Sonety krymskie – motywy, Pielgrzym, orientalizm i test

„Sonety krymskie” to jeden z najczęściej pytanych cyklów poezji romantycznej. Na sprawdzianie wymagane są: kim jest Pielgrzym, motywy cyklu, orientalizm, budowa sonetu i interpretacja 2–3 sonetów, najczęściej „Stepów akermańskich”, „Burzy” i „Ajudahu”.

Najważniejsze informacje

• Autor: Adam Mickiewicz; wydanie: Moskwa, 1826.
• Okoliczności: po procesie filomatów Mickiewicz został zesłany w głąb Rosji; w 1825 r. odbył podróż na Krym.
• Cykl: 18 sonetów, ułożonych jak dziennik podróży: od stepu przez morze po góry.
• Bohater: Pielgrzym – czasem nazywany też Mirzą (towarzysz podróży, znawca Wschodu).

Kim jest Pielgrzym

• wygnaniec – nie z własnej woli opuścił ojczyznę,
• samotny – nie ma z kim dzielić przeżyć,
• wrażliwy – zachwyca się pięknem natury, ale też się jej lęka,
• tęskni za Litwą i za bliskimi; boi się, że został przez nich zapomniany,
• jest bohaterem romantycznym – wyobcowanym, rozdartym, patrzącym na świat przez uczucia.

Najważniejsze motywy

Wybrane sonety – co trzeba umieć

„Stepy akermańskie” – otwiera cykl. Step jest jak ocean („Wpłynąłem na suchego przestwór oceanu”). Pielgrzym wsłuchuje się w ciszę tak intensywnie, że usłyszałby „głos z Litwy”. Puenta: „Jedźmy, nikt nie woła” – bolesna samotność i poczucie zapomnienia.

„Burza” – sztorm na morzu. Wszyscy na statku modlą się, żegnają lub rozpaczają, a Pielgrzym siedzi w milczeniu. Zazdrości tym, którzy mogą się modlić lub mają się z kim pożegnać. To obraz samotności w obliczu śmierci.

„Ajudah” – poeta patrzy na fale uderzające o skały. Fale są jak namiętności, które atakują serce; gdy minie wzruszenie, pozostają z nich perły – czyli wiersze. To sonet o roli poezji: cierpienie przemienia się w sztukę.

Inne warte zapamiętania: „Pielgrzym” (tęsknota za Litwą mimo piękna Krymu), „Bakczysaraj” (przemijanie potęgi), „Droga nad przepaścią w Czufut-Kale” (lęk przed przepaścią).

Sonet – budowa

• 14 wersów,
• dwie strofy czterowersowe – zwykle opis, obraz,
• dwie strofy trzywersowe – refleksja, puenta,
• Mickiewicz sięga po sonet petrarkowski (włoski), znany od renesansu.

To połączenie dyscypliny formy z romantyczną treścią – egzotyką i emocjami.

Najczęstsze pytania na kartkówce lub sprawdzianie

1. Kim jest Pielgrzym i jakie uczucia mu towarzyszą?
2. Na czym polega orientalizm „Sonetów krymskich”?
3. Omów budowę sonetu na przykładzie „Stepów akermańskich”.
4. Jak rozumiesz puentę „Jedźmy, nikt nie woła”?
5. Jaką prawdę o poezji wyraża „Ajudah”?

Najczęstsze błędy

1. Mickiewicz podróżuje jako turysta. Jest zesłańcem – to podróż wygnańca.
2. Natura tylko piękna. Bywa groźna (burza, przepaść).
3. Sonet ma 12 wersów. Ma 14.
4. „Stepy akermańskie” o morzu. O stepie porównanym do morza.

Szybka powtórka – checklista

• Znam okoliczności powstania cyklu.
• Opiszę Pielgrzyma w 5 cechach.
• Zinterpretuję 3 sonety.
• Wyjaśnię budowę sonetu.

Orientalizm to jedna z cech epoki opisanych w Romantyzm – cechy epoki. Motyw samotności i tęsknoty wraca w Testamencie moim, a manifest „czucia i wiary” znajdziesz w Romantyczności.

Sprawdź się

Zrób mini-test poniżej, a jeśli masz analizę sonetów z lekcji, wrzuć ją do generatora testów. Wszystkie materiały: Klasa 2 liceum.