Trudne sprawy – test i sprawdzian, polski klasa 6

Dział porusza trudne tematy egzystencjalne: chorobę, śmierć, dorastanie, filozofię i relacje rodzinne. Wprowadza pojęcie filozofii jako poszukiwania odpowiedzi na pytania o sens życia i naturę świata. Najpierw sprawdź się w teście, potem wróć do zagadnień wymagających powtórki.

Najważniejsze w 30 sekund

Dział porusza trudne tematy egzystencjalne: chorobę, śmierć, dorastanie, filozofię i relacje rodzinne.
Wprowadza pojęcie filozofii jako poszukiwania odpowiedzi na pytania o sens życia i naturę świata.
Uczeń uczy się opisywać przeżycia wewnętrzne – emocje, myśli i stany ducha bohaterów.

Test: Trudne sprawy – 20 pytań

Który czasownik jest dokonany?
- A) czytać
- B) przeczytać
- C) czytywać
- D) będę czytał
Zdanie 'Mama myje naczynia' jest w stronie:
- A) biernej
- B) zwrotnej
- C) czynnej
- D) nijakiej
Przekształć na stronę bierną: 'Janek przeczytał książkę'.
- A) Książka była czytana przez Janka.
- B) Książka została przeczytana przez Janka.
- C) Książka czytała się przez Janka.
- D) Janek został przeczytany przez książkę.
Zaimek 'on' to zaimek:
- A) przymiotny
- B) rzeczowny
- C) liczebny
- D) przysłowny
Która z postaci literackich uczy się filozofii z listów?
- A) Rutka
- B) Zofia
- C) Kaśka
- D) Nika
Jak brzmi forma 1. os. l. poj. czasu przyszłego czasownika 'napisać'?
- A) będę pisał
- B) napiszę
- C) będę napisać
- D) pisał będę
Opis przeżyć wewnętrznych powinien zawierać słowa:
- A) biegać, skakać, krzyczeć
- B) smutek, lęk, radość
- C) wysoki, chudy, blady
- D) zielony, głośny, twardy
Autorem książki 'Skrzynia Władcy Piorunów' jest:
- A) Marcin Szczygielski
- B) Marcin Kozioł
- C) Paweł Beręsewicz
- D) Jostein Gaarder
Jaki zaimek zastępuje przysłówek?
- A) mój
- B) taki
- C) tam
- D) ile
Czasownik 'widzieć' w stronie biernej to:
- A) być widzianym
- B) zostać zobaczonym
- C) widzieć się
- D) nie ma strony biernej
Co to są czasowniki nieprzechodnie?
- A) takie, które nie mają czasu przeszłego
- B) takie, które nie tworzą strony biernej
- C) takie, które nie mają osób
- D) takie, które zawsze są dokonane
Który wyraz jest zaimkiem pytajnym?
- A) ten
- B) kto
- C) nikt
- D) siebie
Wiersz 'Wieczór' napisała:
- A) Anna Kamieńska
- B) Wisława Szymborska
- C) Maria Konopnicka
- D) Halina Poświatowska
Jak nazywa się bohaterka książki Joanny Fabickiej?
- A) Zofia
- B) Rutka
- C) Brygida
- D) Nika
Co oznacza skrót AI w lekturach?
- A) Artystyczna Inteligencja
- B) Sztuczna Inteligencja (Artificial Intelligence)
- C) Aparat Informacyjny
- D) Anonimowi Internauci
Czasownik 'robić' jest:
- A) dokonany
- B) niedokonany
- C) zwrotny
- D) nieosobowy
Forma 'zrobiono' to:
- A) strona bierna
- B) strona czynna
- C) forma nieosobowa na -no, -to
- D) tryb rozkazujący
Kto napisał 'Teatr Niewidzialnych Dzieci'?
- A) Marcin Szczygielski
- B) Rafał Kosik
- C) Paweł Beręsewicz
- D) Joanna Rudniańska
Artykuł Macieja Dębskiego dotyczy:
- A) historii telewizji
- B) bezpieczeństwa w sieci
- C) dnia bez telefonu
- D) programów edukacyjnych
Główny cel opisu przeżyć wewnętrznych to:
- A) pokazanie jak postać wygląda
- B) oddanie emocji i myśli bohatera
- C) nauczenie się pisania dialogów
- D) streszczenie akcji

