Ignacy Krasicki, „Kałamarz i pióro” – test i pytania, polski klasa 6

W bajce „Kałamarz i pióro” Ignacy Krasicki ośmiesza próżność, pokazując spór dwóch narzędzi pisarskich o to, które z nich jest prawdziwym autorem książki. Puenta, wygłoszona przez samego pisarza, obnaża absurd takiej kłótni.

Najważniejsze w 30 sekund

Autor: Ignacy Krasicki, biskup warmiński i czołowy pisarz polskiego oświecenia.
Forma: czterowiersz z puentą w ostatnim wersie, typowy dla bajki epigramatycznej.
Bohaterowie: kałamarz i pióro leżące na stoliku oraz człowiek – prawdziwy autor książki.
Temat: spór o to, kto jest twórcą świeżo napisanej księgi – kałamarz czy pióro.
Pochodzi ze zbioru „Bajki i przypowieści” Krasickiego z 1779 roku.

Test: Ignacy Krasicki, Kałamarz i pióro – 11 pytań

Kto kłóci się na początku bajki „Kałamarz i pióro”?
- A) Dwaj pisarze
- B) Kałamarz i pióro
- C) Dwaj uczniowie
- D) Księga i stolik
O co kłócą się kałamarz i pióro?
- A) O to, które jest ładniejsze
- B) O to, kto jest autorem napisanej księgi
- C) O miejsce na stoliku
- D) O cenę atramentu
Kto nadchodzi w kluczowym momencie bajki?
- A) Inny kałamarz
- B) Prawdziwy autor księgi, czyli pisarz
- C) Nauczyciel
- D) Księgarz
Jak reaguje przybyły pisarz na spór kałamarza i pióra?
- A) Złości się na nie
- B) Śmieje się z bajarzów
- C) Wyrzuca oba przedmioty
- D) Nagradza pióro
Jaka jest puenta bajki wygłoszona na koniec?
- A) Pióro jest ważniejsze od kałamarza
- B) Wiele jest takich „piór i kałamarzów” na świecie
- C) Każdy powinien pisać piórem
- D) Kałamarz powinien być pusty
Kogo tak naprawdę symbolizują kałamarz i pióro w przenośni?
- A) Prawdziwych twórców dzieł
- B) Ludzi przypisujących sobie cudze zasługi
- C) Nauczycieli
- D) Krytyków literackich
Jaki środek stylistyczny polega na nadaniu kałamarzowi i pióru ludzkich cech (kłótliwości)?
- A) Metafora
- B) Personifikacja
- C) Porównanie
- D) Hiperbola
Jaki typ budowy ma ta bajka?
- A) Rozbudowaną fabułę z wieloma wątkami
- B) Zwięzły epigramat z puentą w ostatnim wersie
- C) Dialog w formie dramatu
- D) Opis bez akcji
Co tak naprawdę jest narzędziem, a nie twórcą dzieła, według bajki?
- A) Czytelnik
- B) Kałamarz i pióro
- C) Wydawca
- D) Stolik
Z jakiego zbioru pochodzi bajka „Kałamarz i pióro”?
- A) „Satyry”
- B) „Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki”
- C) „Bajki i przypowieści”
- D) „Myszeida”
Jaką wadę ludzką ośmiesza Krasicki w tej bajce?
- A) Skąpstwo
- B) Próżność i przypisywanie sobie cudzych zasług
- C) Lenistwo
- D) Tchórzostwo

Treść bajki

Akcja rozgrywa się na stoliku do pisania, gdzie leżą obok siebie kałamarz (naczynie z atramentem) i pióro. Pewnego razu powstaje między nimi kłótnia – oba przedmioty uważają się za autora świeżo napisanej księgi i każde z nich przypisuje sobie zasługę stworzenia dzieła. Kałamarz twierdzi zapewne, że to dzięki jego atramentowi powstał tekst, a pióro upiera się, że to ono, zanurzane w atramencie, kreśliło litery na papierze.

W kulminacyjnym momencie sporu nadchodzi ten, kto naprawdę napisał księgę, czyli człowiek – pisarz. Widząc i słysząc absurdalną kłótnię dwóch martwych narzędzi, które przypisują sobie twórczość, wybucha śmiechem. Jego reakcja jest puentą całej bajki: uświadamia czytelnikowi, że ani kałamarz, ani pióro nie są twórcami – są jedynie narzędziami w rękach prawdziwego autora.

Morał i przesłanie

Puentą i zarazem morałem bajki jest ostatni wers, w którym autor stwierdza z ironią, że na świecie jest wiele takich „piór i kałamarzów” – czyli ludzi, którzy przypisują sobie zasługi, choć w rzeczywistości byli jedynie narzędziem lub pomocnikiem w cudzym dziele, a nie jego rzeczywistym twórcą. Krasicki krytykuje w ten sposób próżność i fałszywe poczucie własnej wartości osób, które mylą swój udział w pracy z faktycznym autorstwem.

