Odkrywanie świata – test i sprawdzian, polski klasa 6

Lektura 'W pustyni i w puszczy' Henryka Sienkiewicza opowiada o przygodach Stasia i Nel w Afryce. Podstawowe części zdania to podmiot (wykonawca) i orzeczenie (czynność). Najpierw sprawdź się w teście, potem wróć do zagadnień wymagających powtórki.

Najważniejsze w 30 sekund

• Lektura 'W pustyni i w puszczy' Henryka Sienkiewicza opowiada o przygodach Stasia i Nel w Afryce.
• Podstawowe części zdania to podmiot (wykonawca) i orzeczenie (czynność).
• Części drugorzędne zdania to przydawka, dopełnienie i okolicznik.

Najważniejsze w 5 minut

• Lektura 'W pustyni i w puszczy' Henryka Sienkiewicza opowiada o przygodach Stasia i Nel w Afryce.
• Podstawowe części zdania to podmiot (wykonawca) i orzeczenie (czynność).
• Części drugorzędne zdania to przydawka, dopełnienie i okolicznik.
• Dialogi zapisujemy od myślników, dbając o właściwą interpunkcję przy wprowadzaniu słów narratora.
• Wielką literą piszemy m.in. nazwy własne, imiona, nazwiska, nazwy państw i kontynentów.
• Wypowiedź twórczą można urozmaicić opisami, dialogami i słownictwem wyrażającym emocje.

Co musisz umieć na sprawdzian

• Streścić przygody Stasia i Nel oraz scharakteryzować bohaterów.
• Rozpoznawać podmiot, orzeczenie, przydawkę, dopełnienie i okolicznik w zdaniu.
• Poprawnie zapisywać dialogi z zachowaniem zasad interpunkcji.
• Stosować zasady pisowni wielką i małą literą w nazwach geograficznych i przymiotnikach.
• Rozróżniać rodzaje muzeów i formy prezentacji zabytków.
• Opisywać świat Afryki przedstawiony w literaturze i konfrontować go z faktami.

Lekcje w tym dziale

• Spotkanie z lekturą: W pustyni i w puszczy
• Henryk Sienkiewicz, W pustyni i w puszczy (fragmenty)
• Marta Surowiec, Afryka i jej dzieci – mity i fakty (fragmenty książki Jak mówić polskim dzieciom o dzieciach Afryki)
• Arantxa García de Castro, Poradnik dobrych manier (fragmenty)
• Czesław Miłosz, Ojciec objaśnia
• Różne rodzaje muzeów
• Bliżej języka: Co już wiemy o częściach zdania?
• Jak wyrażamy oczekiwania?
• Interpunkcja: Znaki interpunkcyjne w dialogach
• Szkoła mówienia i pisania: Jak urozmaicić wypowiedź twórczą?
• René Goscinny, Jean-Jacques Sempé, Nowe przygody Mikołajka (fragmenty)
• Ortografia dla każdego: Pisownia wyrazów wielką i małą literą
• Paweł Beręsewicz, Wielka wyprawa Ciumków (fragmenty)
• Danuta Wawiłow, Latem
• Podsumowanie
• Sprawdź wiedzę i umiejętności

Wielka podróż Stasia i Nel

• Bohaterowie: Staś Tarkowski (odwaga, odpowiedzialność), Nel Rawlison (łagodność).
• Czas i miejsce akcji: Afryka, koniec XIX wieku (powstanie Mahdiego).
• Wątek przyjaźni ze słoniem Kingiem i Kalim.

Nauka o języku: Budowa zdania

• Podmiot – kto? co? (wykonawca czynności).
• Orzeczenie – co robi? co się z nim dzieje? (wyrażone najczęściej czasownikiem).
• Przydawka – jaka? który? czyj? (określa rzeczownik).
• Dopełnienie – określa czasownik (odpowiada na pytania przypadków zależnych).
• Okolicznik – określa czasownik (jak? gdzie? kiedy? po co?).

Rozumienie działu: pojęcia, przykłady i zastosowanie

Przydawka określa cechy rzeczownika.

Pyszne (jakie?) określa ciasto, więc jest przydawką.

Czyta (co?) książkę – to dopełnienie.

W polskiej tradycji dialogi zaczynamy od myślnika.

Nazwy mieszkańców państw piszemy wielką literą.

Przymiotniki od nazw miast piszemy małą literą.

Podmiot nie jest nazwany wprost, wynika z końcówki czasownika (my).

Orzeczenie wyraża czynność, więc zazwyczaj jest czasownikiem.

