Sprawdzian z biologii klasa 5: budowa komórki – test online z odpowiedziami
Rozwiąż 20 pytań o budowie i funkcjach elementów komórki, różnicach między komórkami i obserwacji mikroskopowej. 12 pytań podstawowych, 8 trudniejszych. Wynik i wyjaśnienia zobaczysz od razu, bez logowania.
Test – 20 pytań
Która część komórki kieruje jej czynnościami życiowymi?
A) Cytoplazma
B) Jądro komórkowe
C) Wakuola
D) Ściana komórkowa
Błona komórkowa:
A) Wytwarza glukozę
B) Oddziela komórkę od otoczenia i kontroluje przepływ substancji
C) Magazynuje wodę
D) Nadaje komórce sztywny kształt
Która struktura występuje w komórce roślinnej, a nie występuje w komórce zwierzęcej?
A) Błona komórkowa
B) Jądro komórkowe
C) Ściana komórkowa
D) Mitochondrium
Chloroplasty zawierają zielony barwnik:
A) Hemoglobinę
B) Chlorofil
C) Melaninę
D) Karoten
Mitochondria nazywa się „centrami energetycznymi”, ponieważ:
A) Zachodzi w nich oddychanie komórkowe
B) Zachodzi w nich fotosynteza
C) Przechowują informację genetyczną
D) Magazynują wodę
Cytoplazma to:
A) Zewnętrzna warstwa komórki
B) Półpłynna substancja wypełniająca komórkę, w której zachodzi wiele procesów życiowych
C) Zbiornik z sokiem komórkowym
D) Organellum fotosyntezy
Duża wakuola w komórce roślinnej:
A) Wytwarza białka
B) Magazynuje wodę i substancje oraz utrzymuje jędrność komórki
C) Kieruje podziałem komórki
D) Pochłania światło
Komórka bakterii różni się od komórki roślinnej tym, że:
A) Nie ma błony komórkowej
B) Nie ma jądra komórkowego
C) Nie ma cytoplazmy
D) Nie ma rybosomów
Rybosomy odpowiadają za:
A) Wytwarzanie białek
B) Fotosyntezę
C) Wydalanie
D) Ruch komórki
Która część mikroskopu znajduje się najbliżej oka obserwatora?
A) Obiektyw
B) Stolik
C) Okular
D) Lusterko
Śruba makrometryczna służy do:
A) Zgrubnego ustawiania ostrości
B) Zmiany obiektywu
C) Oświetlania preparatu
D) Przesuwania preparatu
W organizmie wielokomórkowym podobne komórki pełniące tę samą funkcję tworzą:
A) Narząd
B) Tkankę
C) Organellum
D) Układ narządów
Okular ma powiększenie 10×, a obiektyw 40×. Jakie jest powiększenie obrazu?
A) 50×
B) 400×
C) 30×
D) 4000×
Dlaczego w komórkach skórki cebuli nie widać chloroplastów?
A) Bo są za małe
B) Bo skórka cebuli rośnie bez dostępu światła i nie przeprowadza fotosyntezy
C) Bo zniszczyła je woda
D) Bo chloroplasty są tylko u zwierząt
Ściana komórkowa grzybów zbudowana jest głównie z:
A) Celulozy
B) Chityny
C) Skrobi
D) Białka
Która komórka NIE ma chloroplastów?
A) Komórka liścia moczarki
B) Komórka miękiszu liścia
C) Komórka nabłonka policzka człowieka
D) Komórka glonu
Uczeń obejrzał pod mikroskopem komórki z wyraźną ścianą, dużą wakuolą i zielonymi ziarenkami. Jaki wniosek jest poprawny?
A) To komórki zwierzęce
B) To komórki roślinne zdolne do fotosyntezy
C) To komórki bakterii
D) To komórki grzyba
Komórkę roślinną włożono do bardzo słonej wody. Co najprawdopodobniej się stanie?
