Sprawdzian z biologii klasa 5: budowa i czynności życiowe organizmów – test online
Rozwiąż 20 pytań o poziomach budowy organizmów, odżywianiu, fotosyntezie, oddychaniu i fermentacji. 12 pytań podstawowych i 8 trudniejszych na przykładach. Wynik zobaczysz od razu, bez logowania.
Test – 20 pytań
Jaka jest najmniejsza jednostka budowy organizmu zdolna do samodzielnego życia?
A) Tkanka
B) Komórka
C) Narząd
D) Atom
Która kolejność poziomów organizacji jest prawidłowa (od najprostszego)?
A) Tkanka → komórka → narząd → organizm
B) Komórka → narząd → tkanka → układ narządów
C) Komórka → tkanka → narząd → układ narządów → organizm
D) Narząd → tkanka → komórka → organizm
Które z wymienionych NIE jest czynnością życiową?
A) Odżywianie
B) Wydalanie
C) Krystalizacja
D) Reagowanie na bodźce
Organizmy samożywne to takie, które:
A) Zjadają inne organizmy
B) Same wytwarzają pokarm z prostych substancji nieorganicznych
C) Żywią się szczątkami
D) Nie potrzebują pokarmu
Który organizm jest cudzożywny?
A) Sosna
B) Mech
C) Lis
D) Paproć
W których strukturach komórki zachodzi fotosynteza?
A) W mitochondriach
B) W chloroplastach
C) W jądrze komórkowym
D) W wakuoli
Substratami fotosyntezy są:
A) Tlen i glukoza
B) Dwutlenek węgla i woda
C) Glukoza i woda
D) Tlen i dwutlenek węgla
Produktami fotosyntezy są:
A) Glukoza i tlen
B) Woda i dwutlenek węgla
C) Białka i tłuszcze
D) Tlen i woda
Oddychanie komórkowe służy przede wszystkim do:
A) Wytwarzania glukozy
B) Uwalniania energii z glukozy
C) Pobierania wody
D) Usuwania resztek pokarmu
Czym jest wydalanie?
A) Usuwaniem niestrawionych resztek pokarmu
B) Usuwaniem zbędnych i szkodliwych produktów przemiany materii
C) Pobieraniem tlenu
D) Wytwarzaniem pokarmu
Który organizm jest jednokomórkowy?
A) Dąb
B) Żaba
C) Pantofelek
D) Borowik
Rozmnażanie bezpłciowe polega na tym, że:
A) Potrzebne są dwa osobniki
B) Potomstwo powstaje z jednego organizmu i ma taki sam materiał genetyczny jak rodzic
C) Powstają zawsze nasiona
D) Łączą się komórki rozrodcze
Oddychanie tlenowe – które zdanie jest najdokładniejsze na poziomie klasy 5?
A) Zachodzi tylko w płucach
B) Zachodzi w komórkach, a jego główny etap przebiega w mitochondriach
C) Zachodzi tylko w roślinach
D) Polega na wdychaniu powietrza
Czym fermentacja różni się od oddychania tlenowego?
A) Fermentacja wymaga więcej tlenu
B) Fermentacja zachodzi bez tlenu i uwalnia mniej energii
C) Fermentacja wytwarza glukozę
D) Niczym się nie różni
Drożdże dodane do ciasta powodują, że ciasto rośnie. Który proces za to odpowiada?
A) Fotosynteza
B) Fermentacja, w której powstaje dwutlenek węgla
C) Wydalanie mocznika
D) Rozmnażanie płciowe
Roślinę wodną oświetlono lampą i z liści zaczęły wydostawać się pęcherzyki gazu. Jaki wniosek jest poprawny?
A) Roślina wydziela tlen w fotosyntezie
B) Roślina wydziela dwutlenek węgla w fotosyntezie
C) Woda się gotuje
D) Roślina oddycha tylko w świetle
Czy rośliny oddychają?
A) Nie, rośliny tylko fotosyntetyzują
B) Tak, oddychają przez całą dobę, a fotosyntezę prowadzą w świetle
C) Tylko w nocy
D) Tylko zimą
Które zestawienie jest poprawne?
