Nowe państwa w Europie – test i pytania, historia klasa 5

Po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego w Europie zaczęły powstawać nowe organizmy państwowe tworzone przez ludy germańskie i słowiańskie. Lekcja pokazuje, jak kształtowało się państwo Franków, Anglosasów oraz pierwsze państwa słowiańskie.

Najważniejsze w 30 sekund

• Państwo Franków założył Chlodwig, który w 496 roku przyjął chrzest, co umocniło jego władzę i związki z Kościołem.
• Karol Wielki w 800 roku został koronowany na cesarza, odbudowując ideę cesarstwa rzymskiego na Zachodzie.
• Po śmierci Karola Wielkiego jego imperium podzielono traktatem w Verdun w 843 roku na trzy części.
• Anglosasi utworzyli królestwa na Wyspach Brytyjskich po wycofaniu się Rzymian, m.in. Wesseks, Mercję i Northumbrię.
• Pierwsze państwa słowiańskie, takie jak Państwo Wielkomorawskie, powstały w IX wieku w środkowej Europie.

Powstanie i rozwój państwa Franków

Po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego w 476 roku jednym z najsilniejszych ludów germańskich stali się Frankowie, zamieszkujący tereny dzisiejszej Francji i zachodnich Niemiec. Ich władca Chlodwig z dynastii Merowingów zjednoczył plemiona frankijskie i w 496 roku przyjął chrzest w obrządku katolickim, co odróżniało go od innych władców germańskich wyznających arianizm. Decyzja ta umocniła sojusz Franków z biskupami i papiestwem oraz ułatwiła panowanie nad podbitą ludnością rzymską.

Szczytowy rozwój państwa Franków przypadł na czasy Karola Wielkiego z dynastii Karolingów, który podbił Longobardów we Włoszech, pokonał Sasów oraz prowadził wojny z Arabami w Hiszpanii. W roku 800 papież Leon III koronował go na cesarza w Rzymie, co symbolicznie odnawiało ideę cesarstwa zachodniorzymskiego. Po śmierci Karola Wielkiego w 814 roku jego państwo zaczęło słabnąć, a w 843 roku na mocy traktatu w Verdun zostało podzielone między jego wnuków na trzy części, z których wykształciły się później Francja i Niemcy.

Królestwa anglosaskie na Wyspach Brytyjskich

Gdy w V wieku legiony rzymskie wycofały się z Brytanii, wyspę zaczęły zasiedlać germańskie plemiona Anglów, Sasów i Jutów, przybywające z kontynentu. Stopniowo wyparły lub podporządkowały sobie miejscową ludność celtycką i utworzyły szereg niewielkich królestw, między innymi Wesseks, Mercję, Northumbrię i Essex, rywalizujących ze sobą o dominację na wyspie.

W VII i VIII wieku Anglosasi przyjęli chrześcijaństwo dzięki misjom wysyłanym z Rzymu oraz z Irlandii, co sprzyjało rozwojowi oświaty i powstawaniu klasztorów jako ośrodków kultury. Dopiero w IX i X wieku, głównie za sprawą króla Wesseksu Alfreda Wielkiego, który skutecznie bronił kraju przed najazdami Wikingów, rozpoczął się proces jednoczenia odrębnych królestw w jedno państwo angielskie.

Pierwsze państwa słowiańskie

Słowianie, zamieszkujący środkową i wschodnią Europę, od VI wieku zaczęli tworzyć trwalsze organizacje polityczne. Jednym z pierwszych większych państw słowiańskich było Państwo Wielkomorawskie, powstałe w IX wieku na terenach dzisiejszych Czech, Słowacji i części Węgier. Jego władcy, tacy jak Rościsław, zaprosili z Bizancjum misjonarzy Cyryla i Metodego, którzy opracowali alfabet głagolicę i prowadzili liturgię w języku słowiańskim.

Państwo Wielkomorawskie upadło na początku X wieku pod naporem Węgrów, jednak jego dziedzictwo kulturowe, zwłaszcza pismo słowiańskie, wpłynęło na rozwój innych państw słowiańskich. Równolegle na ziemiach polskich i czeskich plemiona słowiańskie zaczęły się jednoczyć wokół silniejszych ośrodków, co w X wieku doprowadziło do powstania państwa Piastów oraz Czech pod władzą Przemyślidów.

Co trzeba umieć

• Wyjaśnić znaczenie chrztu Chlodwiga dla państwa Franków.
• Opisać osiągnięcia Karola Wielkiego i okoliczności jego koronacji.
• Podać skutki traktatu w Verdun z 843 roku.
• Wymienić główne królestwa anglosaskie na Wyspach Brytyjskich.
• Opisać rolę Cyryla i Metodego w Państwie Wielkomorawskim.
• Wskazać przyczyny upadku Państwa Wielkomorawskiego.

Typowe błędy

1. Mylenie daty chrztu Chlodwiga (496 rok) z koronacją Karola Wielkiego (800 rok).
2. Zapominanie, że traktat w Verdun podzielił państwo Franków na trzy części, a nie na dwie.
3. Mylenie Anglów, Sasów i Jutów z Celtami, którzy zamieszkiwali Brytanię wcześniej.
4. Błędne łączenie Cyryla i Metodego z państwem Polan zamiast z Państwem Wielkomorawskim.
5. Mylenie przyczyny upadku Wielkich Moraw – to najazdy Węgrów, a nie Franków.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Jaki obrządek chrześcijański przyjął Chlodwig?

Katolicki, w przeciwieństwie do arianizmu wyznawanego przez innych władców germańskich.

Jakie ludy pokonał Karol Wielki w swoich wojnach?

Longobardów we Włoszech, Sasów w Germanii oraz Arabów w Hiszpanii.

Na ile części podzielono imperium Karola Wielkiego w Verdun?

Na trzy części między jego wnuków.

Jakie królestwo anglosaskie zjednoczyło Anglię?

Wesseks, dzięki działaniom Alfreda Wielkiego i jego następców.

Jaki alfabet opracowali Cyryl i Metody?

Głagolicę, używaną do zapisu liturgii w języku słowiańskim.

Jakie państwa powstały na ziemiach polskich i czeskich w X wieku?

Państwo Piastów w Polsce i państwo Przemyślidów w Czechach.

FAQ

Dlaczego chrzest Chlodwiga był tak ważny politycznie?

Zapewnił mu poparcie biskupów katolickich i ludności rzymskiej, co ułatwiło rządzenie podbitymi terenami.

Co symbolizowała koronacja Karola Wielkiego na cesarza w 800 roku?

Odnowienie idei cesarstwa rzymskiego na Zachodzie i podkreślenie potęgi państwa Franków.

Dlaczego misja Cyryla i Metodego miała tak duże znaczenie dla Słowian?

Dzięki niej powstało pismo słowiańskie i liturgia w zrozumiałym języku, co wpłynęło na kulturę wielu późniejszych państw słowiańskich.

Jak najazdy Wikingów wpłynęły na losy królestw anglosaskich?

Zmusiły odrębne królestwa do współpracy obronnej, co przyspieszyło proces zjednoczenia Anglii pod władzą Wesseksu.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Arabowie i początki islamu Następna lekcja: Konflikt papiestwa z cesarstwem

Cały dział: Początki średniowiecza

• Konflikt papiestwa z cesarstwem
• Wyprawy krzyżowe
• Bizancjum w czasach świetności
• Arabowie i początki islamu
• System feudalny