Najczęstsze pułapki i błędy

1. Mylenie dopełnienia z okolicznikiem (dopełnienie uzupełnia treść czasownika, okolicznik określa okoliczności).
2. Błędna interpunkcja w dialogach przy wtrąceniach narratora (np. brak przecinka przed myślnikiem).
3. Pisanie nazw języków wielką literą (poprawnie: język polski, język angielski).
4. Mylenie podmiotu szeregowego z domyślnym.
5. Błędy w pisowni przymiotników utworzonych od nazw geograficznych (np. Afrykański zamiast afrykański).

Najczęstsze pytania na sprawdzianie

Kto jest autorem powieści 'W pustyni i w puszczy'?

Henryk Sienkiewicz.

W jakim kraju zaczyna się akcja 'W pustyni i w puszczy'?

W Egipcie (w Port-Saidzie).

Jak nazywał się słoń, którego oswoił Staś?

King.

Jakie są główne części zdania?

Podmiot i orzeczenie.

O co pyta przydawka?

Jaki? Jaka? Jakie? Który? Która? Które? Czyj? Czyja? Czyje? Ile?

O co pyta okolicznik miejsca?

Gdzie? Skąd? Dokąd? Którędy?

Jak zapisujemy dialog w tekście?

Od nowej linii, zaczynając od myślnika.

Kiedy piszemy nazwy kontynentów wielką literą?

Zawsze, bo są to nazwy własne.

Czy przymiotniki pochodzące od nazw państw piszemy wielką literą?

Nie, piszemy je małą literą (np. polski, afrykański).

Kim był Kali?

Przyjacielem Stasia, pochodzącym z ludu Wa-hima.

Co to jest orzeczenie?

Główna część zdania informująca o czynności lub stanie podmiotu.

Na jakie pytania odpowiada dopełnienie?

Na pytania przypadków zależnych (wszystkich oprócz mianownika i wołacza).

Jak urozmaicić opowiadanie?

Wprowadzając dialogi, opisy przyrody i postaci oraz stosując bogate słownictwo.

Wymień przykładowe rodzaje muzeów.

Muzeum narodowe, etnograficzne, przyrodnicze, techniki, sztuki.

Czy nazwy mieszkańców miast piszemy wielką literą?

Nie, małą (np. warszawianin). Nazwy mieszkańców państw piszemy wielką (np. Polak).

Odpowiedzi i wyjaśnienia

1. Jak nazywa się główny bohater 'W pustyni i w puszczy'? – Staś Tarkowski Główny bohater to Staś Tarkowski.
2. Gdzie rozgrywa się akcja lektury? – W Afryce Akcja toczy się w Afryce.
3. Która część zdania odpowiada na pytanie 'jaki?'? – Przydawka Przydawka określa cechy rzeczownika.
4. W zdaniu 'Mama piecze pyszne ciasto' słowo 'pyszne' to: – Przydawka Pyszne (jakie?) określa ciasto, więc jest przydawką.
5. W zdaniu 'Piotr czyta książkę' słowo 'książkę' to: – Dopełnienie Czyta (co?) książkę – to dopełnienie.
6. Zasada zapisu dialogu mówi, że wypowiedzi bohaterów zaczynamy od: – Myślnika W polskiej tradycji dialogi zaczynamy od myślnika.
7. Jak napiszemy nazwę mieszkańca Polski? – Polak Nazwy mieszkańców państw piszemy wielką literą.
8. Jak napiszemy przymiotnik 'warszawski'? – warszawski Przymiotniki od nazw miast piszemy małą literą.
9. Podmiot w zdaniu 'Idziemy do kina' jest: – Domyślny Podmiot nie jest nazwany wprost, wynika z końcówki czasownika (my).
10. Orzeczenie w zdaniu to najczęściej: – Czasownik Orzeczenie wyraża czynność, więc zazwyczaj jest czasownikiem.
11. Nel chorowała w Afryce na: – Febrę Nel zachorowała na groźną febrę (malarię).
12. Kali należał do ludu: – Wa-hima Kali był synem wodza Wa-himów.
13. W zdaniu 'Wieczorem wrócimy' słowo 'wieczorem' to: – Okolicznik czasu Odpowiada na pytanie: kiedy?
14. Jaką literą napiszemy 'Morze Bałtyckie'? – Oba wyrazy wielką Oba człony nazwy własnej morza piszemy wielką literą.
15. Jaką literą napiszemy 'tatrzański'? – Małą Przymiotniki od nazw geograficznych piszemy małą literą.
16. Muzeum, które gromadzi przedmioty związane z dawnym życiem ludu to: – Muzeum etnograficzne Etnografia zajmuje się kulturą ludową.
17. W zdaniu 'Psy i koty biegały po podwórku' podmiot jest: – Szeregowy Podmiot szeregowy składa się z kilku wyrazów połączonych spójnikiem.
18. Staś Tarkowski miał lat: – 14 Staś miał 14 lat, był o wiele starszy od Nel.
19. Pies Stasia i Nel wabił się: – Saba Pies wabił się Saba (był to mastif).
20. Okolicznik sposobu odpowiada na pytanie: – Jak? Jak? w jaki sposób? – to pytania okolicznika sposobu.