Bajka ma wymiar uniwersalny i może dotyczyć różnych sytuacji społecznych: wydawców przypisujących sobie sukces autora, urzędników chwalących się cudzą pracą czy pochlebców, którzy twierdzą, że mieli decydujący wpływ na czyjeś osiągnięcia. Śmiech pisarza symbolizuje zdrowy rozsądek i trzeźwą ocenę rzeczywistości, przeciwstawioną próżnej pysze narzędzi, które zapomniały o swojej właściwej, podrzędnej roli.

Budowa i znaczenie dla twórczości Krasickiego

Utwór, podobnie jak inne krótkie bajki Krasickiego, zbudowany jest na zasadzie kontrastu i zaskoczenia: najpierw przedstawiona jest powaga sporu, a potem następuje komiczne rozładowanie napięcia poprzez pojawienie się prawdziwego autora i jego śmiech. Taka konstrukcja – powaga, a potem komiczna puenta – jest charakterystyczna dla epigramatycznych bajek z tego zbioru i nawiązuje do tradycji Ezopa oraz francuskiego bajkopisarza Jeana de La Fontaine'a, których Krasicki znał i częściowo naśladował.

„Kałamarz i pióro” pokazuje też typowe dla Krasickiego zamiłowanie do tematów związanych z literaturą i pisarstwem – podobne motywy pojawiają się w innych jego bajkach, jak „Książę i lew” czy „Kartownik”. Poeta, sam będący twórcą, z dystansem i autoironią przygląda się też własnemu środowisku literackiemu, ośmieszając próżność i spory o autorstwo, które mogły dotyczyć również pisarzy współczesnych mu epoki.

Co trzeba umieć

Streścić akcję: kałamarz i pióro kłócą się, kto z nich jest autorem napisanej księgi, aż nadchodzi prawdziwy autor i śmieje się z ich sporu.
Wskazać puentę bajki jako jej morał: na świecie jest wiele takich „piór i kałamarzów”, czyli osób przypisujących sobie cudze zasługi.
Wyjaśnić symboliczne znaczenie kałamarza i pióra jako narzędzi, a nie twórców dzieła.
Rozpoznać komizm i ironię jako główne środki budowania przesłania w tej bajce.

Typowe błędy

Twierdzenie, że prawdziwym autorem księgi jest kałamarz albo pióro – autorem jest człowiek, który się z nich śmieje.
Pomijanie ostatniego wersu jako kluczowej puenty i morału całego utworu.
Odczytywanie bajki wyłącznie dosłownie, bez dostrzeżenia alegorii odnoszącej się do ludzi przypisujących sobie cudze zasługi.
Mylenie tej bajki z „Potokiem i rzeką” lub innymi krótkimi bajkami Krasickiego o podobnej, zwięzłej budowie.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Gdzie toczy się spór kałamarza i pióra?

Na stoliku do pisania, gdzie oba przedmioty leżą obok siebie po napisaniu świeżej księgi.

O co dokładnie kłócą się bohaterowie bajki?

Każde z nich twierdzi, że to ono jest prawdziwym autorem napisanej właśnie księgi.

Kto kończy spór i w jaki sposób?

Spór kończy nadejście prawdziwego autora księgi, który słysząc kłótnię, wybucha śmiechem nad jej bezsensem.

Jaki morał wynika z ostatniego wersu bajki?

Morał głosi, że na świecie jest wiele osób podobnych do kałamarza i pióra – przypisujących sobie zasługi, choć były tylko narzędziami w cudzej pracy.

Jakiej wady ludzkiej dotyczy ta bajka?

Dotyczy próżności i fałszywego poczucia własnej zasługi, czyli mylenia bycia narzędziem z byciem rzeczywistym twórcą.

FAQ

Czym jest kałamarz, o którym mowa w bajce?

Kałamarz to dawne naczynie na atrament, do którego maczano pióro przed pisaniem – dziś niemal nieużywany przedmiot codzienny dawnych pisarzy.

Dlaczego Krasicki wybrał akurat te dwa przedmioty jako bohaterów?

Kałamarz i pióro to narzędzia bezpośrednio związane z procesem pisania, dzięki czemu spór o autorstwo dzieła nabiera dodatkowej ironii – żadne z nich samo w sobie nie potrafi tworzyć.

Czy ta bajka ma odniesienie do środowiska literackiego czasów Krasickiego?

Tak, można ją odczytać jako komentarz do sporów o zasługi twórcze, znanych także wśród pisarzy i wydawców epoki oświecenia.

Jak nazywa się zbiór, w którym znalazła się ta bajka?

Bajka pochodzi ze zbioru „Bajki i przypowieści” Ignacego Krasickiego, wydanego w 1779 roku.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Ignacy Krasicki, Syn i ojciec Następna lekcja: Aleksander Fredro, Koguty