A) Komórka pęknie
B) Komórka straci wodę i wakuola się zmniejszy
C) Ściana komórkowa się rozpuści
D) Powstaną nowe chloroplasty
Obraz pod mikroskopem jest nieostry przy największym powiększeniu. Co zrobić najpierw?
A) Mocno pokręcić śrubą makrometryczną
B) Delikatnie wyregulować ostrość śrubą mikrometryczną
C) Wyjąć preparat
D) Zmienić okular na mniejszy
Mięsień nóg sportowca pracuje bardzo intensywnie. Których struktur można się spodziewać w jego komórkach w dużej liczbie?
A) Chloroplastów
B) Mitochondriów
C) Ścian komórkowych
D) Dużych wakuoli
Twój nauczyciel pyta o coś innego? Wgraj zdjęcie lub PDF i wygeneruj test albo Fiszki. Wygeneruj własny test
Zakres materiału
Budowa komórki zwierzęcej
Budowa komórki roślinnej
Komórka bakterii i grzyba
Funkcje organelli: jądro, błona, cytoplazma, mitochondria, chloroplasty, wakuola, rybosomy
Różnice między komórkami
Budowa i obsługa mikroskopu
Obliczanie powiększenia
Przygotowanie preparatu mikroskopowego
Zakres odpowiada tematom spotykanym w popularnych podręcznikach do klasy 5. Pytania są autorskie; SpytajMnie nie jest powiązane z żadnym wydawcą.
Najważniejsze w 5 minut
Jądro kieruje czynnościami komórki.
Ściana komórkowa, chloroplasty i duża wakuola – typowe dla roślin.
Bakterie nie mają jądra komórkowego.
Mitochondria uwalniają energię, chloroplasty prowadzą fotosyntezę.
Narysuj z pamięci komórkę roślinną i zwierzęcą, a potem porównaj rysunek z podręcznikiem. Zrób tabelkę „organellum – funkcja – u kogo występuje”. Rozwiąż test i powtórz pytania, w których się pomyliłeś. Przećwicz liczenie powiększenia na trzech przykładach. Na koniec sprawdź się jeszcze raz następnego dnia.
Pytania i odpowiedzi (klucz)
Która część komórki kieruje jej czynnościami życiowymi? – Jądro komórkowe Jądro zawiera materiał genetyczny (DNA) z informacją o budowie i działaniu komórki.
Błona komórkowa: – Oddziela komórkę od otoczenia i kontroluje przepływ substancji Błona jest półprzepuszczalna – przepuszcza jedne substancje, a inne zatrzymuje. Sztywność daje ściana komórkowa.
Która struktura występuje w komórce roślinnej, a nie występuje w komórce zwierzęcej? – Ściana komórkowa Ściana komórkowa z celulozy otacza komórki roślin; komórki zwierząt mają tylko błonę.
Chloroplasty zawierają zielony barwnik: – Chlorofil Chlorofil pochłania światło potrzebne do fotosyntezy i nadaje roślinom zielony kolor.
Mitochondria nazywa się „centrami energetycznymi”, ponieważ: – Zachodzi w nich oddychanie komórkowe W mitochondriach z glukozy uwalniana jest energia potrzebna komórce.
Cytoplazma to: – Półpłynna substancja wypełniająca komórkę, w której zachodzi wiele procesów życiowych W cytoplazmie zanurzone są organelle, a w niej samej zachodzi wiele reakcji chemicznych.
Duża wakuola w komórce roślinnej: – Magazynuje wodę i substancje oraz utrzymuje jędrność komórki Wakuola wypełniona sokiem komórkowym napiera na ścianę – dzięki temu komórka jest jędrna.
Komórka bakterii różni się od komórki roślinnej tym, że: – Nie ma jądra komórkowego Materiał genetyczny bakterii leży swobodnie w cytoplazmie – to komórka bezjądrowa.
Rybosomy odpowiadają za: – Wytwarzanie białek Rybosomy to drobne struktury, w których powstają białka.
Która część mikroskopu znajduje się najbliżej oka obserwatora? – Okular Przez okular patrzymy; obiektyw jest skierowany na preparat.
