Imiesłowy – jak je rozpoznać? Ćwiczenia i test klasa 8

Imiesłowy dzielą się na przymiotnikowe (czynny: czytający, bierny: czytany) i przysłówkowe (współczesny: czytając, uprzedni: przeczytawszy). Przymiotnikowe odmieniają się jak przymiotniki, przysłówkowe są nieodmienne. Poniżej tabela, sposób rozpoznawania, typowe błędy i 16 ćwiczeń z odpowiedziami.

Uczennica robi kolorowe notatki z gramatyki w zeszycie przy biurku

Najważniejsze w 30 sekund

Imiesłów to forma czasownika, która zachowuje się jak przymiotnik albo jak przysłówek.
Przymiotnikowe: czynny (-ący: czytający) i bierny (-ny, -ony, -ty: czytany, zrobiony, umyty).
Przysłówkowe: współczesny (-ąc: czytając) i uprzedni (-wszy, -łszy: przeczytawszy, zjadłszy).
„Nie” z imiesłowami przymiotnikowymi piszemy łącznie, a z przysłówkowymi — osobno.

Imiesłowy brzmią groźnie, ale rozpoznaje się je głównie po końcówkach. To formy czasownika, które „udają” inne części mowy: jedne zachowują się jak przymiotnik (odmieniają się i opisują rzeczownik), drugie jak przysłówek (nie odmieniają się i opisują czynność). W klasie 8 imiesłowy pojawiają się na sprawdzianach w trzech typach zadań: rozpoznawanie, pisownia z „nie” i przekształcanie zdań.

Najważniejsze informacje

Imiesłowy dzielimy na dwie grupy i cztery rodzaje:

Grupa	Rodzaj	Końcówka	Przykład	Odmienia się?
przymiotnikowe	czynny	-ący, -ąca, -ące	czytający, biegnąca	tak
przymiotnikowe	bierny	-ny, -ony, -ty	czytany, zrobiony, umyty	tak
przysłówkowe	współczesny	-ąc	czytając, biegnąc	nie
przysłówkowe	uprzedni	-wszy, -łszy	przeczytawszy, zjadłszy	nie

Tabela: rodzaje imiesłowów i ich końcówki.

Skąd nazwy? Imiesłów współczesny mówi o czynności, która dzieje się w tym samym czasie co inna („Idąc do szkoły, słuchałem muzyki”). Imiesłów uprzedni — o czynności, która skończyła się wcześniej („Zjadłszy śniadanie, wyszedłem z domu”).

Jak rozpoznać imiesłów krok po kroku

Sprawdź, czy wyraz pochodzi od czasownika (czytać → czytający, czytany, czytając).
Spójrz na końcówkę i porównaj z tabelą.
Zapytaj: czy wyraz się odmienia? Jeśli tak (czytający, czytającego, czytającemu) — przymiotnikowy. Jeśli nie — przysłówkowy.
Dla przymiotnikowego zapytaj: czy ktoś wykonuje czynność (czynny: czytający chłopiec), czy czynność jest wykonywana na kimś/czymś (bierny: czytana książka)?

Pisownia „nie” z imiesłowami

To najczęstsze pytanie na kartkówkach:

Imiesłowy przymiotnikowe — łącznie: niepiszący, nieprzeczytany, niezrobione zadanie.
Imiesłowy przysłówkowe — osobno: nie pisząc, nie przeczytawszy, nie patrząc.

Łatwo zapamiętać: przymiotnikowe zachowują się jak przymiotniki (a przymiotniki z „nie” piszemy razem), przysłówkowe — jak czasowniki (z czasownikami piszemy osobno).

Przekształcanie zdań z imiesłowem

Polecenie „Przekształć zdanie złożone na pojedyncze z imiesłowem” pojawia się bardzo często. Przykłady:

„Kiedy wracałem do domu, spotkałem kolegę.” → „Wracając do domu, spotkałem kolegę.”
„Gdy napisał wypracowanie, poszedł na trening.” → „Napisawszy wypracowanie, poszedł na trening.”
„Chłopiec, który czyta książkę, siedzi przy oknie.” → „Chłopiec czytający książkę siedzi przy oknie.”

Ważna zasada: imiesłowu przysłówkowego możesz użyć tylko wtedy, gdy obie czynności wykonuje ta sama osoba. Zdanie „Wchodząc do klasy, zadzwonił dzwonek” jest błędne — dzwonek nie wchodził do klasy.

