Budowa i funkcje skóry – test i pytania, biologia klasa 7

Skóra jest największym narządem ciała człowieka i pełni wiele ważnych funkcji. W tej lekcji poznasz jej budowę warstwową oraz zadania, jakie wykonuje dla całego organizmu.

Najważniejsze w 30 sekund

Skóra składa się z trzech warstw: naskórka, skóry właściwej i tkanki podskórnej.
Naskórek zbudowany jest z nabłonka wielowarstwowego płaskiego rogowaciejącego.
W skórze właściwej znajdują się receptory czuciowe, naczynia krwionośne i gruczoły.
Skóra chroni organizm, reguluje temperaturę ciała i odbiera bodźce czuciowe.
Melanina to barwnik chroniący skórę przed promieniowaniem UV.

Test: Budowa i funkcje skóry – 10 pytań

Z ilu głównych warstw zbudowana jest skóra?
- A) Dwóch
- B) Trzech
- C) Czterech
- D) Pięciu
Jaki rodzaj nabłonka tworzy naskórek?
- A) Nabłonek jednowarstwowy płaski
- B) Nabłonek wielowarstwowy płaski rogowaciejący
- C) Nabłonek walcowaty
- D) Nabłonek migawkowy
Jaką funkcję pełnią melanocyty?
- A) Wytwarzają pot
- B) Produkują barwnik melaninę chroniący przed UV
- C) Przewodzą impulsy nerwowe
- D) Magazynują tłuszcz
Gdzie znajdują się naczynia krwionośne i receptory czuciowe?
- A) W naskórku
- B) W skórze właściwej
- C) Tylko w tkance podskórnej
- D) Nigdzie w skórze
Z jakiej tkanki zbudowana jest tkanka podskórna?
- A) Z tkanki nabłonkowej
- B) Głównie z tkanki tłuszczowej
- C) Z tkanki nerwowej
- D) Z tkanki chrzęstnej
Jaką funkcję pełnią gruczoły potowe?
- A) Produkują łój
- B) Biorą udział w termoregulacji poprzez wydzielanie potu
- C) Produkują melaninę
- D) Tworzą włosy
Co jest syntetyzowane w skórze pod wpływem promieni słonecznych?
- A) Witamina C
- B) Witamina D
- C) Witamina A
- D) Witamina K
Dlaczego naskórek nie krwawi przy powierzchownym otarciu?
- A) Bo nie zawiera naczyń krwionośnych
- B) Bo jest martwy
- C) Bo nie ma komórek
- D) Bo jest bardzo gruby
Jaką funkcję pełni tkanka podskórna oprócz izolacji?
- A) Amortyzuje wstrząsy mechaniczne
- B) Produkuje przeciwciała
- C) Przewodzi dźwięk
- D) Trawi pokarm
Co wykrywają receptory czuciowe w skórze?
- A) Tylko dotyk
- B) Dotyk, ucisk, ból i temperaturę
- C) Tylko dźwięk
- D) Tylko światło

Budowa naskórka

Naskórek jest zewnętrzną warstwą skóry zbudowaną z nabłonka wielowarstwowego płaskiego rogowaciejącego. Komórki naskórka, zwane keratynocytami, powstają w jego najgłębszej warstwie, a następnie przesuwają się ku powierzchni, stopniowo obumierając i rogowaciejąc. Proces ten trwa kilka tygodni, a martwe komórki zewnętrznej warstwy są stale złuszczane.

W naskórku znajdują się również melanocyty, czyli komórki produkujące barwnik melaninę, który chroni skórę przed szkodliwym promieniowaniem ultrafioletowym. Naskórek nie zawiera naczyń krwionośnych, dlatego jego odżywianie odbywa się dzięki substancjom odżywczym pochodzącym z głębszej warstwy skóry właściwej.

Skóra właściwa i tkanka podskórna

Skóra właściwa znajduje się pod naskórkiem i zbudowana jest z tkanki łącznej zawierającej włókna kolagenowe i sprężyste, które nadają skórze wytrzymałość i elastyczność. W tej warstwie znajdują się naczynia krwionośne, zakończenia nerwowe, receptory czuciowe, gruczoły potowe i łojowe oraz mieszki włosowe, z których wyrastają włosy.

Najgłębszą warstwą jest tkanka podskórna, zbudowana głównie z tkanki tłuszczowej. Pełni ona funkcję izolacyjną, chroniąc organizm przed utratą ciepła, a także amortyzuje wstrząsy mechaniczne i stanowi magazyn energii zapasowej w postaci tłuszczu.

Funkcje skóry

Skóra pełni funkcję ochronną, stanowiąc barierę przed drobnoustrojami, substancjami chemicznymi i urazami mechanicznymi. Bierze udział w termoregulacji dzięki gruczołom potowym, które wydzielają pot parujący i chłodzący ciało, oraz dzięki naczyniom krwionośnym, które rozszerzają się lub zwężają w zależności od temperatury otoczenia.

Skóra jest również narządem zmysłu dotyku, ponieważ zawiera receptory czuciowe wykrywające dotyk, ucisk, ból i temperaturę. Dodatkowo w skórze pod wpływem promieni słonecznych syntezowana jest witamina D, niezbędna do prawidłowej gospodarki wapniowej organizmu.

Co trzeba umieć

Wymienić trzy warstwy skóry i opisać ich budowę.
Wyjaśnić rolę melaniny i melanocytów.
Opisać funkcje gruczołów potowych i łojowych.
Wyjaśnić, w jaki sposób skóra bierze udział w termoregulacji.
Podać funkcje skóry jako narządu zmysłu i miejsca syntezy witaminy D.

Typowe błędy

Mylenie naskórka ze skórą właściwą pod względem obecności naczyń krwionośnych.
Przekonanie, że tkanka podskórna należy do skóry właściwej.
Niezrozumienie roli melaniny wyłącznie jako koloru skóry, a nie ochrony przed UV.
Pomijanie funkcji czuciowej i termoregulacyjnej skóry.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Jak nazywają się komórki budujące naskórek?

Keratynocyty, które stopniowo rogowacieją i są złuszczane z powierzchni skóry.

Co znajduje się w skórze właściwej oprócz naczyń krwionośnych?

Gruczoły potowe i łojowe, mieszki włosowe oraz receptory czuciowe.

Dlaczego opalanie powoduje ściemnienie skóry?

Promieniowanie UV pobudza melanocyty do produkcji większej ilości melaniny chroniącej skórę.

Jaką rolę pełni tłuszcz w tkance podskórnej?

Izoluje organizm termicznie, amortyzuje urazy i stanowi zapas energii.

Dlaczego skóra jest uznawana za narząd zmysłu?

Ponieważ zawiera receptory czuciowe reagujące na dotyk, ból, ucisk i temperaturę.

FAQ

Dlaczego skóra różni się grubością w różnych miejscach ciała?

Grubość skóry zależy od narażenia danej okolicy na tarcie i nacisk, np. na dłoniach i stopach naskórek jest grubszy.

Czy wszystkie gruczoły w skórze wydzielają pot?

Nie, oprócz gruczołów potowych skóra zawiera gruczoły łojowe wydzielające łój nawilżający skórę i włosy.

Jak skóra chroni przed drobnoustrojami?

Działa jako bariera mechaniczna, a kwaśny odczyn potu i łoju utrudnia rozwój bakterii i grzybów.

Czy brak witaminy D wpływa na kości?

Tak, witamina D jest niezbędna do wchłaniania wapnia, a jej niedobór osłabia kości.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Organizm człowieka jako funkcjonalna całość Następna lekcja: Higiena i choroby skóry