Koniec II wojny światowej – test i pytania, historia klasa 8

Rok 1945 przyniósł klęskę III Rzeszy i Japonii oraz ukształtował nowy podział sił na świecie. Decyzje podjęte w Jałcie i Poczdamie na długo zdeterminowały losy Polski i Europy Środkowej.

Najważniejsze w 30 sekund

• 16 kwietnia – 2 maja 1945 r.: bitwa o Berlin, 2 maja miasto skapitulowało.
• 8/9 maja 1945 r.: podpisanie bezwarunkowej kapitulacji Niemiec (Dzień Zwycięstwa).
• 6 i 9 sierpnia 1945 r.: zrzucenie bomb atomowych na Hiroszimę i Nagasaki.
• 2 września 1945 r.: kapitulacja Japonii na pokładzie pancernika USS Missouri – koniec wojny.
• Konferencje w Jałcie (luty 1945) i Poczdamie (lipiec-sierpień 1945) wyznaczyły nowe granice i strefy wpływów.

Ofensywa zimowo-wiosenna i upadek Berlina

W styczniu 1945 r. Armia Czerwona ruszyła z przyczółków nad Wisłą w wielką ofensywę, zajmując w ciągu kilku tygodni większość ziem polskich oraz wschodnie Niemcy. Równocześnie na zachodzie wojska alianckie przekroczyły Ren, zamykając Niemcy w kleszczach z dwóch stron.

Bitwa o Berlin trwała od 16 kwietnia do 2 maja 1945 r. Miasto broniły resztki Wehrmachtu, Volkssturmu i Hitlerjugend wobec przeważających sił sowieckich marszałków Żukowa i Koniewa. 30 kwietnia 1945 r. Adolf Hitler popełnił samobójstwo w bunkrze kanclerskim, a dwa dni później garnizon Berlina złożył broń.

Kapitulacja III Rzeszy

Po śmierci Hitlera władzę formalnie przejął admirał Karl Dönitz, który dążył do jak najszybszego zakończenia walk z zachodnimi aliantami przy jednoczesnym opóźnianiu kapitulacji wobec ZSRR. 7 maja 1945 r. w Reims podpisano akt kapitulacji, a w nocy z 8 na 9 maja powtórzono go w Berlinie na żądanie Stalina.

Dzień 8 maja obchodzony jest na Zachodzie jako Dzień Zwycięstwa (VE Day), natomiast w Rosji i części krajów dawnego ZSRR świętuje się 9 maja ze względu na różnicę stref czasowych i moskiewski ceremoniał. Wojna w Europie dobiegła końca, lecz walki na Pacyfiku z Japonią jeszcze trwały.

Front pacyficzny i kapitulacja Japonii

Na Pacyfiku Amerykanie zdobywali kolejne wyspy w ramach strategii żabich skoków, ponosząc ogromne straty podczas walk o Iwo Jimę i Okinawę w 1945 r. Japończycy stosowali ataki kamikaze i zapowiadali obronę do ostatniego żołnierza, co skłoniło prezydenta Harry'ego Trumana do użycia nowej broni.

6 sierpnia 1945 r. bombowiec Enola Gay zrzucił bombę atomową na Hiroszimę, a 9 sierpnia kolejną na Nagasaki. Tego samego dnia ZSRR wypowiedział wojnę Japonii i zaatakował Mandżurię. 2 września 1945 r. na pokładzie pancernika USS Missouri podpisano kapitulację Japonii, co formalnie zakończyło II wojnę światową.

Konferencje w Jałcie i Poczdamie

W lutym 1945 r. w Jałcie na Krymie spotkali się Roosevelt, Churchill i Stalin, by ustalić losy powojennej Europy. Zgodzono się na przesunięcie granic Polski na zachód, utworzenie Rządu Tymczasowego Jedności Narodowej oraz przeprowadzenie wolnych wyborów, których ZSRR nigdy nie zrealizował.

