Szewcy – Witkacy: streszczenie, bohaterowie, opracowanie i test
Najważniejsze w 30 sekund
- „Szewcy” to dramat Stanisława Ignacego Witkiewicza (Witkacego), pisany w latach 1927–1934, z podtytułem „Naukowa sztuka ze śpiewkami w trzech aktach”.
- Szewcy pod wodzą Sajetana Tempego obalają władzę Prokuratora Scurvy’ego, ale sami ją tracą na rzecz Hiper-Robociarza, a w końcu technokratów.
- Dramat pokazuje mechanizm kolejnych rewolucji: każda nowa władza jest równie zła jak poprzednia, a społeczeństwo zmierza ku bezdusznej mechanizacji.
- Groteska, katastrofizm i teoria Czystej Formy to klucze do interpretacji.
Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) · Dwudziestolecie międzywojenne · Liceum, klasa 3 liceum
Rozwiąż test · Utwórz własny test z materiałów
Ta strona jest dla uczniów liceum, którzy powtarzają „Szewców” Witkacego. Znajdziesz tu streszczenie akt po akcie, bohaterów, mechanizm rewolucji, groteskę, katastrofizm, Czystą Formę, 15 pytań z odpowiedziami i test online.
Autor: Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) · Epoka: dwudziestolecie międzywojenne · Rodzaj i gatunek: dramat groteskowy, katastroficzny · Powstanie: 1927–1934 · Podtytuł: „Naukowa sztuka ze śpiewkami w trzech aktach”
Najważniejsze w 60 sekund
- W warsztacie szewskim Sajetan Tempe i jego czeladnicy buntują się przeciw panom.
- Ich wrogami są Prokurator Robert Scurvy i arystokratka Księżna Irina Wsiewołodowna Zbereźnicka-Podberezka.
- Szewcy przeprowadzają rewolucję i przejmują władzę, ale zaraz stają się podobni do dawnych panów.
- Władzę odbiera im Hiper-Robociarz, a na końcu rządy przejmują technokraci – Towarzysz X i Towarzysz Abramowski.
- Witkacy pokazuje, że rewolucje wymieniają tylko rządzących, a ludzkość zmierza ku społeczeństwu bez jednostek i bez metafizyki.
Streszczenie – akt I
W warsztacie szewskim Sajetan Tempe i dwaj czeladnicy pracują i prowadzą długie, filozoficzne rozmowy o wyzysku, sensie życia i przyszłej rewolucji. Odwiedza ich Księżna, która prowokuje i uwodzi wszystkich, oraz Prokurator Scurvy, zakochany w niej i zazdrosny. Pojawiają się też Dziarscy Chłopcy pod wodzą Gnębona Puczymordy – parodia bojówek faszystowskich. Napięcie społeczne i erotyczne rośnie.
Streszczenie – akt II
Szewcy zostają uwięzieni i zmuszeni do bezczynności – nuda jest dla nich torturą. Scurvy i Księżna triumfują. Gdy szewcy dostają z powrotem pracę, wybucha rewolucja: władza dawnych panów zostaje obalona. Sajetan staje na czele nowego porządku.
Streszczenie – akt III
Szewcy rządzą, ale ich władza szybko degeneruje się: zachowują się jak dawni panowie, upajają się przyjemnościami, a Prokurator Scurvy zostaje upokorzony i trzymany jak zwierzę. Władzę przejmuje Hiper-Robociarz, przedstawiciel radykalnej rewolucji. Sajetan traci znaczenie i ginie. Na koniec pojawiają się Towarzysz X i Towarzysz Abramowski – chłodni technokraci, którzy ogłaszają nowy porządek. Świat wchodzi w epokę mechanicznego społeczeństwa, w którym jednostka nie ma znaczenia.
Bohaterowie
- Sajetan Tempe – majster szewski, przywódca buntu, intelektualista mówiący o wyzysku. Po zwycięstwie rewolucji szybko traci władzę.
- Czeladnicy – uczniowie Sajetana, uczestnicy rewolucji.
- Prokurator Robert Scurvy – przedstawiciel władzy i porządku; okrutny, ale słaby, uzależniony od Księżnej.
- Księżna Irina Wsiewołodowna Zbereźnicka-Podberezka – arystokratka, uwodzicielka, symbol zdegenerowanej, zmysłowej elity, która potrafi przetrwać każdą zmianę.