Najważniejsze w 5 minut

Dział porusza trudne tematy egzystencjalne: chorobę, śmierć, dorastanie, filozofię i relacje rodzinne.
Wprowadza pojęcie filozofii jako poszukiwania odpowiedzi na pytania o sens życia i naturę świata.
Uczeń uczy się opisywać przeżycia wewnętrzne – emocje, myśli i stany ducha bohaterów.
Gramatyka obejmuje aspekt czasownika (dokonany i niedokonany) oraz strony czasownika (czynna i bierna).
Zaimki są omawiane jako części mowy zastępujące inne wyrazy w celu uniknięcia powtórzeń.
Współczesna proza (np. 'Teatr Niewidzialnych Dzieci') pokazuje realia życia w trudnych warunkach społecznych.

Co musisz umieć na sprawdzian

Nazwać i opisać przeżycia wewnętrzne bohatera literackiego.
Rozróżnić czasowniki dokonane od niedokonanych.
Przekształcać zdania ze strony czynnej na bierną i odwrotnie.
Poprawnie stosować zaimki w celu zachowania spójności tekstu.
Interpretować teksty literackie poruszające tematykę trudnych doświadczeń życiowych.

Lekcje w tym dziale

Jostein Gaarder, Świat Zofii. Cudowna podróż w głąb historii filozofii (fragmenty)
Tadeusz Różewicz, Bursztynowy ptaszek
Heidi Hassenmüller, Pewnej wrześniowej niedzieli (fragmenty)
Józef Baran, *** (Córkom)
Karen-Susan Fessel, Moja mama jest wśród gwiazd (fragmenty)
Szkoła mówienia i pisania: Jak opisać przeżycia wewnętrzne?
Paweł Beręsewicz, Jak zakochałem Kaśkę Kwiatek (fragmenty)
Bliżej języka: Czym się różnią czasowniki dokonane od niedokonanych?
Bliżej języka: Jaką funkcję pełnią czasowniki w stronie czynnej i biernej?
Ortografia dla każdego: Pisownia trudnych form czasowników
Anna Kamieńska, Wieczór
Joanna Fabicka, Rutka (fragmenty)
Bliżej języka: Jaką funkcję pełnią zaimki?
Marcin Kozioł, Skrzynia Władcy Piorunów (fragmenty)
Ludzie telewizji
Marcin Szczygielski, Teatr Niewidzialnych Dzieci (fragmenty)
Programy telewizyjne
Maciej Dębski, Dzień bez telefonu (fragmenty artykułu)
Podsumowanie
Sprawdź wiedzę i umiejętności

Kluczowe zagadnienia literackie

Analiza tekstów współczesnych autorów (m.in. R. Kosik, ks. J. Twardowski, J. Gaarder).
Problematyka tolerancji, inności i trudnych doświadczeń życiowych.
Rozpoznawanie gatunków literackich (science fiction, powieść przygodowa, filozoficzna).

Nauka o języku i formy wypowiedzi

Formy wypowiedzi: charakterystyka postaci, opis przeżyć wewnętrznych.
Gramatyka: odmienne części mowy, aspekt czasownika, strona czynna i bierna.
Ortografia i interpunkcja: trudne formy deklinacyjne i koniugacyjne.

Rozumienie działu: pojęcia, przykłady i zastosowanie

Forma 'przeczytać' wskazuje na zakończenie czynności.

Dla czasownika dokonanego używamy 'zostać'.

Zastępuje rzeczownik (np. chłopiec).

Zofia Amundsen z powieści 'Świat Zofii'.

Czasowniki dokonane tworzą czas przyszły prosty.

Są to nazwy uczuć i stanów emocjonalnych.

Zaimek 'tam' zastępuje przysłówek miejsca.

Np. iść, spać – nie można 'być spany'.

Najczęstsze pułapki i błędy

Mylenie aspektu dokonanego z niedokonanym w czasie przyszłym.
Błędne przekształcanie zdań na stronę bierną (użycie niewłaściwego czasownika pomocniczego).
Nadużywanie zaimków, co prowadzi do niejasności w tekście.
Utożsamianie opisu przeżyć wewnętrznych z opisem wyglądu zewnętrznego.
Mylenie pojęcia filozofii z psychologią.

Najczęstsze pytania na sprawdzianie

Co to jest filozofia?

To 'umiłowanie mądrości' – próba zrozumienia świata i człowieka poprzez stawianie pytań.