Przecinek przy imiesłowowym równoważniku zdania

Imiesłów przysłówkowy razem z wyrazami, które od niego zależą, tworzy imiesłowowy równoważnik zdania. Oddzielamy go przecinkiem: „Wróciwszy do domu, od razu zasnąłem”, „Szedł ulicą, gwiżdżąc wesoło”.

Ćwiczenia z odpowiedziami

Ćwiczenie 1. Nazwij rodzaj imiesłowu. 1) śpiewający, 2) umyty, 3) biegnąc, 4) usiadłszy, 5) pisana.

Odpowiedzi: 1) przymiotnikowy czynny, 2) przymiotnikowy bierny, 3) przysłówkowy współczesny, 4) przysłówkowy uprzedni, 5) przymiotnikowy bierny.

Ćwiczenie 2. Wstaw „nie” we właściwej formie. 1) (nie)zamknięte drzwi, 2) (nie)czekając na nikogo, 3) (nie)śpiący kot, 4) (nie)zjadłszy obiadu.

Odpowiedzi: 1) niezamknięte, 2) nie czekając, 3) nieśpiący, 4) nie zjadłszy.

Najczęstsze błędy

Pisanie „nie” osobno z imiesłowem przymiotnikowym („nie przeczytana książka” zamiast „nieprzeczytana”).
Równoważnik z inną osobą niż podmiot zdania („Czytając książkę, zgasło światło”).
Brak przecinka przy imiesłowowym równoważniku zdania.
Mylenie imiesłowu biernego z przymiotnikiem — sprawdź, czy wyraz pochodzi od czasownika i czy da się dopowiedzieć „przez kogoś” (książka czytana przez ucznia).

Sprawdź się

Przeczytanie zasad to dopiero połowa pracy — prawdziwy test to rozpoznanie ich w nowym przykładzie. Rozwiąż mini-quiz na dole strony, a potem zrób powtórkę na własnym materiale: Wgraj swoje notatki i wygeneruj test za darmo w generatorze testów. Pytania powstają wyłącznie z tego, co wgrasz — zdjęcia zeszytu, strony podręcznika albo PDF-a. Jeśli masz pytania o limity i działanie, zajrzyj do FAQ albo sprawdź darmowy generator quizów.

Zobacz też

Wszystkie materiały dla ósmoklasisty znajdziesz na stronie Klasa 8 – testy, sprawdziany i powtórki.

Zobacz też – Egzamin ósmoklasisty

Egzamin ósmoklasisty 2027 – wszystkie materiały z polskiego

Masz własne materiały od nauczyciela? Wgraj zdjęcie lub PDF i wygeneruj test albo Fiszki. Wygeneruj test za darmo

Rodzaje imiesłowów – tabela

Rodzaj	Przyrostek	Przykład	Odmiana	„nie”
przymiotnikowy czynny	-ący	śpiewający, piszący	odmienny	łącznie: niepiszący
przymiotnikowy bierny	-ny, -ony, -ty	pisany, zrobiony, umyty	odmienny	łącznie: nieumyty
przysłówkowy współczesny	-ąc	śpiewając, pisząc	nieodmienny	osobno: nie pisząc
przysłówkowy uprzedni	-łszy, -wszy	zjadłszy, napisawszy	nieodmienny	osobno: nie napisawszy

Jak rozpoznać imiesłów – 3 pytania

Czy wyraz pochodzi od czasownika? (czytający ← czytać) – jeśli nie, to nie imiesłów.
Czy odpowiada na pytanie jaki? jaka? jakie? – to imiesłów przymiotnikowy.
Czy odpowiada na pytanie co robiąc? co zrobiwszy? – to imiesłów przysłówkowy.

Typowe błędy z imiesłowami

Różni wykonawcy czynności: „Wchodząc do klasy, zadzwonił dzwonek” – źle, bo do klasy nie wchodził dzwonek. Poprawnie: „Kiedy wchodziłem do klasy, zadzwonił dzwonek”.
Brak przecinka przy imiesłowowym równoważniku zdania: „Wróciwszy do domu, odrobiłam lekcje”.
Pisanie „nie” łącznie z imiesłowem przysłówkowym: „niewiedząc” zamiast „nie wiedząc”.
Mylenie imiesłowu z przymiotnikiem: „zielony” nie jest imiesłowem, bo nie pochodzi od czasownika.

