Miasta-państwa Mezopotamii – test i pytania, historia klasa 5

Między rzekami Tygrys i Eufrat, na obszarze zwanym Mezopotamią, powstała jedna z pierwszych cywilizacji świata. Sumerowie zbudowali tam pierwsze miasta-państwa, wynaleźli pismo klinowe i stworzyli podwaliny prawa pisanego.

Najważniejsze w 30 sekund

Mezopotamia leżała między rzekami Tygrys i Eufrat, na terenie dzisiejszego Iraku.
Pierwsze miasta-państwa, np. Ur, Uruk i Lagasz, stworzyli Sumerowie ok. 3500 roku p.n.e.
Sumerowie wynaleźli pismo klinowe, zapisywane na glinianych tabliczkach.
Król Hammurabi, władca Babilonu, ułożył ok. 1750 roku p.n.e. jeden z najstarszych kodeksów praw.
Charakterystyczną budowlą miast Mezopotamii były zigguraty – wielostopniowe świątynie.

Test: Miasta-państwa Mezopotamii – 10 pytań

Między jakimi rzekami leżała Mezopotamia?
- A) Tygrysem i Eufratem
- B) Nilem i Jordanem
- C) Wisłą i Odrą
- D) Dunajem i Renem
Kto zbudował pierwsze miasta-państwa w Mezopotamii?
- A) Sumerowie
- B) Egipcjanie
- C) Rzymianie
- D) Grecy
Które miasto NIE było sumeryjskim miastem-państwem?
- A) Ateny
- B) Ur
- C) Uruk
- D) Lagasz
Jak nazywało się pismo wynalezione przez Sumerów?
- A) Pismo klinowe
- B) Hieroglify
- C) Alfabet fenicki
- D) Pismo demotyczne
Na czym zapisywano pismo klinowe?
- A) Na glinianych tabliczkach
- B) Na papirusie
- C) Na pergaminie
- D) Na kamiennych murach miast
Jaki system liczbowy stworzyli mieszkańcy Mezopotamii?
- A) Oparty na liczbie 60
- B) Oparty na liczbie 10
- C) Oparty na liczbie 12
- D) Oparty na liczbie 100
Czym były zigguraty?
- A) Wielostopniowymi świątyniami
- B) Grobowcami władców
- C) Pałacami królewskimi
- D) Fortyfikacjami obronnymi
Kto ułożył słynny kodeks praw ok. 1750 roku p.n.e.?
- A) Król Hammurabi
- B) Faraon Cheops
- C) Król Salomon
- D) Aleksander Wielki
Gdzie dziś znajduje się stela z Kodeksem Hammurabiego?
- A) W Luwrze w Paryżu
- B) W Muzeum Egipskim w Kairze
- C) W British Museum w Londynie
- D) W Watykanie
Na jakiej zasadzie często opierały się kary w Kodeksie Hammurabiego?
- A) „Oko za oko, ząb za ząb”
- B) Grzywny pieniężnej dla każdego przestępstwa
- C) Wygnania z miasta
- D) Pracy przymusowej do końca życia

Powstanie miast-państw Sumeru

Mezopotamia, nazywana krainą między rzekami, leżała między Tygrysem a Eufratem na terenie dzisiejszego Iraku. Żyzne ziemie nawadniane przez rzeki pozwalały na uprawę zbóż i rozwój rolnictwa, co doprowadziło do wzrostu liczby ludności i powstania pierwszych miast już ok. 3500 roku p.n.e. Twórcami tej cywilizacji byli Sumerowie, którzy zbudowali miasta-państwa takie jak Ur, Uruk, Lagasz i Eridu.

Każde miasto-państwo było niezależnym organizmem politycznym, rządzonym przez władcę, często pełniącego też funkcje kapłańskie. Miasta rywalizowały ze sobą o wpływy, wodę i ziemię, co prowadziło do licznych konfliktów. Centrum każdego miasta stanowiła świątynia głównego bóstwa, wokół której skupiało się życie religijne, gospodarcze i administracyjne.

