Reakcje strąceniowe – test i pytania, chemia klasa 8

Reakcje strąceniowe to reakcje, w których z dwóch roztworów soli powstaje nierozpuszczalny osad. Ten temat uczy rozpoznawania, kiedy dojdzie do wytrącenia osadu, oraz zapisu równań cząsteczkowych i jonowych.

Najważniejsze w 30 sekund

Test: Reakcje strąceniowe – 10 pytań

  1. Co to jest reakcja strąceniowa?

    • A) Reakcja wydzielania gazu
    • B) Reakcja tworząca nierozpuszczalny osad
    • C) Reakcja spalania
    • D) Reakcja fotosyntezy

  2. Jaki osad powstaje w reakcji AgNO3 z NaCl?

    • A) AgCl
    • B) NaNO3
    • C) Ag2O
    • D) NaCl2

  3. Które jony są w tej reakcji jonami-widzami?

    • A) Ag+ i Cl-
    • B) Na+ i NO3-
    • C) Ag+ i NO3-
    • D) Na+ i Cl-

  4. Czego używa się do przewidywania, czy powstanie osad?

    • A) Tablicy Mendelejewa
    • B) Tablicy rozpuszczalności
    • C) Szeregu aktywności metali
    • D) Skali pH

  5. Jak zapisuje się skrócone równanie jonowe reakcji AgNO3 z NaCl?

    • A) Ag+ + Cl- -> AgCl
    • B) Na+ + NO3- -> NaNO3
    • C) Ag+ + NO3- -> AgNO3
    • D) Na+ + Cl- -> NaCl

  6. Jakiego koloru jest osad chlorku srebra?

    • A) Żółty
    • B) Biały
    • C) Niebieski
    • D) Czarny

  7. Jakim odczynnikiem wykrywa się jony siarczanowe(VI)?

    • A) Azotanem(V) srebra
    • B) Chlorkiem baru
    • C) Wodorotlenkiem sodu
    • D) Kwasem solnym

  8. Do czego wykorzystuje się reakcje strąceniowe w oczyszczaniu ścieków?

    • A) Do usuwania zapachów
    • B) Do strącania metali ciężkich w postaci osadów
    • C) Do podgrzewania wody
    • D) Do dezynfekcji UV

  9. Czym jest jon widz w równaniu jonowym?

    • A) Jon, który tworzy osad
    • B) Jon, który nie bierze udziału w reakcji i pozostaje w roztworze
    • C) Jon wodorowy
    • D) Jon metalu szlachetnego

  10. Jaki osad powstaje w reakcji BaCl2 z Na2SO4?

    • A) BaSO4
    • B) NaCl
    • C) BaCl2
    • D) Na2S

Na czym polega reakcja strąceniowa

Reakcja strąceniowa to reakcja chemiczna zachodząca między dwiema rozpuszczalnymi solami w roztworze wodnym, w wyniku której powstaje przynajmniej jeden produkt nierozpuszczalny, czyli osad. Pozostała sól pozostaje rozpuszczona w roztworze.

Aby przewidzieć, czy dojdzie do strącenia osadu, korzysta się z tablicy rozpuszczalności soli i wodorotlenków, która pokazuje, które połączenia jonów tworzą związki rozpuszczalne, a które nierozpuszczalne w wodzie.

Przykład klasycznej reakcji strąceniowej

Klasycznym przykładem jest reakcja azotanu(V) srebra z chlorkiem sodu: AgNO3 + NaCl -> AgCl↓ + NaNO3. Chlorek srebra AgCl jest nierozpuszczalny w wodzie i wytrąca się w postaci białego, serowatego osadu.

Reakcję tę zapisuje się też w formie jonowej skróconej: Ag+ + Cl- -> AgCl↓, ponieważ jony sodowe i azotanowe pozostają w roztworze jako jony-widzowie, nie biorąc udziału w tworzeniu osadu.

Zastosowania reakcji strąceniowych

Reakcje strąceniowe wykorzystuje się w analizie chemicznej do wykrywania obecności konkretnych jonów w roztworze, na przykład jony chlorkowe wykrywa się za pomocą azotanu(V) srebra, a jony siarczanowe(VI) za pomocą chlorku baru.

Mają również zastosowanie przemysłowe, np. w oczyszczaniu ścieków, gdzie strąca się szkodliwe metale ciężkie w postaci nierozpuszczalnych osadów, co ułatwia ich usunięcie z wody.

Co trzeba umieć

Typowe błędy

  1. Zapominanie o sprawdzeniu rozpuszczalności produktów przed stwierdzeniem, że powstanie osad.
  2. Mylenie równania jonowego pełnego ze skróconym.
  3. Pomijanie jonów-widzów przy pisaniu równania jonowego skróconego.
  4. Błędne przypisywanie koloru osadu, np. mylenie AgCl z Ag2CrO4.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Czy każda reakcja dwóch soli jest reakcją strąceniową?

Nie, reakcja strąceniowa zachodzi tylko wtedy, gdy przynajmniej jeden z produktów jest nierozpuszczalny w wodzie i wytrąca się jako osad.

Jak sprawdzić w tablicy rozpuszczalności, czy dana sól jest nierozpuszczalna?

Należy odnaleźć w tabeli przecięcie wiersza kationu i kolumny anionu – odpowiedni symbol wskazuje, czy sól jest rozpuszczalna, trudno rozpuszczalna czy nierozpuszczalna.

Dlaczego w analizie chemicznej stosuje się reakcje strąceniowe?

Pozwalają one w prosty sposób, poprzez obserwację koloru i charakteru osadu, zidentyfikować obecność konkretnych jonów w badanym roztworze.

Czy osad zawsze jest widoczny gołym okiem od razu?

Zazwyczaj tak, zwłaszcza przy większym stężeniu reagentów, choć czasem potrzeba chwili, aby drobne kryształy osadu się zebrały i zmętniły roztwór.

Co się stanie, jeśli obie powstające sole są rozpuszczalne?

Wtedy reakcja strąceniowa nie zachodzi, a w roztworze pozostają jedynie zmieszane jony obu soli.

FAQ

Dlaczego chlorek srebra ciemnieje na świetle?

AgCl pod wpływem światła ulega powolnemu rozkładowi do metalicznego srebra, które nadaje osadowi szary lub ciemny odcień, co jest zjawiskiem wykorzystywanym historycznie w fotografii.

Jakie znaczenie mają reakcje strąceniowe w procesach geologicznych?

Powstawanie form krasowych, takich jak stalaktyty i stalagmity w jaskiniach, jest klasycznym przykładem reakcji strąceniowych. Odpowiedzialne jest za to wytrącanie się węglanu wapnia z roztworów wodnych nasyconych wodorowęglanem wapnia.

Jak odróżnić osady podobne do siebie wizualnie, np. BaSO4 i AgCl?

BaSO4 jest nierozpuszczalny nawet w rozcieńczonych kwasach, natomiast AgCl, choć również biały, reaguje na światło, ciemniejąc pod jego wpływem, co może posłużyć jako test odróżniający.

Czy można odwrócić każdą reakcję strąceniową?

Niektóre osady, takie jak węglan wapnia, można rozpuścić dodając kwas (np. solny), natomiast inne, jak chlorek srebra, są znacznie trudniejsze do rozpuszczenia i praktycznie nierozpuszczalne nawet w rozcieńczonych kwasach. Odwracalność zależy od właściwości chemicznych danego osadu.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Reakcje wodorotlenków metali z tlenkami niemetali Następna lekcja: Inne reakcje otrzymywania soli

Cały dział: Sole