Wojny z Rosją – test i pytania, historia klasa 6

Początek XVII wieku to czas wielkich sukcesów Rzeczypospolitej na wschodzie – polscy żołnierze zajęli nawet Kreml w Moskwie. Poznaj przebieg i skutki wojen z Rosją prowadzonych za Zygmunta III Wazy i jego syna Władysława.

Najważniejsze w 30 sekund

Dymitriady to interwencje polskie w Rosji wspierające samozwańców podających się za carewicza Dymitra.
W bitwie pod Kłuszynem w 1610 roku hetman Stanisław Żółkiewski pokonał wojska rosyjsko-szwedzkie.
Polska załoga zajęła Kreml w Moskwie w latach 1610–1612.
Wojnę zakończył rozejm w Deulinie (1618), a później pokój w Polanowie (1634).
Władysław IV Waza przez pewien czas tytułował się carem Rosji, lecz nigdy realnie nie rządził.

Test: Wojny z Rosją – 10 pytań

Kto dowodził wojskami polskimi pod Kłuszynem w 1610 roku?
- A) Jan Karol Chodkiewicz
- B) Stanisław Żółkiewski
- C) Stefan Czarniecki
- D) Jan Zamoyski
Jak nazywano okres chaosu w Rosji na przełomie XVI i XVII wieku?
- A) Wielka smuta
- B) Czarna śmierć
- C) Czas burzy
- D) Wielki głód
Kim byli Dymitrowie Samozwańcy?
- A) Rosyjscy carowie
- B) Osoby podające się za carewicza Dymitra
- C) Polscy hetmani
- D) Kozaccy atamani
Który władca Rzeczypospolitej tytułował się carem Rosji?
- A) Zygmunt III Waza
- B) Władysław IV Waza
- C) Jan Kazimierz
- D) Michał Korybut Wiśniowiecki
Co Rzeczpospolita zyskała na mocy rozejmu w Deulinie (1618)?
- A) Inflanty
- B) Ziemię smoleńską, czernihowską i siewierską
- C) Krym
- D) Ukrainę Naddnieprzańską
Kiedy podpisano pokój w Polanowie?
- A) 1618
- B) 1634
- C) 1667
- D) 1686
Czego zrzekł się Władysław IV w pokoju w Polanowie?
- A) Tronu polskiego
- B) Tytułu cara Rosji
- C) Ziemi smoleńskiej
- D) Korony szwedzkiej
Dlaczego król Zygmunt III nie zgodził się na objęcie tronu moskiewskiego przez syna?
- A) Władysław był za młody
- B) Sprzeciwiał się przejściu syna na prawosławie
- C) Nie było zgody sejmu
- D) Szwedzi zablokowali plan
Jak długo polska załoga utrzymywała Kreml w Moskwie?
- A) 1610–1612
- B) 1605–1608
- C) 1618–1620
- D) 1632–1634
Jak nazywa się wojna polsko-rosyjska z lat 1632–1634?
- A) Wojna inflancka
- B) Wojna smoleńska
- C) Wojna kozacka
- D) Potop

Dymitriady i wielka smuta

Na przełomie XVI i XVII wieku w Rosji panował chaos zwany wielką smutą, związany z brakiem legalnego następcy tronu po śmierci Iwana Groźnego. Pojawili się tzw. Dymitrowie Samozwańcy, podający się za carewicza Dymitra, rzekomo cudem ocalałego syna Iwana Groźnego.

Polscy magnaci, m.in. Jerzy Mniszech, wsparli pierwszego Dymitra Samozwańca, licząc na wpływy w Rosji. Zygmunt III Waza postanowił wykorzystać osłabienie sąsiada i oficjalnie zaangażować Rzeczpospolitą w wojnę o wschodnie ziemie i tron moskiewski.

Bitwa pod Kłuszynem i zajęcie Moskwy

4 lipca 1610 roku pod Kłuszynem hetman polny koronny Stanisław Żółkiewski, dysponując znacznie mniejszymi siłami, pokonał liczną armię rosyjsko-szwedzką. Zwycięstwo to otworzyło Polakom drogę do Moskwy.

