ZSRS – imperium komunistyczne – test i pytania, historia klasa 7

Po rewolucji 1917 roku i wojnie domowej bolszewicy zbudowali nowe państwo – Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Pod rządami Stalina stało się ono jednym z najbardziej totalitarnych systemów XX wieku.

Najważniejsze w 30 sekund

1922 – powstanie ZSRS
1924 – śmierć Lenina, początek rywalizacji o władzę
Józef Stalin – faktyczny władca ZSRS od końca lat 20. XX wieku
Kolektywizacja rolnictwa i wielki głód na Ukrainie (Hołodomor, 1932–1933)
Wielka czystka (1936–1938) – masowe represje i czystki w partii i armii

Test: ZSRS – imperium komunistyczne – 10 pytań

Kiedy powstał ZSRS?
- A) 1917
- B) 1922
- C) 1928
- D) 1936
Kto rywalizował ze Stalinem o władzę po śmierci Lenina?
- A) Lew Trocki
- B) Nikita Chruszczow
- C) Gieorgij Żukow
- D) Władimir Lenin
Czym był Hołodomor?
- A) Procesem industrializacji
- B) Wielkim głodem na Ukrainie w latach 1932–1933
- C) Systemem obozów pracy
- D) Wielką czystką w partii
Jak nazywano system obozów pracy w ZSRS?
- A) Gestapo
- B) Gułag
- C) NKWD
- D) Kominform
W jakich latach miała miejsce wielka czystka?
- A) 1922–1924
- B) 1928–1930
- C) 1936–1938
- D) 1939–1941
Czym zastępowano indywidualne gospodarstwa rolne w ramach kolektywizacji?
- A) Spółdzielniami miejskimi
- B) Kołchozami
- C) Prywatnymi farmami
- D) Fabrykami
Jak nazywała się tajna policja nadzorująca obywateli ZSRS?
- A) Czeka
- B) NKWD
- C) KGB
- D) Ochrana
Od którego roku wprowadzano plany pięcioletnie?
- A) 1922
- B) 1924
- C) 1928
- D) 1936
Jakie stanowisko dało Stalinowi kontrolę nad partią?
- A) Premier
- B) Sekretarz generalny
- C) Minister obrony
- D) Przewodniczący Rady Najwyższej
Co to był kult jednostki?
- A) System wielopartyjny
- B) Gloryfikacja wodza jako nieomylnego przywódcy
- C) Forma głosowania powszechnego
- D) Rodzaj sojuszu wojskowego

Powstanie ZSRS i dojście Stalina do władzy

30 grudnia 1922 roku powołano Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, łączący Rosję, Ukrainę, Białoruś i Zakaukazie. Po śmierci Lenina w 1924 roku rozpoczęła się walka o władzę między Józefem Stalinem a Lwem Trockim.

Stalin, kontrolując aparat partyjny jako sekretarz generalny, stopniowo wyeliminował rywali – Trocki został zesłany, a następnie wygnany z kraju. Pod koniec lat 20. XX wieku Stalin skupił w swoich rękach pełnię władzy w partii i państwie.

Industrializacja i kolektywizacja

Od 1928 roku wprowadzono plany pięcioletnie, mające przyspieszyć uprzemysłowienie kraju kosztem ogromnych wyrzeczeń społeczeństwa. Budowano huty, fabryki i kombinaty, często wykorzystując pracę więźniów obozów pracy – łagrów systemu Gułag.

Równolegle przeprowadzono przymusową kolektywizację rolnictwa – indywidualne gospodarstwa zastępowano kołchozami. Opór chłopów, zwłaszcza na Ukrainie, złamano terrorem i konfiskatami zboża, co doprowadziło do klęski głodu zwanej Hołodomorem (1932–1933), w którym zginęły miliony ludzi.

Wielki terror i kult jednostki

W latach 1936–1938 Stalin przeprowadził tzw. wielką czystkę – masowe aresztowania, procesy pokazowe i egzekucje objęły działaczy partyjnych, oficerów Armii Czerwonej, inteligencję i zwykłych obywateli oskarżanych o zdradę. Szacuje się, że ofiarami represji stalinowskich padły miliony osób.

Stalin zbudował rozbudowany kult jednostki – był przedstawiany jako nieomylny wódz, a propaganda i cenzura kontrolowały każdy aspekt życia społecznego. Tajna policja (NKWD) nadzorowała obywateli, a strach przed donosem stał się elementem codzienności.

Co trzeba umieć

Podać datę powstania ZSRS i wymienić republiki wchodzące w jego skład
Opisać walkę o władzę po śmierci Lenina
Wyjaśnić cele i skutki industrializacji oraz kolektywizacji
Scharakteryzować wielką czystkę i system Gułag
Wyjaśnić pojęcie kultu jednostki

Typowe błędy

Mylenie Hołodomoru z wielką czystką – to różne wydarzenia
Przekonanie, że Stalin przejął władzę od razu po śmierci Lenina
Nieznajomość roli NKWD jako tajnej policji
Mylenie Gułagu (systemu obozów) z konkretnym obozem

Krótkie pytania i odpowiedzi

Jakie republiki weszły w skład ZSRS w 1922 roku?

Rosja, Ukraina, Białoruś oraz Zakaukaska Federacyjna Republika Radziecka.

Co stało się z Lwem Trockim po przegranej rywalizacji ze Stalinem?

Został usunięty z partii, zesłany, a następnie wygnany z ZSRS; w 1940 roku zginął zamordowany w Meksyku.

Jaki był cel planów pięcioletnich?

Szybka industrializacja kraju i budowa przemysłu ciężkiego, często kosztem konsumpcji i warunków życia ludności.

Dlaczego chłopi sprzeciwiali się kolektywizacji?

Musieli oddać ziemię, inwentarz i narzędzia do kołchozów, tracąc niezależność gospodarczą, co wywołało masowy opór, zwłaszcza na Ukrainie.

Kogo dotyczyły procesy pokazowe w czasie wielkiej czystki?

Dawnych działaczy bolszewickich, oficerów Armii Czerwonej oraz zwykłych obywateli oskarżanych fałszywie o szpiegostwo i zdradę.

FAQ

Czy Stalin od razu rządził jako dyktator po śmierci Lenina?

Nie, pełnię władzy zdobywał stopniowo, eliminując rywali, co zajęło mu kilka lat po 1924 roku.

Czy Hołodomor był skutkiem suszy?

Nie, był przede wszystkim wynikiem polityki władz radzieckich – konfiskat zboża i przymusowej kolektywizacji.

Ile osób zginęło w czasie wielkiej czystki?

Historycy szacują, że represje objęły miliony ludzi, z czego setki tysięcy skazano na śmierć.

Czy w ZSRS istniała wolna prasa?

Nie, media były całkowicie kontrolowane przez partię i służyły propagandzie oraz kultowi jednostki.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Narodziny faszyzmu Następna lekcja: Kultura i zmiany społeczne w okresie międzywojennym