- Gnębon Puczymorda i Dziarscy Chłopcy – parodia ruchu faszystowskiego.
- Hiper-Robociarz – przywódca radykalnej rewolucji robotniczej.
- Towarzysz X i Towarzysz Abramowski – technokraci, symbol bezosobowej władzy przyszłości.
Mechanizm rewolucji i zmiany władzy
Witkacy pokazuje cykl rewolucji: uciśnieni obalają panów, ale po zwycięstwie sami stają się panami. Każda nowa władza jest równie brutalna i pusta jak poprzednia. Ostatecznie rewolucję przejmują siły jeszcze bardziej bezduszne – technokracja. Dramat jest więc przestrogą przed totalitaryzmami (faszyzmem i komunizmem) oraz przed społeczeństwem masowym, w którym zanikają jednostka, sztuka i religia.
Groteska
Groteska łączy elementy sprzeczne: tragizm i komizm, wzniosłość i wulgarność, filozofię i absurd. W „Szewcach” szewcy mówią językiem uczonych, sceny polityczne przeplatają się z erotycznymi i śpiewkami, a postaci są przerysowane jak marionetki. Groteska pozwala pokazać absurd historii i władzy. Podobny sposób patrzenia na świat znajdziesz w Ferdydurke Gombrowicza.
Katastrofizm
Witkacy był katastrofistą: wierzył, że cywilizacja zmierza ku upadkowi. Ludzkość straci uczucia metafizyczne – zachwyt i niepokój wobec tajemnicy istnienia – i zamieni się w szczęśliwe, ale bezduszne społeczeństwo-mrowisko. Finał „Szewców” jest właśnie obrazem takiej przyszłości.
Czysta Forma
Czysta Forma to teoria sztuki Witkacego. Teatr nie ma naśladować rzeczywistości ani opowiadać logicznej historii. Ma wywoływać u widza przeżycie metafizyczne przez kompozycję elementów: słów, gestów, barw, dźwięków. Stąd w „Szewcach” brak realistycznej logiki, deformacja, nagłe zwroty akcji i absurd.
Język Witkacego
Język dramatu jest mieszanką stylów: filozoficzne wywody, terminy naukowe, wulgaryzmy, neologizmy, makaronizmy i parodie. Szewcy cytują filozofów, a arystokraci mówią jak przekupnie. Ta mieszanina jest częścią groteski i pokazuje rozpad dawnego porządku kultury.
Motywy i problematyka
- rewolucja i jej degeneracja,
- władza – każda prowadzi do nadużyć,
- totalitaryzm i społeczeństwo masowe,
- katastrofizm – upadek cywilizacji,
- nuda i bezczynność jako tortura,
- erotyzm i dekadencja elit,
- zanik uczuć metafizycznych.
Co trzeba zapamiętać na sprawdzian i maturę
- Autor: Witkacy; podtytuł: „Naukowa sztuka ze śpiewkami w trzech aktach”.
- Bohaterowie: Sajetan Tempe, Prokurator Scurvy, Księżna, Hiper-Robociarz, Towarzysz X i Abramowski.
- Kolejność władzy: panowie → szewcy → Hiper-Robociarz → technokraci.
- Kluczowe pojęcia: groteska, katastrofizm, Czysta Forma.
- Dramat to przestroga przed totalitaryzmem i społeczeństwem masowym.
Konteksty maturalne
„Szewców” wykorzystasz w tematach o władzy i rewolucji, totalitaryzmie, groteskowym obrazie świata i katastrofizmie. Porównaj ich z Przedwiośniem (rewolucja w Baku), z Mistrzem i Małgorzatą (satyra na system totalitarny) i z Ferdydurke (groteska). Przyda się też motyw władzy na maturze.
Pytania i odpowiedzi
Kto napisał dramat Szewcy?
Stanisław Ignacy Witkiewicz, czyli Witkacy.
Jaki podtytuł mają Szewcy?
„Naukowa sztuka ze śpiewkami w trzech aktach”.
Kiedy powstali Szewcy?
W latach 1927–1934.
O czym są Szewcy Witkacego?
O kolejnych rewolucjach, które wymieniają tylko rządzących, i o upadku cywilizacji.
Kim jest Sajetan Tempe?
Majstrem szewskim i przywódcą buntu szewców.
