Rządy Bolesława Krzywoustego – test i pytania, historia klasa 5

Bolesław Krzywousty rządził Polską w latach 1102–1138, podbijając Pomorze i broniąc kraju przed najazdem niemieckim. Jego testament, mający zapobiec walkom między synami, w praktyce doprowadził do długotrwałego rozbicia dzielnicowego Polski.

Najważniejsze w 30 sekund

Bolesław Krzywousty rządził w latach 1102–1138, od 1107 jako jedyny władca.
Podbił Pomorze Gdańskie i Zachodnie w latach 1116–1123.
W 1109 roku obronił Głogów przed najazdem cesarza Henryka V.
W testamencie z 1138 roku podzielił Polskę na dzielnice dla synów.
Testament wprowadził zasadę senioratu, która szybko została złamana.

Test: Rządy Bolesława Krzywoustego – 10 pytań

W jakich latach panował Bolesław Krzywousty?
- A) 1079–1102
- B) 1102–1138
- C) 1138–1146
- D) 1025–1034
Z kim Bolesław Krzywousty dzielił władzę na początku rządów?
- A) Ze Zbigniewem
- B) Z Masławem
- C) Z Władysławem Hermanem
- D) Z Henrykiem V
Kto najechał Polskę w 1109 roku?
- A) Cesarz Henryk V
- B) Książę Brzetysław
- C) Król Węgier Koloman
- D) Sułtan Saladyn
Które miasto obroniło się przed oblężeniem w 1109 roku?
- A) Głogów
- B) Poznań
- C) Kraków
- D) Gniezno
Jak nazwano bitwę pod Wrocławiem z 1109 roku?
- A) Bitwa na Psim Polu
- B) Bitwa pod Legnicą
- C) Bitwa pod Hittin
- D) Bitwa pod Płowcami
Które Pomorze zdobył Bolesław jako pierwsze?
- A) Gdańskie
- B) Zachodnie
- C) Szczecińskie
- D) Kaszubskie
Kogo osadził Bolesław jako lennika na Pomorzu Zachodnim?
- A) Księcia Warcisława
- B) Księcia Masława
- C) Księcia Świętopełka
- D) Księcia Zbigniewa
W którym roku Bolesław Krzywousty wydał testament?
- A) 1109
- B) 1123
- C) 1138
- D) 1146
Jaką zasadę wprowadził testament Bolesława Krzywoustego?
- A) Zasadę senioratu
- B) Zasadę elekcji
- C) Zasadę pierworództwa jedynego syna
- D) Unię personalną z Czechami
Jaki długofalowy skutek miał testament z 1138 roku?
- A) Rozbicie dzielnicowe Polski
- B) Zjednoczenie kraju na stałe
- C) Unię z Węgrami
- D) Powstanie monarchii stanowej

Walka o władzę i obrona kraju

Bolesław Krzywousty początkowo dzielił władzę z przyrodnim bratem Zbigniewem, lecz po latach rywalizacji i wygnaniu brata w 1107 roku został jedynym władcą Polski. Zbigniew szukał pomocy u cesarza Henryka V, co doprowadziło do niemieckiej wyprawy zbrojnej przeciwko Polsce w 1109 roku.

Kluczowym momentem wojny była obrona Głogowa, którego mieszkańcy stawili zacięty opór. Po niepowodzeniu także pod Wrocławiem, wojska cesarskie, nękane przez polskie oddziały, musiały się wycofać. Z kampanią tą związana jest późniejsza legenda o wielkiej bitwie na Psim Polu.

Podbój Pomorza

Po odparciu najazdu niemieckiego Bolesław Krzywousty skupił się na podboju Pomorza, które od czasów kryzysu monarchii piastowskiej pozostawało niezależne. W latach 1116–1119 zdobył Pomorze Gdańskie, wprowadzając tam polskie wpływy polityczne i kościelne.

Następnie, w latach 1121–1123, podporządkował sobie Pomorze Zachodnie wraz z Szczecinem, osadzając tam księcia Warcisława jako lennika. Dzięki temu Polska uzyskała dostęp do wybrzeża Bałtyku na całej swojej północnej granicy.

Testament i rozbicie dzielnicowe

Obawiając się powtórki walk o tron, jakie sam przeżył z bratem Zbigniewem, Bolesław Krzywousty w 1138 roku, krótko przed śmiercią, podzielił Polskę między swoich synów, wprowadzając zasadę senioratu – najstarszy z rodu miał sprawować władzę zwierzchnią nad pozostałymi dzielnicami.

W praktyce testament nie zapobiegł konfliktom, lecz je spotęgował – już wkrótce po śmierci Bolesława wybuchły walki między jego synami, co zapoczątkowało blisko dwustuletni okres rozbicia dzielnicowego Polski, trwający aż do czasów Władysława Łokietka.

Co trzeba umieć

Podać ramy czasowe panowania Bolesława Krzywoustego.
Opisać przebieg wojny z Niemcami w 1109 roku.
Wymienić etapy podboju Pomorza przez Bolesława Krzywoustego.
Wyjaśnić postanowienia testamentu z 1138 roku.
Ocenić skutki testamentu dla jedności państwa polskiego.

Typowe błędy

Mylenie obrony Głogowa z bitwą na Psim Polu – to dwa kolejne epizody tej samej wojny z 1109 roku.
Mylenie kolejności podboju Pomorza – najpierw Gdańskie, potem Zachodnie.
Sądzenie, że testament od razu wprowadził pokój – w rzeczywistości szybko doszło do walk między synami.
Mylenie Zbigniewa, przyrodniego brata, z synami Bolesława Krzywoustego.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Dlaczego Zbigniew sprowadził wojska cesarskie do Polski?

Został wygnany przez Bolesława Krzywoustego i szukał pomocy u cesarza Henryka V, by odzyskać władzę.

Jakie ziemie obejmowało Pomorze Zachodnie podbite przez Bolesława?

Obszar ze Szczecinem jako głównym ośrodkiem.

Co to był senioralny system władzy wprowadzony testamentem?

System, w którym najstarszy członek dynastii sprawował władzę zwierzchnią nad pozostałymi dzielnicami.

Jak długo trwało rozbicie dzielnicowe zapoczątkowane testamentem?

Blisko dwieście lat, do czasów Władysława Łokietka na przełomie XIII i XIV wieku.

Jakie znaczenie miało zdobycie Pomorza dla Polski?

Dało dostęp do wybrzeża Bałtyku i rozszerzyło terytorium państwa piastowskiego na północy.

FAQ

Dlaczego obrona Głogowa jest symbolem patriotyzmu w historii Polski?

Mieszkańcy miasta stawili niezwykle zacięty opór, broniąc się przed wojskami cesarskimi mimo ogromnej przewagi wroga. Ich determinacja stała się przykładem poświęcenia dla kraju.

Czy testament Bolesława Krzywoustego spełnił swój cel?

Nie, miał zapobiec walkom o władzę, lecz w praktyce doprowadził do długotrwałego rozbicia dzielnicowego.

Jak podbój Pomorza wpłynął na organizację Kościoła w Polsce?

Umożliwił utworzenie biskupstwa na Pomorzu i rozwój chrystianizacji tych ziem przez misjonarzy, m.in. Ottona z Bambergu.

Czy Bolesław Krzywousty sam uczestniczył w walkach o Pomorze?

Tak, osobiście dowodził licznymi wyprawami wojennymi przeciw Pomorzanom w latach 1116–1123.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Kryzys i odbudowa państwa polskiego Następna lekcja: Społeczeństwo w czasach pierwszych Piastów