Sprawa polska podczas I wojny światowej – test i pytania, historia klasa 7

Wybuch I wojny światowej postawił Polaków w wyjątkowej sytuacji – zaborcy walczyli po przeciwnych stronach frontu. W tym starciu mocarstw sprawa polska stała się kartą przetargową, a Polacy musieli wybrać, na kogo postawić.

Najważniejsze w 30 sekund

1914 – wybuch wojny, zaborcy w przeciwnych blokach (Austro-Węgry i Niemcy vs Rosja)
Orientacja proaustriacka – Józef Piłsudski, Legiony Polskie
Orientacja prorosyjska/proaliencka – Roman Dmowski, Komitet Narodowy Polski
Akt 5 listopada 1916 – Niemcy i Austro-Węgry zapowiadają utworzenie Królestwa Polskiego
1917 – kryzys przysięgowy, internowanie Piłsudskiego w Magdeburgu

Test: Sprawa polska podczas I wojny światowej – 10 pytań

Kto stworzył Legiony Polskie walczące u boku Austro-Węgier?
- A) Roman Dmowski
- B) Józef Piłsudski
- C) Ignacy Paderewski
- D) Wincenty Witos
Czym był Komitet Narodowy Polski?
- A) Rządem w Warszawie
- B) Przedstawicielstwem sprawy polskiej wobec Ententy
- C) Organem władzy austriackiej
- D) Sztabem Legionów
Kiedy ogłoszono Akt 5 listopada?
- A) 1914
- B) 1915
- C) 1916
- D) 1918
Co zapowiadał Akt 5 listopada?
- A) Pełną niepodległość Polski
- B) Utworzenie Królestwa Polskiego bez określonych granic
- C) Przyłączenie Polski do Niemiec
- D) Rozbiór Rosji
Co to był kryzys przysięgowy?
- A) Spór o granice Polski
- B) Odmowa złożenia przysięgi przez Legiony
- C) Konflikt między Dmowskim a Piłsudskim o program
- D) Kryzys rządowy w Warszawie
Gdzie internowano Józefa Piłsudskiego po kryzysie przysięgowym?
- A) W Magdeburgu
- B) W Wiedniu
- C) W Krakowie
- D) W Berlinie
Który punkt orędzia Wilsona dotyczył Polski?
- A) Punkt 5
- B) Punkt 13
- C) Punkt 1
- D) Punkt 8
Jaka orientacja liczyła na zwycięstwo Rosji i Ententy?
- A) Proaustriacka
- B) Proniemiecka
- C) Proaliencka (Dmowskiego)
- D) Neutralna
Kto przekazał władzę Józefowi Piłsudskiemu w listopadzie 1918 roku?
- A) Komitet Narodowy Polski
- B) Rada Regencyjna
- C) Sejm Ustawodawczy
- D) Cesarz niemiecki
Pod jakimi miejscowościami walczyły Legiony Polskie?
- A) Pod Grunwaldem i Racławicami
- B) Pod Łowczówkiem i nad Styrem
- C) Pod Wiedniem i Lwowem
- D) Pod Warszawą i Radzyminem

Dwie orientacje polityczne

Po wybuchu wojny polscy politycy podzielili się na dwa obozy. Józef Piłsudski uznał, że drogą do niepodległości jest walka zbrojna u boku Austro-Węgier przeciwko Rosji – to tzw. orientacja proaustriacka. Utworzył Legiony Polskie, które od 1914 roku walczyły na froncie wschodnim, m.in. pod Łowczówkiem i nad Styrem.

Roman Dmowski reprezentował orientację odwrotną – uważał, że głównym wrogiem Polski są Niemcy, dlatego liczył na zwycięstwo Rosji i jej sojuszników (Francji, Wielkiej Brytanii). W 1917 roku powołał w Lozannie Komitet Narodowy Polski, który przeniósł swoją siedzibę do Paryża i stał się oficjalnym przedstawicielem sprawy polskiej wobec Ententy.

Akty mocarstw i zmiana sytuacji

5 listopada 1916 roku cesarze Niemiec i Austro-Węgier ogłosili tzw. Akt 5 listopada, zapowiadający utworzenie Królestwa Polskiego z ziem zaboru rosyjskiego – bez określenia granic i pełnej suwerenności. Miało to skłonić Polaków do zaciągania się do wojska na potrzeby wojny z Rosją.

