B) Do przenoszenia złożonych jaj
- C) Do obrony
- D) Do chwytania pokarmu
Jakim organizmem odżywia się rak rzeczny?
- A) Tylko roślinami wodnymi
- B) Tylko padliną
- C) Jest wszystkożerny/drapieżny
- D) Nie potrzebuje pokarmu
Które środowisko jest typowe dla większości skorupiaków?
- A) Pustynia
- B) Woda słodka lub morska
- C) Wnętrze gleby wyłącznie
- D) Powietrze
Budowa ciała raka rzecznego
Ciało raka rzecznego, typowego przedstawiciela skorupiaków, dzieli się na dwie części: głowotułów, powstały z połączenia głowy i tułowia, oraz odwłok zakończony szerokim płetwowym wachlarzem. Głowotułów pokryty jest pancerzem zwanym karapaksem, który chroni znajdujące się pod nim narządy wewnętrzne, takie jak serce i skrzela.
Na głowie raka znajdują się dwie pary czułków o różnej długości, pełniące funkcje dotykowe i chemiczne, oraz oczy osadzone na ruchomych szypułkach. Odwłok zbudowany jest z kilku segmentów zakończonych odnóżami pływnymi, które u samic służą do przenoszenia złożonych jaj.
Odnóża i sposób odżywiania
Rak ma pięć par odnóży krocznych osadzonych na głowotułowiu, z czego pierwsza para jest znacznie powiększona i przekształcona w silne szczypce służące do obrony, chwytania pokarmu i walki o terytorium. Pozostałe cztery pary odnóży służą głównie do chodzenia po dnie zbiornika wodnego.
Skorupiaki, w tym rak, są zwykle wszystkożerne lub drapieżne – żywią się roślinami wodnymi, drobnymi zwierzętami oraz padliną. Narządy gębowe zbudowane są z przekształconych odnóży przystosowanych do rozdrabniania pokarmu, co pozwala im zdobywać różnorodny pokarm w środowisku wodnym.
Oddychanie i znaczenie skorupiaków
Skorupiaki oddychają za pomocą skrzeli umieszczonych pod karapaksem po bokach głowotułowia, przez które przepływa woda dostarczająca tlenu do krwi. Dzięki temu większość skorupiaków może żyć wyłącznie w środowisku wodnym, choć niektóre, jak stonóg murowy, przystosowały się do życia na lądzie w wilgotnych miejscach.
Skorupiaki pełnią ważną rolę w ekosystemach wodnych jako elementy łańcucha pokarmowego oraz są cenione gospodarczo – kraby, krewetki, homary i raki stanowią cenione źródło pożywienia dla ludzi na całym świecie. Drobne skorupiaki, jak plankton skorupiakowy, są podstawowym pokarmem wielu ryb.
Co trzeba umieć
- Opisać budowę ciała raka rzecznego.
- Wskazać funkcje czułków, szczypiec i odnóży krocznych.
- Wyjaśnić, w jaki sposób skorupiaki oddychają.
- Podać przykłady skorupiaków i ich środowisko życia.
- Opisać znaczenie skorupiaków w przyrodzie i gospodarce człowieka.
Typowe błędy
- Mylenie głowotułowia z samą głową.
- Twierdzenie, że wszystkie skorupiaki żyją na lądzie.
- Mylenie szczypiec z odnóżami pływnymi.
- Nieuwzględnianie roli karapaksu jako ochrony skrzeli.
Krótkie pytania i odpowiedzi
Jak nazywa się pancerz chroniący głowotułów raka?
Karapaks.
Czym różnią się szczypce od pozostałych odnóży krocznych raka?
Szczypce to pierwsza, powiększona para odnóży służąca do obrony i chwytania pokarmu, pozostałe cztery pary służą do chodzenia.
Gdzie znajdują się skrzela raka?
Pod karapaksem, po bokach głowotułowia.
Podaj trzy przykłady skorupiaków poza rakiem.
Krab, krewetka i homar.
Jakie znaczenie gospodarcze mają skorupiaki dla człowieka?
Są cenionym źródłem pożywienia, np. kraby, krewetki i homary.
FAQ
Czy wszystkie skorupiaki mają szczypce?
Nie, szczypce są charakterystyczne głównie dla raków, krabów i homarów, nie wszystkie skorupiaki je posiadają.
Czy rak rzeczny może żyć poza wodą?
Krótko tak, dzięki wilgotnym skrzelom, ale długotrwały pobyt na lądzie prowadzi do jego wysuszenia i śmierci.
Dlaczego pancerz raka jest twardszy niż u owadów?
Ponieważ jest dodatkowo nasycony związkami wapnia, co zwiększa jego sztywność i odporność mechaniczną.
Czy rak rzeczny jest drapieżnikiem?
Jest wszystkożerny – poluje na drobne zwierzęta, ale zjada też rośliny wodne i padlinę.
Stwórz własny test · Zrób fiszki
Poprzednia lekcja: Cechy stawonogów Następna lekcja: Owady – stawonogi zdolne do lotu