Konkurencja – test i pytania, biologia klasa 8
Konkurencja to jedna z podstawowych zależności antagonistycznych w przyrodzie, w której organizmy rywalizują o ograniczone zasoby. Lekcja pokazuje różnice między konkurencją wewnątrz- i międzygatunkową oraz skutki tej zależności.
Najważniejsze w 30 sekund
- Konkurencja to rywalizacja o ograniczone zasoby, np. pokarm, wodę, światło lub terytorium.
- Konkurencja wewnątrzgatunkowa zachodzi między osobnikami tego samego gatunku.
- Konkurencja międzygatunkowa zachodzi między osobnikami różnych gatunków o podobne wymagania.
- Zasada Gausego mówi, że dwa gatunki o identycznej niszy ekologicznej nie mogą trwale współistnieć.
- Skutkiem konkurencji może być eliminacja słabszego gatunku lub podział zasobów.
Test: Konkurencja – 10 pytań
Konkurencja to zależność, w której:
- A) Jeden organizm zjada drugi
- B) Organizmy rywalizują o ograniczony zasób
- C) Organizmy pomagają sobie nawzajem
- D) Jeden organizm żyje kosztem drugiego bez zabijania go
Konkurencja wewnątrzgatunkowa zachodzi między:
- A) Osobnikami różnych gatunków
- B) Osobnikami tego samego gatunku
- C) Rośliną a zwierzęciem
- D) Pasożytem a żywicielem
Kto sformułował zasadę o współistnieniu gatunków o tej samej niszy?
- A) Karol Darwin
- B) Gieorgij Gause
- C) Carl Linneusz
- D) Gregor Mendel
Według zasady Gausego dwa gatunki o identycznej niszy:
- A) Zawsze współistnieją bez problemu
- B) Nie mogą trwale współistnieć na tym samym terenie
- C) Zawsze się krzyżują
- D) Tworzą jedną populację
Przykładem konkurencji międzygatunkowej jest:
- A) Lis polujący na zająca
- B) Wiewiórka szara i wiewiórka pospolita rywalizujące o żołędzie
- C) Kleszcz żywiący się krwią jelenia
- D) Grzyb mikoryzowy i korzenie drzewa
Skutkiem konkurencji może być:
- A) Wzrost liczebności obu gatunków
- B) Wyparcie słabszego gatunku z terenu
- C) Powstanie symbiozy
- D) Zanik rozmnażania obu gatunków
Specjalizacja niszy ekologicznej polega na:
- A) Zajmowaniu identycznych zasobów przez gatunki
- B) Różnicowaniu wymagań gatunków w celu zmniejszenia konkurencji
- C) Eliminacji wszystkich konkurentów
- D) Łączeniu się dwóch gatunków w jeden
Młode drzewa rywalizujące o światło w gęstym lesie to przykład konkurencji:
- A) Międzygatunkowej
- B) Wewnątrzgatunkowej
- C) Drapieżnictwa
- D) Pasożytnictwa
Które stwierdzenie o konkurencji jest prawdziwe?
- A) Korzyści odnosi tylko jedna strona
- B) Obie strony konkurencji ponoszą straty
- C) Konkurencja zawsze prowadzi do symbiozy
- D) Dotyczy wyłącznie zwierząt
O jaki zasób najczęściej konkurują rośliny w lesie?
- A) Terytorium łowieckie
- B) Światło słoneczne i wodę
- C) Partnera do rozrodu
- D) Schronienie przed drapieżnikiem
Na czym polega konkurencja
Konkurencja to zależność antagonistyczna, w której organizmy rywalizują o ten sam, ograniczony zasób środowiska, na przykład o pokarm, wodę, światło, przestrzeń życiową czy partnera do rozrodu. Obie strony konkurencji ponoszą straty, ponieważ dostęp do zasobu jest ograniczony.
Konkurencja wewnątrzgatunkowa zachodzi między osobnikami tego samego gatunku, na przykład młode drzewa w gęstym lesie rywalizują o dostęp do światła słonecznego. Jest ona zwykle silniejsza niż konkurencja międzygatunkowa, bo osobniki jednego gatunku mają identyczne wymagania życiowe.