Imiesłowy – 16 ćwiczeń z odpowiedziami

Jaki to imiesłów: „biegnący”?
Przymiotnikowy czynny (-ący).
Jaki to imiesłów: „przeczytana”?
Przymiotnikowy bierny (-na).
Jaki to imiesłów: „idąc”?
Przysłówkowy współczesny (-ąc).
Jaki to imiesłów: „zjadłszy”?
Przysłówkowy uprzedni (-łszy).
Utwórz imiesłów przymiotnikowy czynny od „pisać”.
piszący
Utwórz imiesłów przymiotnikowy bierny od „umyć”.
umyty
Utwórz imiesłów przysłówkowy współczesny od „śpiewać”.
śpiewając
Utwórz imiesłów przysłówkowy uprzedni od „napisać”.
napisawszy
Napisz poprawnie: (nie)palący.
niepalący – z imiesłowem przymiotnikowym łącznie.
Napisz poprawnie: (nie)patrząc.
nie patrząc – z imiesłowem przysłówkowym osobno.
Czy „zielony” to imiesłów?
Nie, to przymiotnik – nie pochodzi od czasownika.
Wstaw przecinek: Wróciwszy ze szkoły zjadłem obiad.
Wróciwszy ze szkoły, zjadłem obiad.
Popraw: Czytając książkę, zadzwonił telefon.
Kiedy czytałem książkę, zadzwonił telefon.
Zamień na imiesłowowy równoważnik: Gdy Ola wyszła z domu, zamknęła drzwi.
Wyszedłszy z domu, Ola zamknęła drzwi.
Czy imiesłowy przysłówkowe się odmieniają?
Nie, są nieodmienne.
Od jakich czasowników tworzy się imiesłów przymiotnikowy czynny?
Od niedokonanych (czytać → czytający).

Sprawdź się – test

Który wyraz jest imiesłowem przysłówkowym uprzednim?
- A) pisząc
- B) napisawszy
- C) pisany
- D) piszący
Jak zapisać poprawnie?
- A) niewiedząc
- B) nie wiedząc
- C) nie-wiedząc
- D) niewiedzac
Które zdanie jest poprawne?
- A) Jadąc autobusem, zepsuła się pogoda.
- B) Jadąc autobusem, czytałem książkę.
- C) Jadąc autobusem zgasło światło.
- D) Jadąc autobusem, padał deszcz.

Pytania o temat

Ile jest rodzajów imiesłowów?

Cztery: przymiotnikowy czynny, przymiotnikowy bierny, przysłówkowy współczesny i przysłówkowy uprzedni.

Powiązane tematy

Sprawdź się – mini-quiz z artykułu

Wyraz „czytając” to imiesłów:
- A) przymiotnikowy czynny
- B) przymiotnikowy bierny
- C) przysłówkowy współczesny
- D) przysłówkowy uprzedni
Który zapis jest poprawny?
- A) nie przeczytana książka
- B) nieprzeczytana książka
- C) nie-przeczytana książka
- D) nieprzeczytana-książka
Wyraz „zjadłszy” to imiesłów:
- A) przysłówkowy uprzedni
- B) przymiotnikowy czynny
- C) przysłówkowy współczesny
- D) przymiotnikowy bierny
Które zdanie jest poprawne?
- A) Wchodząc do klasy, zadzwonił dzwonek.
- B) Czytając książkę, zgasło światło.
- C) Wracając do domu, spotkałem kolegę.
- D) Jadąc rowerem, zaczęło padać.
„Umyty” to imiesłów:
- A) przymiotnikowy bierny
- B) przysłówkowy współczesny
- C) przymiotnikowy czynny
- D) przysłówkowy uprzedni

Odpowiedzi i wyjaśnienia zobaczysz po rozwiązaniu quizu na stronie.

Najczęściej zadawane pytania

Jak odróżnić imiesłów przymiotnikowy od przysłówkowego?

Przymiotnikowy odmienia się przez przypadki i określa rzeczownik (czytający chłopiec). Przysłówkowy się nie odmienia i określa czynność (czytając, zasnął).

Jak piszemy „nie” z imiesłowami?

Z imiesłowami przymiotnikowymi łącznie (nieprzeczytany, niepiszący), z przysłówkowymi osobno (nie czytając, nie przeczytawszy).

Kiedy nie wolno użyć imiesłowowego równoważnika zdania?

Gdy czynność z równoważnika wykonuje ktoś inny niż podmiot zdania głównego, np. „Idąc ulicą, spadł deszcz” jest błędne.

Uczysz się z tego tematu? Z własnych notatek, zdjęcia lub PDF wygeneruj test albo Fiszki do powtórek.

Zamień ten temat w krótki test →