Pytania otwarte – krótka powtórka

Wyjaśnij i zilustruj przykładem: Lektura 'W pustyni i w puszczy' Henryka Sienkiewicza opowiada o przygodach Stasia i Nel w Afryce.

Kto jest autorem powieści 'W pustyni i w puszczy'? Odpowiedz w 3–4 zdaniach i uzasadnij.

Ułóż krótką wypowiedź do tematu „Odkrywanie świata”, wykorzystując zagadnienie: Podstawowe części zdania to podmiot (wykonawca) i orzeczenie (czynność).

FAQ – Odkrywanie świata

Czy Staś i Nel byli rodzeństwem?

Nie, byli dziećmi przyjaciół pracujących przy Kanale Sueskim.

Co to jest przydawka?

To część zdania określająca rzeczownik, informująca o jego cechach.

Jak odróżnić dopełnienie od okolicznika?

Dopełnienie odpowiada na pytania przypadków, a okolicznik na pytania typu: gdzie? kiedy? jak?

Kiedy w dialogu stawiamy przecinek przed narratorem?

Gdy wypowiedź bohatera kończyłaby się kropką, zamiast kropki dajemy przecinek przed myślnikiem narratora.

Dlaczego 'W pustyni i w puszczy' jest powieścią przygodową?

Ponieważ zawiera wartką akcję, podróże do egzotycznych miejsc i niebezpieczne przygody bohaterów.

Jak pisać nazwy mieszkańców planet?

Wielką literą (np. Ziemianin, Marsjanin).

Czym się różni podmiot gramatyczny od domyślnego?

Gramatyczny jest wyrażony rzeczownikiem w mianowniku, domyślny wynika z formy czasownika.

Co oznacza skrót 'MEN' w kontekście podręcznika?

Ministerstwo Edukacji Narodowej (instytucja dopuszczająca podręczniki).

Jak przygotować się do sprawdzianu?

1. Wyjaśnij bez podręcznika: Lektura 'W pustyni i w puszczy' Henryka Sienkiewicza opowiada o przygodach Stasia i Nel w Afryce.
2. Przygotuj przykład ilustrujący zagadnienie: Podstawowe części zdania to podmiot (wykonawca) i orzeczenie (czynność).
3. Odpowiedz pełnym zdaniem: Kto jest autorem powieści 'W pustyni i w puszczy'? Uzasadnienie oprzyj na tekście lub regule.
4. Wykonaj krótką wypowiedź z sekcji pytań otwartych. Sprawdź treść, kompozycję i poprawność języka.
5. Powtórz błędne odpowiedzi z quizu i zapisz jedną wskazówkę: Mylenie dopełnienia z okolicznikiem (dopełnienie uzupełnia treść czasownika, okolicznik określa okoliczności).

Wygeneruj własny test z notatek, PDF lub zdjęć · Zrób fiszki z materiału

Lekcje w tym dziale – testy i pytania

1. Spotkanie z lekturą: W pustyni i w puszczy
2. Henryk Sienkiewicz, W pustyni i w puszczy
3. Marta Surowiec, Afryka i jej dzieci – mity i fakty
4. Arantxa García de Castro, Poradnik dobrych manier
5. Czesław Miłosz, Ojciec objaśnia
6. Różne rodzaje muzeów
7. Bliżej języka: Co już wiemy o częściach zdania?
8. Jak wyrażamy oczekiwania?
9. Interpunkcja: Znaki interpunkcyjne w dialogach
10. Szkoła mówienia i pisania: Jak urozmaicić wypowiedź twórczą?
11. René Goscinny, Jean-Jacques Sempé, Nowe przygody Mikołajka
12. Ortografia dla każdego: Pisownia wyrazów wielką i małą literą
13. Paweł Beręsewicz, Wielka wyprawa Ciumków
14. Danuta Wawiłow, Latem

Powiązane tematy

• Jacy jesteśmy? – test, polski kl. 6
• Na skrzydłach fantazji – test, polski kl. 6
• W pustyni i w puszczy – streszczenie, bohaterowie i test
• Język polski klasa 6 – testy, sprawdziany i powtórki

Opracowano na podstawie podręcznika NOWE Słowa na start! dla klasy 6. SpytajMnie nie jest powiązane z żadnym wydawcą.