Latem 1917 roku doszło do tzw. kryzysu przysięgowego – większość żołnierzy Legionów, za namową Piłsudskiego, odmówiła złożenia przysięgi na wierność cesarzowi Niemiec. W konsekwencji Piłsudski został internowany w Magdeburgu, a Legiony rozwiązano. Wydarzenie to wzmocniło jego autorytet jako przywódcy niepodległościowego.

Sprawa polska na arenie międzynarodowej

W styczniu 1918 roku prezydent USA Woodrow Wilson w swoim orędziu (tzw. 14 punktów) w punkcie 13 postulował utworzenie niepodległego państwa polskiego z dostępem do morza. Było to pierwsze oficjalne poparcie mocarstwa zachodniego dla pełnej niepodległości Polski.

Jesienią 1918 roku, w obliczu klęski państw centralnych, sprawa polska przyspieszyła – powstawały lokalne ośrodki władzy (np. Polska Komisja Likwidacyjna w Krakowie). Działająca od 1917 roku w Warszawie Rada Regencyjna 11 listopada 1918 roku przekazała władzę wojskową, a w kolejnych dniach pełnię władzy cywilnej, Józefowi Piłsudskiemu.

Co trzeba umieć

Wyjaśnić różnicę między orientacją proaustriacką a proaliencką
Wymienić role Piłsudskiego i Dmowskiego w sprawie polskiej
Opisać znaczenie Aktu 5 listopada 1916 roku
Wytłumaczyć przyczyny i skutki kryzysu przysięgowego
Powiązać orędzie Wilsona ze sprawą niepodległości Polski

Typowe błędy

Mylenie Legionów Polskich z Komitetem Narodowym Polskim
Przypisywanie Dmowskiemu walki zbrojnej, a nie działań dyplomatycznych
Błędne datowanie Aktu 5 listopada (mylenie z innymi aktami)
Niezrozumienie, że Akt 5 listopada nie dawał pełnej niepodległości

Krótkie pytania i odpowiedzi

Dlaczego zaborcy znaleźli się po przeciwnych stronach frontu?

Rosja walczyła po stronie Ententy, a Austro-Węgry i Niemcy tworzyły państwa centralne, więc ziemie polskie znalazły się w strefie konfliktu między zaborcami.

Jaką rolę pełnił Ignacy Paderewski w sprawie polskiej?

Jako pianista i działacz polityczny prowadził kampanię dyplomatyczną w USA, przekonując prezydenta Wilsona do poparcia niepodległości Polski.

Co się stało z Legionami po kryzysie przysięgowym?

Brygady złożone z żołnierzy z zaboru rosyjskiego, którzy odmówili przysięgi, zostały rozwiązane, a ich członków internowano. Z legionistów-poddanych austriackich (głównie z II Brygady) utworzono Polski Korpus Posiłkowy. Sam Piłsudski trafił do twierdzy w Magdeburgu.

Jakie były skutki Aktu 5 listopada dla Polaków?

Akt wzmocnił nadzieje na niepodległość, ale rozczarował brakiem konkretów co do granic i suwerwerności, co osłabiło zaufanie do państw centralnych.

Jak nazywała się instytucja, która przejęła władzę w Warszawie przed listopadem 1918?

Rada Regencyjna, powołana przez Niemcy i Austro-Węgry w 1917 roku.

FAQ

Czy Piłsudski i Dmowski współpracowali ze sobą?

Nie, mieli odmienne wizje drogi do niepodległości i rywalizowali, choć obaj dążyli do tego samego celu.

Czy Akt 5 listopada dał Polsce niepodległość?

Nie, zapowiadał jedynie powstanie Królestwa Polskiego bez określenia granic i pełnej suwerenności.

Dlaczego orędzie Wilsona było ważne?

Po raz pierwszy mocarstwo zachodnie oficjalnie poparło ideę niepodległego państwa polskiego z dostępem do morza.

Co to były Legiony Polskie?

Formacje wojskowe utworzone przez Piłsudskiego, walczące u boku Austro-Węgier przeciwko Rosji w latach 1914–1917.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Rewolucje w Rosji Następna lekcja: Świat po I wojnie światowej