Kim jest Prokurator Scurvy?
Przedstawicielem władzy i porządku, zakochanym w Księżnej.
Jaką rolę pełni Księżna w Szewcach?
To zdegenerowana arystokratka i uwodzicielka, symbol elity, która przetrwa każdą zmianę.
Kim są Dziarscy Chłopcy?
Bojówką Gnębona Puczymordy, parodią ruchu faszystowskiego.
Kto przejmuje władzę po szewcach?
Hiper-Robociarz, a na końcu technokraci – Towarzysz X i Towarzysz Abramowski.
Co symbolizuje zakończenie Szewców?
Nadejście bezdusznego, zmechanizowanego społeczeństwa bez jednostek.
Co to jest groteska w Szewcach?
Połączenie tragizmu i komizmu, filozofii i wulgarności, które ukazuje absurd władzy.
Czym jest katastrofizm Witkacego?
Przekonaniem, że cywilizacja zmierza do upadku i utraty uczuć metafizycznych.
Na czym polega teoria Czystej Formy?
Na tym, że teatr ma wywoływać przeżycie metafizyczne, a nie naśladować rzeczywistość.
Dlaczego szewcy w więzieniu cierpią?
Bo zmuszono ich do bezczynności, a nuda staje się dla nich torturą.
Przed czym ostrzegają Szewcy?
Przed totalitaryzmami i społeczeństwem masowym, w którym zanika jednostka.
Powiązane lektury
- Dwudziestolecie międzywojenne – kierunki i test
- Ferdydurke – forma, gęba i test
- Przedwiośnie – streszczenie i test
- Mistrz i Małgorzata – streszczenie i test
- Wszystkie powtórki z klasy 3 liceum
Test z lektury „Szewcy” – quiz online
Wybierz poziom: podstawowy (15 pytań) albo trudniejszy (10 pytań). Wynik, poprawne odpowiedzi i wyjaśnienia zobaczysz od razu, bez logowania. Niżej: wszystkie 25 pytań z odpowiedziami, 5 pytań otwartych, powtórka i PDF.
Kto jest autorem „Szewców”?
- A) Witold Gombrowicz
- B) Stanisław Ignacy Witkiewicz
- C) Bruno Schulz
- D) Stefan Żeromski
Jaki podtytuł ma dramat?
- A) „Naukowa sztuka ze śpiewkami w trzech aktach”
- B) „Dramat romantyczny w pięciu aktach”
- C) „Komedia obyczajowa”
- D) „Tragedia antyczna”
W jakiej epoce powstali „Szewcy”?
- A) W pozytywizmie
- B) W dwudziestoleciu międzywojennym
- C) W Młodej Polsce
- D) W oświeceniu
Kto jest przywódcą szewców?
- A) Robert Scurvy
- B) Sajetan Tempe
- C) Gnębon Puczymorda
- D) Towarzysz X
Kim jest Robert Scurvy?
- A) Prokuratorem
- B) Szewcem
- C) Księdzem
- D) Generałem
Kto jest uwodzicielską arystokratką w dramacie?
- A) Księżna Irina Zbereźnicka-Podberezka
- B) Hela Berz
- C) Lady Makbet
- D) Pani Dulska
Kogo parodiują Dziarscy Chłopcy?
- A) Bojówki faszystowskie
- B) Rycerzy średniowiecznych
- C) Mnichów
- D) Harcerzy
Co jest torturą dla uwięzionych szewców?
- A) Głód
- B) Bicie
- C) Zimno
- D) Bezczynność i nuda
Kto przejmuje władzę po szewcach?
- A) Księżna
- B) Prokurator Scurvy
- C) Król
- D) Hiper-Robociarz
Kto rządzi w finale dramatu?
- A) Technokraci – Towarzysz X i Towarzysz Abramowski
- B) Sajetan Tempe
- C) Dziarscy Chłopcy
- D) Księżna
Co to jest groteska?
- A) Połączenie tragizmu i komizmu, wzniosłości i absurdu
- B) Realistyczny opis życia
- C) Pieśń pochwalna
- D) Krótki wiersz z puentą
Jak nazywa się teoria sztuki Witkacego?
- A) Naturalizm
- B) Socrealizm
- C) Poetyka snu
- D) Czysta Forma
Czym jest katastrofizm?