A) Fotosynteza: zużywa tlen; oddychanie: wytwarza glukozę
B) Fotosynteza: magazynuje energię w glukozie; oddychanie: uwalnia energię z glukozy
C) Oba procesy zachodzą tylko u zwierząt
D) Oba procesy wytwarzają tlen
Uczeń pisze: „Wydalanie to usuwanie kału”. Jak go poprawić?
A) To poprawne zdanie
B) Wydalanie to usuwanie zbędnych produktów przemiany materii, np. mocznika i CO₂; usuwanie kału to defekacja
C) Wydalanie to pobieranie tlenu
D) Wydalanie zachodzi tylko u roślin
Zwracanie się liści rośliny w stronę światła to przykład:
A) Rozmnażania
B) Reagowania na bodźce
C) Wydalania
D) Fermentacji
Twój nauczyciel pyta o coś innego? Wgraj zdjęcie lub PDF i wygeneruj test albo Fiszki. Wygeneruj własny test
Zakres materiału
Poziomy organizacji: komórka, tkanka, narząd, układ narządów, organizm
Czynności życiowe organizmów
Organizmy jednokomórkowe i wielokomórkowe
Samożywność i cudzożywność
Fotosynteza: substraty, produkty, warunki
Oddychanie tlenowe i fermentacja
Wydalanie a usuwanie niestrawionych resztek
Rozmnażanie płciowe i bezpłciowe
Zakres odpowiada tematom spotykanym w popularnych podręcznikach do klasy 5. Pytania są autorskie; SpytajMnie nie jest powiązane z żadnym wydawcą.
Oddychanie tlenowe w mitochondriach uwalnia energię z glukozy.
Wydalanie usuwa zbędne produkty przemiany materii, a nie resztki pokarmu.
Jak się przygotować
Najpierw rozwiąż test bez zaglądania do zeszytu. Zapisz numery pytań z błędem i wróć do tych tematów w podręczniku. Narysuj schemat fotosyntezy i oddychania obok siebie – zobaczysz, że to procesy „odwrotne”. Po jednym dniu rozwiąż test ponownie. Jeśli wynik jest powyżej 80%, przejdź do pytań z zeszytu nauczyciela.
Pytania i odpowiedzi (klucz)
Jaka jest najmniejsza jednostka budowy organizmu zdolna do samodzielnego życia? – Komórka Komórka jest podstawową jednostką życia – z komórek zbudowane są wszystkie organizmy.
Która kolejność poziomów organizacji jest prawidłowa (od najprostszego)? – Komórka → tkanka → narząd → układ narządów → organizm Podobne komórki tworzą tkanki, tkanki – narządy, narządy – układy narządów, a te – organizm.
Które z wymienionych NIE jest czynnością życiową? – Krystalizacja Krystalizacja zachodzi też w przyrodzie nieożywionej, np. przy powstawaniu kryształków soli.
Organizmy samożywne to takie, które: – Same wytwarzają pokarm z prostych substancji nieorganicznych Rośliny wytwarzają związki organiczne (np. glukozę) z dwutlenku węgla i wody.
Który organizm jest cudzożywny? – Lis Lis musi pobierać gotowy pokarm, a rośliny wytwarzają go w fotosyntezie.
W których strukturach komórki zachodzi fotosynteza? – W chloroplastach Chloroplasty zawierają chlorofil, który pochłania światło.
Substratami fotosyntezy są: – Dwutlenek węgla i woda Substraty to substancje, które wchodzą do procesu: dwutlenek węgla z powietrza i woda.
Produktami fotosyntezy są: – Glukoza i tlen Powstaje glukoza (pokarm rośliny) i tlen, który roślina oddaje do otoczenia.
Oddychanie komórkowe służy przede wszystkim do: – Uwalniania energii z glukozy W oddychaniu glukoza jest rozkładana, a uwolniona energia zasila procesy życiowe.
Czym jest wydalanie? – Usuwaniem zbędnych i szkodliwych produktów przemiany materii Usuwanie niestrawionych resztek to defekacja – nie myl jej z wydalaniem (np. moczu, dwutlenku węgla).
Który organizm jest jednokomórkowy? – Pantofelek Pantofelek to protist zbudowany z jednej komórki, która wykonuje wszystkie czynności życiowe.