Lipcowo-sierpniowa konferencja w Poczdamie, z udziałem nowego prezydenta USA Trumana i Clementa Attlee zamiast Churchilla, potwierdziła podział Niemiec na strefy okupacyjne oraz przesunięcie granic Polski, które na zachodzie oparto na Odrze i Nysie Łużyckiej, a na wschodzie na linii Curzona. Decyzje te oznaczały dla Polski formalną utratę niepodległości na rzecz wpływów sowieckich mimo zwycięstwa aliantów.

Co trzeba umieć

• Podać daty kapitulacji Niemiec i Japonii.
• Wyjaśnić przebieg i znaczenie bitwy o Berlin.
• Opisać okoliczności użycia bomb atomowych na Hiroszimę i Nagasaki.
• Wymienić uczestników i ustalenia konferencji w Jałcie i Poczdamie.
• Ocenić konsekwencje zakończenia wojny dla losów Polski.

Typowe błędy

1. Mylenie dat 8 i 9 maja – to dwa różne momenty podpisania tego samego aktu kapitulacji (Reims i Berlin).
2. Uznawanie bomb atomowych za jedyną przyczynę kapitulacji Japonii, z pominięciem ataku ZSRR na Mandżurię.
3. Mylenie konferencji jałtańskiej z poczdamską co do ustaleń granicznych.
4. Przekonanie, że koniec wojny oznaczał dla Polski pełną niepodległość.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Jaką strategię stosowali Amerykanie na Pacyfiku w 1945 r.?

Strategię żabich skoków – zdobywanie kolejnych strategicznych wysp, pomijając silniej bronione pozycje japońskie.

Jakie straty wiązały się z walkami o Iwo Jimę i Okinawę?

Były to jedne z najkrwawszych bitew wojny na Pacyfiku, z ogromnymi stratami po obu stronach i masowym użyciem ataków kamikaze.

Dlaczego Truman zdecydował się użyć bomby atomowej?

By zmusić Japonię do szybkiej kapitulacji i uniknąć kosztownej inwazji lądowej na wyspy japońskie.

Jaki pancernik był miejscem podpisania kapitulacji Japonii?

USS Missouri, zacumowany w Zatoce Tokijskiej 2 września 1945 r.

Czym różniły się ustalenia jałtańskie od poczdamskich wobec Polski?

W Jałcie zapowiedziano wolne wybory, których nie przeprowadzono, a w Poczdamie ostatecznie zatwierdzono nowe granice Polski na Odrze i Nysie Łużyckiej.

FAQ

Dlaczego Dzień Zwycięstwa obchodzi się w różnych krajach w różnych dniach?

W Europie Zachodniej obchodzi się go 8 maja, bo wtedy podpisano akt w Reims i ogłoszono go w czasie zachodnioeuropejskim, a Rosja świętuje 9 maja ze względu na różnicę stref czasowych wobec ceremonii w Berlinie.

Czy bomby atomowe były jedynym powodem kapitulacji Japonii?

Nie, równie ważnym czynnikiem był atak ZSRR na Mandżurię 9 sierpnia 1945 r., który pozbawił Japonię nadziei na negocjacje przez pośrednictwo Moskwy.

Co zdecydowało o losie powojennej Polski?

Ustalenia konferencji w Jałcie i Poczdamie, które przesunęły granice Polski na zachód i oddały kraj pod wpływy sowieckie mimo formalnych zapowiedzi wolnych wyborów.

Dlaczego Berlin broniono tak zaciekle mimo przegranej wojny?

Propaganda nazistowska głosiła walkę do ostatniego żołnierza, a do obrony wcielono nastolatków z Hitlerjugend i starszych mężczyzn z Volkssturmu.

Co się stało z Karlem Dönitzem po kapitulacji?

Jako krótkotrwały następca Hitlera został aresztowany przez aliantów i postawiony przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Droga do zwycięstwa Następna lekcja: Dwie okupacje

Cały dział: II wojna światowa

• Napaść na Polskę
• Podbój Europy przez Hitlera i Stalina
• Wojna III Rzeszy z ZSRS
• Polityka okupacyjna III Rzeszy
• Wojna poza Europą