- A) Wiarą w nieustanny postęp
- B) Przekonaniem o nadchodzącym upadku cywilizacji
- C) Pochwałą wsi
- D) Miłością do przyrody
Jaki obraz rewolucji pokazuje dramat?
- A) Rewolucja przynosi trwałą sprawiedliwość
- B) Rewolucja jest niemożliwa
- C) Każda nowa władza staje się podobna do poprzedniej
- D) Rewolucja dotyczy tylko szewców
Ile aktów mają „Szewcy”?
- A) Pięć
- B) Jeden
- C) Siedem
- D) Trzy
Masz inną lekturę lub własne materiały? Wgraj zdjęcie lub PDF i wygeneruj test albo Fiszki.
Generator testów z polskiego · Test z własnych notatek · Fiszki z tej lektury lub notatek
„Szewcy” – 25 pytań z odpowiedziami
- Kto jest autorem „Szewców”? – B) Stanisław Ignacy Witkiewicz Witkacy to pseudonim autora.
- Jaki podtytuł ma dramat? – A) „Naukowa sztuka ze śpiewkami w trzech aktach” Podtytuł zapowiada grę konwencjami.
- W jakiej epoce powstali „Szewcy”? – B) W dwudziestoleciu międzywojennym Pisani w latach 1927–1934.
- Kto jest przywódcą szewców? – B) Sajetan Tempe Sajetan to majster szewski.
- Kim jest Robert Scurvy? – A) Prokuratorem Reprezentuje władzę i porządek.
- Kto jest uwodzicielską arystokratką w dramacie? – A) Księżna Irina Zbereźnicka-Podberezka Księżna symbolizuje dekadencką elitę.
- Kogo parodiują Dziarscy Chłopcy? – A) Bojówki faszystowskie Prowadzi ich Gnębon Puczymorda.
- Co jest torturą dla uwięzionych szewców? – D) Bezczynność i nuda Odebranie pracy ich niszczy.
- Kto przejmuje władzę po szewcach? – D) Hiper-Robociarz To przedstawiciel radykalnej rewolucji.
- Kto rządzi w finale dramatu? – A) Technokraci – Towarzysz X i Towarzysz Abramowski Nastaje epoka mechanicznego społeczeństwa.
- Co to jest groteska? – A) Połączenie tragizmu i komizmu, wzniosłości i absurdu Groteska deformuje rzeczywistość.
- Jak nazywa się teoria sztuki Witkacego? – D) Czysta Forma Sztuka ma budzić przeżycie metafizyczne.
- Czym jest katastrofizm? – B) Przekonaniem o nadchodzącym upadku cywilizacji Witkacy był katastrofistą.
- Jaki obraz rewolucji pokazuje dramat? – C) Każda nowa władza staje się podobna do poprzedniej Zmieniają się tylko rządzący.
- Ile aktów mają „Szewcy”? – D) Trzy Mówi o tym podtytuł.
- Co według Witkacego tracą ludzie w społeczeństwie przyszłości? – C) Uczucia metafizyczne Pozostaje bezduszne mrowisko.
- Jaki jest język „Szewców”? – D) Mieszanka filozofii, terminów naukowych, wulgaryzmów i neologizmów Mieszanie stylów buduje groteskę.
- Przed czym ostrzega dramat w perspektywie historycznej? – C) Przed totalitaryzmami i społeczeństwem masowym Faszyzm i komunizm to tło epoki.
- Co dzieje się ze szewcami po zwycięstwie rewolucji? – D) Zaczynają zachowywać się jak dawni panowie To mechanizm degeneracji władzy.
- Z którą powieścią warto porównać „Szewców” pod względem groteski? – C) Z „Ferdydurke” Gombrowicz też używa groteski.
- Kiedy „Szewcy” ukazali się drukiem? – C) W 1948 r., po śmierci autora Dramat powstawał w latach 1927–1934, ale wydano go dopiero po wojnie.
- Pod jakim pseudonimem znany jest Stanisław Ignacy Witkiewicz? – A) Witkacy Pseudonim powstał z połączenia nazwiska i drugiego imienia.
- Jak zginął Witkacy? – D) Popełnił samobójstwo we wrześniu 1939 r., po wkroczeniu Armii Czerwonej Jego śmierć bywa odczytywana jako spełnienie katastroficznych przeczuć.
