Kryzys i odbudowa państwa polskiego – test i pytania, historia klasa 5

Po śmierci Bolesława Chrobrego i Mieszka II Polska przeżyła głęboki kryzys wewnętrzny, pogłębiony reakcją pogańską i najazdami sąsiadów. Kraj odbudował dopiero Kazimierz I, zwany Odnowicielem, przenosząc stolicę do Krakowa.

Najważniejsze w 30 sekund

Kryzys monarchii piastowskiej nastąpił po 1034 roku, po śmierci Mieszka II.
Doszło do reakcji pogańskiej i buntu możnych przeciw władzy centralnej.
W 1038 lub 1039 roku książę czeski Brzetysław najechał Polskę i złupił Gniezno.
Kazimierz I Odnowiciel odbudował państwo przy pomocy wojsk niemieckich i ruskich.
Kazimierz Odnowiciel przeniósł główny ośrodek władzy do Krakowa.

Test: Kryzys i odbudowa państwa polskiego – 10 pytań

Po śmierci którego władcy rozpoczął się kryzys monarchii piastowskiej?
- A) Bolesława Chrobrego
- B) Mieszka II
- C) Kazimierza Odnowiciela
- D) Bolesława Krzywoustego
Co to była reakcja pogańska?
- A) Powstanie przeciw Kościołowi i nowemu porządkowi
- B) Najazd Czechów na Polskę
- C) Bunt rycerstwa przeciw podatkom
- D) Wojna domowa między synami Chrobrego
Kto najechał Polskę w 1038–1039 roku?
- A) Brzetysław I, książę czeski
- B) Kanut Wielki
- C) Henryk III
- D) Jarosław Mądry
Co wywiózł Brzetysław z Gniezna?
- A) Relikwie świętego Wojciecha
- B) Koronę królewską
- C) Skarbiec państwowy
- D) Archiwum książęce
Kto przejął władzę na Mazowszu podczas kryzysu?
- A) Masław
- B) Świętopełk
- C) Brzetysław
- D) Jaksa
Kto odbudował jedność państwa polskiego po kryzysie?
- A) Kazimierz I Odnowiciel
- B) Bolesław Śmiały
- C) Władysław Herman
- D) Mieszko II
Jakiej pomocy użył Kazimierz Odnowiciel do odzyskania władzy?
- A) Wojsk niemieckich i ruskich
- B) Floty duńskiej
- C) Rycerstwa węgierskiego
- D) Wojsk papieskich
Gdzie Kazimierz Odnowiciel pokonał Masława?
- A) Na Mazowszu
- B) Na Pomorzu
- C) Na Śląsku
- D) W Małopolsce
Dokąd Kazimierz Odnowiciel przeniósł główny ośrodek władzy?
- A) Do Krakowa
- B) Do Poznania
- C) Do Wrocławia
- D) Do Płocka
Jaki przydomek otrzymał Kazimierz I za swoje zasługi?
- A) Odnowiciel
- B) Chrobry
- C) Krzywousty
- D) Śmiały

Przyczyny i przebieg kryzysu

Po śmierci Bolesława Chrobrego w 1025 roku i krótkich, niestabilnych rządach jego syna Mieszka II, który utracił tytuł królewski i część ziem, państwo piastowskie pogrążyło się w chaosie. Możni zaczęli kwestionować władzę centralną, a kraj osłabiły wewnętrzne walki o tron.

Kryzys pogłębiła tak zwana reakcja pogańska – powstanie ludowe skierowane przeciwko Kościołowi i nowej, feudalnej organizacji państwa, w trakcie którego niszczono kościoły i klasztory, a wielu duchownych zginęło lub uciekło z kraju.

Najazd Brzetysława i utrata ziem

Osłabieniem Polski skorzystał książę czeski Brzetysław I, który około 1038–1039 roku najechał kraj, złupił Gniezno i wywiózł do Pragi relikwie świętego Wojciecha, uznawane za symbol niezależności kościelnej Polski.

W wyniku kryzysu Polska utraciła czasowo kontrolę nad Mazowszem, gdzie władzę przejął buntowniczy możnowładca Masław, oraz nad Pomorzem, które odzyskało niezależność od władzy piastowskiej i przestało płacić trybut książętom polskim na kilkadziesiąt lat.

Odbudowa państwa przez Kazimierza Odnowiciela

Kazimierz I, syn Mieszka II, wrócił do kraju z pomocą wojsk cesarza niemieckiego Henryka III oraz oddziałów ruskich i stopniowo odzyskiwał utracone ziemie, pokonując między innymi Masława na Mazowszu około 1047 roku.

Za swoje zasługi w przywróceniu jedności państwa otrzymał przydomek Odnowiciel. Ze względu na zniszczenie Gniezna przeniósł główny ośrodek władzy do Krakowa, który odtąd zyskiwał na znaczeniu jako centrum polityczne Polski.

Co trzeba umieć

Wyjaśnić przyczyny kryzysu monarchii piastowskiej po 1025 roku.
Opisać, czym była reakcja pogańska.
Podać skutki najazdu Brzetysława na Polskę.
Przedstawić rolę Kazimierza Odnowiciela w odbudowie państwa.
Wyjaśnić, dlaczego stolicę przeniesiono do Krakowa.

Typowe błędy

Mylenie reakcji pogańskiej z najazdem Brzetysława – to dwa odrębne zjawiska.
Przypisywanie odbudowy państwa Mieszkowi II zamiast jego synowi Kazimierzowi Odnowicielowi.
Zapominanie, że relikwie świętego Wojciecha wywieziono do Pragi, a nie zniszczono.
Mylenie Masława z Brzetysławem – Masław był polskim możnym, Brzetysław księciem czeskim.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Kim był Mieszko II i co go spotkało po utracie władzy?

Syn Bolesława Chrobrego, utracił tytuł królewski i część ziem, zmarł w 1034 roku.

Jakie ziemie Polska utraciła w czasie kryzysu?

Mazowsze (pod władzą Masława) i Pomorze, które odzyskało niezależność.

Kto był cesarzem niemieckim pomagającym Kazimierzowi Odnowicielowi?

Henryk III.

Dlaczego relikwie świętego Wojciecha były ważne dla Polski?

Symbolizowały niezależność kościelną kraju, uzyskaną podczas zjazdu gnieźnieńskiego.

W przybliżeniu w którym roku Kazimierz pokonał Masława?

Około 1047 roku.

FAQ

Dlaczego kryzys monarchii piastowskiej uznaje się za jeden z najpoważniejszych w historii wczesnej Polski?

Bo groził całkowitym rozpadem państwa stworzonego przez Mieszka I i Bolesława Chrobrego.

Czy przeniesienie stolicy do Krakowa miało trwałe znaczenie?

Tak, Kraków pozostał główną siedzibą władców Polski przez kolejne stulecia, aż do czasów nowożytnych.

Czy reakcja pogańska dotyczyła całego kraju?

Nie, najsilniej wystąpiła w Wielkopolsce, gdzie zniszczono wiele ośrodków kościelnych.

Jak zapamiętać kolejność wydarzeń kryzysu?

Najpierw śmierć Mieszka II i reakcja pogańska, potem najazd Brzetysława, na końcu odbudowa przez Kazimierza Odnowiciela.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Polska Bolesława Chrobrego Następna lekcja: Rządy Bolesława Krzywoustego