Czym różnią się czasowniki dokonane od niedokonanych?

Dokonane informują o zakończeniu czynności (np. napisałem), a niedokonane o jej trwaniu (np. pisałem).

Co to jest strona bierna?

Konstrukcja, w której podmiot jest odbiorcą czynności (np. Książka jest czytana).

Jaką funkcję pełnią zaimki?

Zastępują rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki lub przysłówki, aby unikać powtórzeń.

Jak opisać przeżycia wewnętrzne?

Należy używać słownictwa nazywającego uczucia, myśli, stany fizjologiczne i reakcje organizmu.

O czym jest 'Świat Zofii'?

O dziewczynce, która otrzymuje listy z kursu filozofii, wprowadzające ją w historię myśli ludzkiej.

Kto jest autorem wiersza 'Bursztynowy ptaszek'?

Tadeusz Różewicz.

Co to jest media społecznościowe i telewizja w kontekście działu?

Dział analizuje rolę mediów i technologii (np. artykuł o dniu bez telefonu) w życiu współczesnym.

Jak tworzymy stronę bierną?

Używając czasownika pomocniczego 'być' lub 'zostać' oraz imiesłowu przymiotnikowego biernego.

Czy każdy czasownik ma stronę bierną?

Nie, tylko czasowniki przechodnie mają stronę bierną.

Jakie są rodzaje zaimków ze względu na to, co zastępują?

Rzeczowne, przymiotne, liczebne i przysłowne.

Co to jest czasownik zwrotny?

Czasownik występujący z zaimkiem 'się', np. myć się.

Jakie pytania stawia filozofia?

Skąd się wziął świat? Kim jest człowiek? Co jest dobre, a co złe?

Czym jest 'aspekt' czasownika?

To cecha określająca, czy czynność została zakończona (dokonany) czy trwa (niedokonany).

Na czym polega 'trudność' spraw w tym dziale?

Na konfrontacji z chorobą, stratą bliskich i skomplikowanymi emocjami.

Odpowiedzi i wyjaśnienia

Który czasownik jest dokonany? – przeczytać Forma 'przeczytać' wskazuje na zakończenie czynności.
Zdanie 'Mama myje naczynia' jest w stronie: – czynnej Podmiot (Mama) wykonuje czynność.
Przekształć na stronę bierną: 'Janek przeczytał książkę'. – Książka została przeczytana przez Janka. Dla czasownika dokonanego używamy 'zostać'.
Zaimek 'on' to zaimek: – rzeczowny Zastępuje rzeczownik (np. chłopiec).
Która z postaci literackich uczy się filozofii z listów? – Zofia Zofia Amundsen z powieści 'Świat Zofii'.
Jak brzmi forma 1. os. l. poj. czasu przyszłego czasownika 'napisać'? – napiszę Czasowniki dokonane tworzą czas przyszły prosty.
Opis przeżyć wewnętrznych powinien zawierać słowa: – smutek, lęk, radość Są to nazwy uczuć i stanów emocjonalnych.
Autorem książki 'Skrzynia Władcy Piorunów' jest: – Marcin Kozioł Marcin Kozioł napisał tę powieść.
Jaki zaimek zastępuje przysłówek? – tam Zaimek 'tam' zastępuje przysłówek miejsca.
Czasownik 'widzieć' w stronie biernej to: – być widzianym Tworzy konstrukcję z 'być'.
Co to są czasowniki nieprzechodnie? – takie, które nie tworzą strony biernej Np. iść, spać – nie można 'być spany'.
Który wyraz jest zaimkiem pytajnym? – kto 'Kto' służy do formułowania pytań.
Wiersz 'Wieczór' napisała: – Anna Kamieńska To utwór Anny Kamieńskiej.
Jak nazywa się bohaterka książki Joanny Fabickiej? – Rutka Tytułowa Rutka z fragmentu omawianego w tym dziale.
Co oznacza skrót AI w lekturach? – Sztuczna Inteligencja (Artificial Intelligence) Wątek ten pojawia się w kontekście technologii.
Czasownik 'robić' jest: – niedokonany Informuje o przebiegu czynności, nie o skutku.
Forma 'zrobiono' to: – forma nieosobowa na -no, -to Formy te wskazują na czynność bez określania wykonawcy.
Kto napisał 'Teatr Niewidzialnych Dzieci'? – Marcin Szczygielski Marcin Szczygielski.
Artykuł Macieja Dębskiego dotyczy: – dnia bez telefonu Opisuje eksperyment odstawienia smartfona.
Główny cel opisu przeżyć wewnętrznych to: – oddanie emocji i myśli bohatera Chodzi o sferę psychologiczną postaci.