Konkurencja międzygatunkowa i zasada Gausego
Konkurencja międzygatunkowa zachodzi między osobnikami różnych gatunków, które mają podobne wymagania pokarmowe lub siedliskowe, na przykład wiewiórka pospolita i wiewiórka szara rywalizujące o te same żołędzie i orzechy w tym samym lesie.
Rosyjski biolog Gieorgij Gause sformułował zasadę, według której dwa gatunki o identycznej niszy ekologicznej nie mogą trwale współistnieć na tym samym terenie – jeden z nich zostanie wyparty lub zmieni swoje wymagania.
Skutki konkurencji w przyrodzie
Konkurencja międzygatunkowa może prowadzić do wyparcia słabszego gatunku z danego terenu, tak jak wiewiórka szara wyparła w wielu miejscach Europy rodzimą wiewiórkę pospolitą. Może też skutkować podziałem zasobów między gatunki, co nazywamy specjalizacją niszy.
W wyniku długotrwałej konkurencji gatunki często różnicują swoje wymagania, na przykład żerują o innych porach dnia albo na innej wysokości w lesie, co zmniejsza nasilenie rywalizacji i umożliwia im współistnienie.
Co trzeba umieć
- Definiować konkurencję jako zależność antagonistyczną.
- Odróżniać konkurencję wewnątrzgatunkową od międzygatunkowej.
- Wyjaśniać zasadę Gausego i pojęcie niszy ekologicznej.
- Podawać przykłady konkurencji w przyrodzie.
- Opisywać skutki konkurencji dla populacji.
Typowe błędy
- Mylenie konkurencji z drapieżnictwem.
- Uznawanie konkurencji wewnątrzgatunkowej za słabszą niż międzygatunkowa.
- Niepoprawne rozumienie zasady Gausego jako dotyczącej dowolnych gatunków.
- Pomijanie, że konkurencja szkodzi obu stronom.
Krótkie pytania i odpowiedzi
Czym jest konkurencja w ekologii?
Zależnością antagonistyczną, w której organizmy rywalizują o ten sam, ograniczony zasób środowiska.
Jaka jest różnica między konkurencją wewnątrz- a międzygatunkową?
Wewnątrzgatunkowa dotyczy osobników tego samego gatunku, a międzygatunkowa osobników różnych gatunków.
Kim był Gieorgij Gause?
Rosyjskim biologiem, który sformułował zasadę o niemożności trwałego współistnienia gatunków o identycznej niszy.
Podaj przykład konkurencji międzygatunkowej.
Rywalizacja wiewiórki szarej i wiewiórki pospolitej o te same żołędzie i orzechy.
Jak gatunki mogą ograniczyć nasilenie konkurencji?
Przez specjalizację niszy, np. żerowanie o innych porach dnia lub na innej wysokości.
Czy konkurencja przynosi korzyść obu stronom?
Nie, obie strony konkurencji ponoszą straty związane z ograniczonym dostępem do zasobu.
FAQ
Czy konkurencja wewnątrzgatunkowa jest silniejsza od międzygatunkowej?
Tak, zwykle jest silniejsza, ponieważ osobniki tego samego gatunku mają identyczne wymagania życiowe.
Dlaczego wiewiórka szara wyparła wiewiórkę pospolitą w wielu rejonach Europy?
Ponieważ skuteczniej konkuruje o te same zasoby pokarmowe, co doprowadziło do spadku liczebności wiewiórki pospolitej.
Czym jest nisza ekologiczna w kontekście konkurencji?
To zbiór wymagań i roli gatunku w środowisku; im bardziej podobne nisze dwóch gatunków, tym silniejsza konkurencja między nimi.
Czy konkurencja zawsze kończy się wyparciem jednego gatunku?
Nie zawsze, gatunki mogą też podzielić zasoby i ograniczyć konkurencję dzięki specjalizacji niszy.
Stwórz własny test · Zrób fiszki
Poprzednia lekcja: Cechy populacji Następna lekcja: Drapieżnictwo. Roślinożerność