- Który dramat także napisał Witkacy? – B) „Szalona lokomotywa” „Wesele” to Wyspiański, „Tango” – Mrożek, „Kordian” – Słowacki.
- Jaką funkcję pełnią w dramacie śpiewki? – A) Komentują akcję i wzmacniają groteskę Wstawki muzyczne ironicznie przełamują „naukowy” wywód bohaterów.
Pytania trudniejsze (otwarte)
Opisz mechanizm zmiany władzy w „Szewcach”.
Przykładowa odpowiedź: Szewcy obalają panów (Scurvy’ego i Księżnę), ale po zwycięstwie sami stają się podobni do nich. Władzę przejmuje Hiper-Robociarz, a potem technokraci. Każda władza jest równie zła.
Kryteria: kolejność władzy; wniosek.
Wyjaśnij, czym jest groteska na przykładzie dramatu.
Przykładowa odpowiedź: To łączenie sprzeczności: szewcy mówią jak filozofowie, sceny polityczne mieszają się z erotycznymi i śpiewkami, postaci są przerysowane. Groteska ukazuje absurd władzy.
Kryteria: definicja; przykład.
Jak finał dramatu wyraża katastrofizm Witkacego?
Przykładowa odpowiedź: Rządy technokratów zapowiadają bezduszne społeczeństwo masowe bez jednostek i uczuć metafizycznych – upadek cywilizacji.
Kryteria: finał; katastrofizm.
Czym jest Czysta Forma i jak wpływa na kształt dramatu?
Przykładowa odpowiedź: To teoria, według której teatr ma budzić przeżycie metafizyczne, a nie naśladować życie. Stąd brak realistycznej logiki i deformacja.
Kryteria: definicja; wpływ na dramat.
Jaką rolę odgrywa Księżna?
Przykładowa odpowiedź: Jest symbolem zmysłowej, zdegenerowanej elity, która uwodzi wszystkich i potrafi przetrwać każdą zmianę władzy.
Kryteria: charakterystyka; symbolika.
Najważniejsze w 5 minut
Bohaterowie
- Sajetan Tempe – majster szewski, przywódca buntu
- Czeladnicy
- Prokurator Robert Scurvy
- Księżna Irina Zbereźnicka-Podberezka
- Hiper-Robociarz
- Towarzysz X i Towarzysz Abramowski
Najważniejsze wydarzenia
- Rozmowy szewców o rewolucji
- Uwięzienie i tortura bezczynności
- Rewolucja szewców
- Przejęcie władzy przez Hiper-Robociarza
- Rządy technokratów
Motywy
- rewolucja
- władza
- groteska
- katastrofizm
- społeczeństwo masowe
Problematyka
- degeneracja każdej władzy
- przestroga przed totalitaryzmem
- upadek kultury
5 najczęstszych pomyłek
- Uznanie rewolucji szewców za szczęśliwe zakończenie.
- Mylenie Prokuratora Scurvy’ego z Sajetanem.
- Twierdzenie, że dramat jest realistyczny.
- Przypisywanie „Szewców” Gombrowiczowi.
- Pomijanie technokratów w opisie finału.
Powiązane lektury i powtórki
Najczęściej zadawane pytania
Czy Szewcy są lekturą obowiązkową?
Utwór bywa omawiany w liceum przy dwudziestoleciu; sprawdź listę w swojej szkole.
Ile aktów mają Szewcy?
Trzy.
Kto rządzi na końcu Szewców?
Technokraci – Towarzysz X i Towarzysz Abramowski.
Co to jest Czysta Forma?
Teoria Witkacego, według której sztuka ma budzić przeżycie metafizyczne.
Dlaczego Szewcy są groteskowi?
Bo łączą filozofię z wulgarnością, tragizm z komizmem i deformują rzeczywistość.
Zapamiętaj lekturę z fiszkami
Masz notatki z lekcji? Wrzuć zdjęcie, PDF albo tekst, a SpytajMnie zamieni je w fiszki do powtórki.
Masz własne notatki? Zamień je w test albo fiszki
Wygeneruj test za darmo · Stwórz fiszki
Darmowe konto, bez karty · 5 generowań w ciągu 24 godzin
Uczysz się z tego tematu? Z własnych notatek, zdjęcia lub PDF wygeneruj test albo Fiszki do powtórek.
Powtórz lekturę w formie testu →