Pismo klinowe i osiągnięcia Sumerów

Sumerowie jako jedni z pierwszych na świecie wynaleźli pismo, nazywane pismem klinowym, ponieważ znaki przypominały kliny odciskane rylcem na miękkiej glinianej tabliczce. Pismo to początkowo służyło do prowadzenia rejestrów gospodarczych, np. zapisów zbiorów zboża, a z czasem zaczęto nim zapisywać mity, modlitwy i teksty prawne.

Mieszkańcy Mezopotamii dokonali też innych ważnych wynalazków: stworzyli koło garncarskie i koło transportowe, opracowali system liczbowy oparty na liczbie 60 (do dziś używamy go do mierzenia czasu – 60 minut i 60 sekund), a także budowali zigguraty, czyli wielostopniowe świątynie wznoszące się nad miastem.

Kodeks Hammurabiego i prawo w Mezopotamii

Z czasem władzę nad Mezopotamią przejęło miasto Babilon, a jego najsłynniejszym władcą był król Hammurabi, panujący w XVIII wieku p.n.e. Ok. 1750 roku p.n.e. ułożył on zbiór praw znany jako Kodeks Hammurabiego, zapisany pismem klinowym na kamiennej steli, która zachowała się do dziś i znajduje się w Luwrze w Paryżu.

Kodeks Hammurabiego zawierał przepisy dotyczące handlu, własności, rodziny i kar za przestępstwa, oparte często na zasadzie „oko za oko, ząb za ząb”. Kary różniły się w zależności od pozycji społecznej sprawcy i ofiary. Kodeks ten uznaje się za jeden z najstarszych znanych zbiorów praw spisanych w historii ludzkości.

Co trzeba umieć

Wskazać położenie Mezopotamii między rzekami Tygrys i Eufrat
Wymienić przykłady sumeryjskich miast-państw
Wyjaśnić, czym było pismo klinowe i do czego służyło
Opisać osiągnięcia cywilizacji Mezopotamii
Wyjaśnić, czym był Kodeks Hammurabiego

Typowe błędy

Mylenie Mezopotamii z Egiptem – to różne cywilizacje nad różnymi rzekami.
Przekonanie, że Mezopotamia była jednym państwem, a nie zbiorem niezależnych miast-państw.
Mylenie pisma klinowego z hieroglifami egipskimi.
Nieznajomość roli Hammurabiego i znaczenia jego kodeksu praw.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Dlaczego ziemie Mezopotamii były żyzne i sprzyjały rolnictwu?

Bo były nawadniane przez rzeki Tygrys i Eufrat, co umożliwiało uprawę zbóż.

Kto rządził miastami-państwami w Mezopotamii?

Władcy, często pełniący jednocześnie funkcje kapłańskie.

Do czego pierwotnie służyło pismo klinowe?

Do prowadzenia rejestrów gospodarczych, np. zapisów zbiorów zboża.

Jakie inne wynalazki stworzyli mieszkańcy Mezopotamii oprócz pisma?

Koło garncarskie, koło transportowe oraz system liczbowy oparty na liczbie 60.

Jakie miasto przejęło dominację nad Mezopotamią w czasach Hammurabiego?

Babilon.

FAQ

Dlaczego Mezopotamię nazywa się kolebką cywilizacji?

Bo to tam powstały jedne z pierwszych miast, systemów pisma i praw w historii ludzkości.

Czym różniły się miasta-państwa od dzisiejszych państw?

Każde miasto-państwo było niezależne politycznie i rządziło tylko sobą oraz okolicznymi terenami, a nie całym krajem.

Dlaczego Kodeks Hammurabiego jest tak ważny dla historii prawa?

Bo jest jednym z najstarszych zachowanych spisanych zbiorów praw, które wpłynęły na późniejsze systemy prawne.

Czy system sześćdziesiątkowy Sumerów jest dziś jeszcze używany?

Tak, stosujemy go przy podziale godziny na 60 minut i minuty na 60 sekund.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Życie pierwszych ludzi Następna lekcja: W Egipcie faraonów