W organizmie wielokomórkowym podobne komórki pełniące tę samą funkcję tworzą: – Tkankę Komórka → tkanka → narząd → układ narządów → organizm.
Okular ma powiększenie 10×, a obiektyw 40×. Jakie jest powiększenie obrazu? – 400× Mnożymy powiększenie okularu i obiektywu: 10 × 40 = 400.
Dlaczego w komórkach skórki cebuli nie widać chloroplastów? – Bo skórka cebuli rośnie bez dostępu światła i nie przeprowadza fotosyntezy Łuski cebuli są ukryte pod ziemią i nie prowadzą fotosyntezy, dlatego nie ma w nich chloroplastów – choć to komórki roślinne.
Ściana komórkowa grzybów zbudowana jest głównie z: – Chityny U roślin ściana zawiera celulozę, u grzybów – chitynę. To jedna z cech odróżniających te królestwa.
Która komórka NIE ma chloroplastów? – Komórka nabłonka policzka człowieka Komórki zwierząt i człowieka nie mają chloroplastów – są cudzożywne.
Uczeń obejrzał pod mikroskopem komórki z wyraźną ścianą, dużą wakuolą i zielonymi ziarenkami. Jaki wniosek jest poprawny? – To komórki roślinne zdolne do fotosyntezy Ściana, duża wakuola i chloroplasty (zielone ziarenka) razem wskazują na komórkę roślinną, która przeprowadza fotosyntezę.
Komórkę roślinną włożono do bardzo słonej wody. Co najprawdopodobniej się stanie? – Komórka straci wodę i wakuola się zmniejszy Woda przechodzi przez błonę na stronę bardziej słoną, więc komórka ją traci – wakuola maleje. Ściana chroni przed pęknięciem.
Obraz pod mikroskopem jest nieostry przy największym powiększeniu. Co zrobić najpierw? – Delikatnie wyregulować ostrość śrubą mikrometryczną Przy dużym powiększeniu obiektyw jest blisko szkiełka – makrośruba mogłaby je uszkodzić. Używamy mikrośruby.
Mięsień nóg sportowca pracuje bardzo intensywnie. Których struktur można się spodziewać w jego komórkach w dużej liczbie? – Mitochondriów Intensywna praca wymaga dużo energii, a energia jest uwalniana w mitochondriach podczas oddychania komórkowego.
Zadania otwarte
Porównaj komórkę roślinną i zwierzęcą: wymień dwie cechy wspólne i dwie różnice.
Przykładowa odpowiedź: Wspólne: obie mają błonę komórkową, cytoplazmę, jądro i mitochondria. Różnice: komórka roślinna ma ścianę komórkową i chloroplasty, a zwykle też dużą wakuolę; zwierzęca ich nie ma.
Kryteria: 2 poprawne cechy wspólne; 2 poprawne różnice; różnica odnosi się do konkretnego elementu budowy.
Opisz, jak przygotować preparat ze skórki cebuli i obejrzeć go pod mikroskopem (3–4 kroki).
Przykładowa odpowiedź: Odrywam cienką skórkę z wewnętrznej strony łuski, kładę na szkiełko z kroplą wody, przykrywam szkiełkiem nakrywkowym, oglądam najpierw przy małym powiększeniu, ustawiam ostrość makrośrubą, potem zwiększam powiększenie i poprawiam ostrość mikrośrubą.
Kryteria: cienka warstwa i kropla wody; szkiełko nakrywkowe; kolejność: małe → duże powiększenie; poprawne użycie śrub.
Wyjaśnij, dlaczego bakterię nazywa się organizmem bezjądrowym i czym to się różni od komórki roślinnej.
Przykładowa odpowiedź: Bakteria nie ma jądra – jej materiał genetyczny leży w cytoplazmie. Komórka roślinna ma jądro otoczone otoczką, w którym jest DNA. Obie mają błonę, cytoplazmę i rybosomy.
Kryteria: brak jądra / DNA w cytoplazmie; porównanie z jądrem rośliny; co najmniej jeden element wspólny.