Rozmnażanie bezpłciowe polega na tym, że: – Potomstwo powstaje z jednego organizmu i ma taki sam materiał genetyczny jak rodzic Bez udziału komórek rozrodczych potomstwo jest genetycznie takie samo jak rodzic (pomijając rzadkie mutacje).
Oddychanie tlenowe – które zdanie jest najdokładniejsze na poziomie klasy 5? – Zachodzi w komórkach, a jego główny etap przebiega w mitochondriach Oddychanie komórkowe to proces w komórkach. Pierwszy etap rozkładu glukozy zachodzi w cytoplazmie, a główny – w mitochondriach. Wymiana gazowa w płucach to co innego.
Czym fermentacja różni się od oddychania tlenowego? – Fermentacja zachodzi bez tlenu i uwalnia mniej energii Fermentacja to rozkład glukozy bez tlenu – uwalnia znacznie mniej energii. W szkole nazywa się ją też oddychaniem beztlenowym (w dalszej biologii to osobne pojęcia).
Drożdże dodane do ciasta powodują, że ciasto rośnie. Który proces za to odpowiada? – Fermentacja, w której powstaje dwutlenek węgla Drożdże fermentują cukry – powstaje dwutlenek węgla (pęcherzyki w cieście) i alkohol, który odparowuje przy pieczeniu.
Roślinę wodną oświetlono lampą i z liści zaczęły wydostawać się pęcherzyki gazu. Jaki wniosek jest poprawny? – Roślina wydziela tlen w fotosyntezie Tlen jest produktem fotosyntezy, która zachodzi w świetle. To klasyczne doświadczenie z moczarką.
Czy rośliny oddychają? – Tak, oddychają przez całą dobę, a fotosyntezę prowadzą w świetle Każda żywa komórka rośliny potrzebuje energii, więc oddycha stale. W dzień fotosynteza zwykle przeważa i roślina oddaje więcej tlenu, niż zużywa.
Które zestawienie jest poprawne? – Fotosynteza: magazynuje energię w glukozie; oddychanie: uwalnia energię z glukozy Fotosynteza wiąże energię światła w glukozie, oddychanie tę energię uwalnia – stąd porównanie, że to procesy o „odwrotnym” kierunku.
Uczeń pisze: „Wydalanie to usuwanie kału”. Jak go poprawić? – Wydalanie to usuwanie zbędnych produktów przemiany materii, np. mocznika i CO₂; usuwanie kału to defekacja Resztki pokarmu nie przeszły przez komórki, więc nie są produktem przemiany materii.
Zwracanie się liści rośliny w stronę światła to przykład: – Reagowania na bodźce Światło jest bodźcem, a ruch liści – reakcją. Rośliny reagują wolniej niż zwierzęta, ale też odbierają bodźce.
Zadania otwarte
Porównaj fotosyntezę i oddychanie komórkowe: substraty, produkty i miejsce w komórce.
Przykładowa odpowiedź: Fotosynteza: substraty CO₂ i woda, produkty glukoza i tlen, zachodzi w chloroplastach przy udziale światła. Oddychanie: substraty glukoza i tlen, produkty CO₂, woda i energia, główny etap w mitochondriach.
Kryteria: substraty i produkty obu procesów; miejsce w komórce; rola światła / energii.
Podaj po jednym przykładzie organizmu samożywnego i cudzożywnego oraz wyjaśnij różnicę.
Przykładowa odpowiedź: Samożywny: dąb – sam wytwarza glukozę w fotosyntezie. Cudzożywny: wilk – pobiera gotowy pokarm, zjadając inne organizmy.
Kryteria: poprawne przykłady; wyjaśnienie oparte na sposobie zdobywania pokarmu.
Wyjaśnij, dlaczego drożdże mogą żyć w zamkniętym słoiku z sokiem, w którym szybko kończy się tlen.
Przykładowa odpowiedź: Drożdże przechodzą na fermentację – rozkładają cukry bez tlenu. Uwalniają mniej energii, ale wystarcza jej do przeżycia; powstaje CO₂ i alkohol.
Kryteria: nazwa procesu: fermentacja; brak tlenu; mniej energii / produkty.