Grażyna Bąkiewicz, Mówcie mi Bezprym – test i pytania, polski klasa 5

Fragmenty powieści 'Mówcie mi Bezprym' przenoszą czytelnika na dwór piastowski na przełomie X i XI wieku. Opowiadają o relacji między synami Bolesława Chrobrego i o tym, jak trudno było młodemu Bezprymowi znieść swoje imię.

Najważniejsze w 30 sekund

• Autorką powieści jest Grażyna Bąkiewicz, historyk i pisarka książek dla dzieci i młodzieży.
• Bohater, Bezprym, był najstarszym synem Bolesława Chrobrego, ale nie odziedziczył po nim tronu.
• Jego imię, interpretowane w powieści jako 'bez prawa pierwszeństwa', było źródłem konfliktu z młodszym bratem Mieszkiem.
• Akcja fragmentu rozgrywa się w określonym momencie, który jest przedstawiony w powieści, a jego dokładne datowanie (jesień 999 roku) jest elementem fabuły.
• Narratorem powieści jest sam Bezprym, który opowiada historię z własnej perspektywy.

O autorce i powieści

Grażyna Bąkiewicz jest pisarką i historykiem z wykształcenia, co widać w jej książkach osadzonych w realiach dawnych epok. 'Mówcie mi Bezprym' to powieść dla młodszych czytelników, w której autorka na podstawie skąpych źródeł historycznych odtwarza możliwe dzieciństwo i młodość tajemniczego pierworodnego syna Bolesława Chrobrego.

Ponieważ o prawdziwym Bezprymie wiadomo niewiele, pisarka musiała w dużej mierze zmyślić szczegóły jego codziennego życia, opierając się jednak na faktach dotyczących zwyczajów i obyczajów panujących na wczesnopiastowskim dworze. Dzięki temu powieść łączy fikcję literacką z elementami edukacyjnymi o średniowiecznej Polsce.

Bohaterowie i sytuacja

Bezprym to pierworodny syn Bolesława Chrobrego, urodzony z jego drugiego małżeństwa z węgierską księżniczką. Małżeństwo to zostało unieważnione, a matka Bezpryma odesłana z dworu po jego narodzinach, gdy Bolesław Chrobry poślubił Emnildę. Chłopiec dorastał razem z młodszym przyrodnim bratem Mieszkiem, późniejszym Mieszkiem II Lambertem, który – jak podaje tekst – żartobliwie nadał mu imię oznaczające brak pierwszeństwa do dziedziczenia.

We fragmencie widzimy codzienne życie na grodzie: ćwiczenia wojów, naukę walki mieczem, a przede wszystkim napiętą relację między braćmi. Bezprym czuje się pokrzywdzony, bo mimo starszeństwa to Mieszko jest przygotowywany przez ojca do objęcia władzy, co budzi w nim żal i poczucie niesprawiedliwości.

Przesłanie i środki wyrazu

Fragmenty poruszają uniwersalny temat rywalizacji rodzeństwa o uwagę i uznanie rodzica, co czyni historię sprzed tysiąca lat bliską współczesnemu czytelnikowi. Autorka pokazuje, że nawet w rodzinie władców pojawiają się zwykłe ludzkie emocje: zazdrość, złość i potrzeba akceptacji.

Narracja pierwszoosobowa, prowadzona z perspektywy Bezpryma, pozwala czytelnikowi wejrzeć w jego myśli i uczucia, a opisy życia na grodzie – place ćwiczeń, psiarnia, kuchnie – budują wiarygodny obraz średniowiecznej rzeczywistości.

Co trzeba umieć

• Wskazać autorkę i scharakteryzować bohatera głównego fragmentu.
• Wyjaśnić, dlaczego imię Bezprym miało dla bohatera negatywny wydźwięk w powieści.
• Opisać relację między Bezprymem a Mieszkiem.
• Rozpoznać typ narracji zastosowany w powieści.
• Wskazać elementy średniowiecznego życia dworskiego opisane w tekście.

Typowe błędy

1. Mylenie Bezpryma z Mieszkiem II jako następcą tronu.
2. Uznawanie powieści za dokładny zapis historyczny, podczas gdy to fikcja literacka osnuta na faktach.
3. Pomijanie znaczenia imienia głównego bohatera dla zrozumienia jego emocji w kontekście fabuły.
4. Nieumiejętność wskazania narratora pierwszoosobowego w tekście.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Dlaczego w powieści imię Bezprym było dla bohatera raniące?

Oznaczało brak prawa pierwszeństwa do dziedziczenia, co było dla niego bolesne, ponieważ był najstarszym synem, a nie on miał objąć tron.

Jak autorka stworzyła fabułę powieści, skoro o historycznym Bezprymie wiadomo niewiele?

Autorka oparła się na skąpych wzmiankach historycznych i uzupełniła je fikcją literacką, dbając o zgodność z realiami epoki wczesnopiastowskiej.

Jaką rolę w życiu Bezpryma i Mieszka pełnił Władywoj?

Władywoj był ich nauczycielem i opiekunem, który uczył chłopców sztuki walki mieczem, przygotowując ich do przyszłych ról.

Jakie inne sceny z życia grodu, poza ćwiczeniami, opisuje fragment?

Fragment przedstawia codzienne obserwacje Bezpryma, takie jak ruch w kuchniach grodu, widok pieców z chlebem czy psy biegające po psiarni, co buduje tło dla akcji.

Jaka jest główna różnica w sytuacji Bezpryma i Mieszka przedstawiona w tekście?

Bezprym, mimo że jest starszy, czuje się pokrzywdzony, ponieważ to Mieszko jest przygotowywany przez ojca do objęcia władzy, a nie on.

FAQ

Czy Bezprym jest postacią historyczną?

Tak, Bezprym był historycznym synem Bolesława Chrobrego, choć niestety niewiele o nim wiadomo ze źródeł, co pozwoliło autorce na swobodniejszą interpretację jego losów.

Co sprawia, że powieść 'Mówcie mi Bezprym' jest odpowiednia dla uczniów klasy piątej?

Książka łączy ciekawe fakty historyczne z wciągającą fabułą, przedstawiając życie na dworze piastowskim w sposób przystępny i angażujący dla młodych czytelników.

Jakie były dalsze losy historycznego Bezpryma po wydarzeniach opisanych w powieści?

Według źródeł historycznych, po wygnaniu z kraju, Bezprym powrócił i przez krótki czas objął rządy w Polsce, ale jego panowanie zakończyło się śmiercią w 1032 roku.

W jaki sposób fragment powieści 'Mówcie mi Bezprym' wpisuje się w temat 'Przystanek historia'?

Utwór przenosi uczniów w realia wczesnego średniowiecza w Polsce, pokazując życie i problemy bohaterów z tamtej epoki i ożywiając odległe wydarzenia historyczne poprzez literaturę.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Bliżej języka: Co już wiemy o przyimkach i spójnikach? Następna lekcja: Maria Dąbrowska, Marcin Kozera (fragmenty)

Cały dział: Przystanek historia

• Maria Dąbrowska, Marcin Kozera (fragmenty)
• Paweł Beręsewicz, Czy wojna jest dla dziewczyn? (fragmenty)
• Magdalena Jarco, Przysłowiowa Polska (fragmenty)
• Bliżej języka: Co już wiemy o wypowiedzeniach?
• Interpunkcja: Wykrzyknik