Pytania otwarte – krótka powtórka

Wyjaśnij i zilustruj przykładem: Dział porusza trudne tematy egzystencjalne: chorobę, śmierć, dorastanie, filozofię i relacje rodzinne.

Przykładowa odpowiedź i kryteria

Dział porusza trudne tematy egzystencjalne: chorobę, śmierć, dorastanie, filozofię i relacje rodzinne. Przykład powinien wskazywać konkretną sytuację lub formę językową.

Poprawne objaśnienie zagadnienia
Konkretny przykład związany z działem
Logiczne połączenie przykładu i wyjaśnienia

Co to jest filozofia? Odpowiedz w 3–4 zdaniach i uzasadnij.

Przykładowa odpowiedź i kryteria

To 'umiłowanie mądrości' – próba zrozumienia świata i człowieka poprzez stawianie pytań.

Odpowiedź na zadane pytanie
Uzasadnienie zgodne z tekstem lub regułą
Spójne zdania i poprawna pisownia

Ułóż krótką wypowiedź do tematu „Trudne sprawy”, wykorzystując zagadnienie: Wprowadza pojęcie filozofii jako poszukiwania odpowiedzi na pytania o sens życia i naturę świata.

Przykładowa odpowiedź i kryteria

Wypowiedź powinna rozwijać temat działu, a nie tylko przytaczać jego tytuł. Wprowadza pojęcie filozofii jako poszukiwania odpowiedzi na pytania o sens życia i naturę świata.

Związek z tematyką działu
Co najmniej jeden trafny szczegół lub przykład
Wstęp, rozwinięcie i logiczne zakończenie

FAQ – Trudne sprawy

O czym jest ten dział?

Porusza tematy trudne: filozofię, emocje, chorobę oraz zagadnienia gramatyczne związane z czasownikiem.

Czym jest filozofia w 6 klasie?

To wstęp do myślenia o świecie przez pryzmat pytań Zofii z książki Josteina Gaardera.

Co muszę wiedzieć o czasowniku?

Musisz rozróżniać aspekt (dokonany/niedokonany) oraz strony (czynna/bierna).

Jakie zaimki są najważniejsze?

Te, które pomagają unikać powtórzeń (rzeczowne, przymiotne).

Jak napisać opis przeżyć wewnętrznych?

Skup się na tym, co bohater czuje 'w środku', a nie na tym, co robi na zewnątrz.

Czy 'Rutka' to lektura obowiązkowa?

Jest to tekst omawiany w ramach tego działu, warto znać jego problematykę.

Jak media wpływają na nasze życie według tego działu?

Analizuje się wpływ telewizji i smartfonów na relacje i postrzeganie świata.

Jakie są trudności w odmianie czasowników?

Szczególnie formy czasu przyszłego dla obu aspektów oraz tworzenie strony biernej.

Jak przygotować się do sprawdzianu?

Wyjaśnij bez podręcznika: Dział porusza trudne tematy egzystencjalne: chorobę, śmierć, dorastanie, filozofię i relacje rodzinne.
Przygotuj przykład ilustrujący zagadnienie: Wprowadza pojęcie filozofii jako poszukiwania odpowiedzi na pytania o sens życia i naturę świata.
Odpowiedz pełnym zdaniem: Co to jest filozofia? Uzasadnienie oprzyj na tekście lub regule.
Wykonaj krótką wypowiedź z sekcji pytań otwartych. Sprawdź treść, kompozycję i poprawność języka.
Powtórz błędne odpowiedzi z quizu i zapisz jedną wskazówkę: Mylenie aspektu dokonanego z niedokonanym w czasie przyszłym.

Wygeneruj własny test z notatek, PDF lub zdjęć · Zrób fiszki z materiału

Lekcje w tym dziale – testy i pytania

Powiązane tematy

Struktura działu odpowiada układowi rozdziałów popularnych podręczników do języka polskiego dla klasy 6 (seria „NOWE Słowa na start!” – tylko jako odniesienie do zakresu). Nazwy lekcji opisują zakres programu; treść, pytania i wyjaśnienia są autorskie. SpytajMnie nie jest powiązane z żadnym wydawcą.