Po bitwie polska załoga wojskowa wkroczyła do Kremla, a bojarzy rosyjscy zaproponowali tron carski synowi Zygmunta III, królewiczowi Władysławowi. Jednak król Zygmunt III nie zgodził się na warunki (m.in. przejście Władysława na prawosławie), co osłabiło polskie wpływy. Polska załoga utrzymała Kreml do 1612 roku, kiedy musiała go opuścić wobec powstania narodowego w Rosji.

Zakończenie konfliktu – Deulino i Polanów

W 1618 roku podpisano rozejm w Deulinie, na mocy którego Rzeczpospolita zyskała ziemię smoleńską, czernihowską i siewierską – było to maksymalne terytorialne osiągnięcie Rzeczypospolitej na wschodzie.

Kolejna wojna polsko-rosyjska (1632–1634), zwana wojną smoleńską, zakończyła się pokojem w Polanowie. Na jego mocy Władysław IV zrzekł się tytułu cara Rosji w zamian za odszkodowanie finansowe, a Rosja potwierdziła nabytki terytorialne Rzeczypospolitej z rozejmu w Deulinie.

Co trzeba umieć

Wyjaśnić, czym była wielka smuta i kim byli Dymitrowie Samozwańcy.
Opisać przebieg i znaczenie bitwy pod Kłuszynem.
Wskazać skutki terytorialne rozejmu w Deulinie.
Wyjaśnić postanowienia pokoju w Polanowie.
Ocenić znaczenie zajęcia Kremla dla Rzeczypospolitej.

Typowe błędy

Mylenie rozejmu w Deulinie z pokojem w Polanowie – to dwa różne porozumienia.
Przekonanie, że Władysław IV realnie rządził w Moskwie jako car.
Mylenie wojny smoleńskiej z wcześniejszymi Dymitriadami.
Zapominanie, że to Stanisław Żółkiewski, a nie jego syn, dowodził pod Kłuszynem.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Co to była wielka smuta?

Okres chaosu politycznego i kryzysu władzy w Rosji na przełomie XVI i XVII wieku, wykorzystany przez Rzeczpospolitą.

Jakie było największe osiągnięcie wojsk polskich w Rosji?

Zajęcie Kremla w Moskwie i utrzymanie go przez polską załogę w latach 1610–1612.

Jaki był skutek bitwy pod Kłuszynem?

Otworzyła wojskom polskim drogę do Moskwy i doprowadziła do zajęcia Kremla.

Co ustalono w rozejmie w Deulinie?

Rzeczpospolita otrzymała ziemię smoleńską, czernihowską i siewierską.

Jakie były kluczowe postanowienia pokoju w Polanowie?

Pokój w Polanowie (1634) potwierdził nabytki terytorialne Rzeczypospolitej z Deulina, a Władysław IV zrzekł się tytułu cara Rosji w zamian za odszkodowanie finansowe.

FAQ

Czy Władysław IV naprawdę rządził w Rosji?

Nie, mimo formalnego tytułu cara nigdy nie objął realnej władzy w Moskwie.

Dlaczego bitwa pod Kłuszynem jest uznawana za wielki sukces?

Bo mała armia polska pokonała znacznie liczniejsze siły rosyjsko-szwedzkie, co było rzadkością w ówczesnych wojnach.

Czy Rzeczpospolita na stałe utrzymała zdobyte ziemie wschodnie?

Nie, część zdobyczy z Deulina utracono w kolejnych wojnach z Rosją w drugiej połowie XVII wieku.

Jaką rolę odegrali polscy magnaci w Dymitriadach?

Niektórzy, jak Jerzy Mniszech, prywatnie wspierali samozwańców, licząc na wpływy i korzyści w Rosji.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Pierwsza wolna elekcja Następna lekcja: Początek wojen ze Szwecją