Bolesław Leśmian, Szewczyk – test i pytania, polski klasa 8

Bolesław Leśmian w wierszu „Szewczyk” z tomu „Łąka” (1920) przedstawia ubogiego, kulawego szewca szyjącego buty dla Boga. Utwór łączy baśniowy nastrój z refleksją o sensie pracy i akceptacji własnego losu, niezależnie od skali podejmowanego działania.

Najważniejsze w 30 sekund

Wiersz pochodzi z tomu „Łąka”, opublikowanego w 1920 roku.
Bohaterem jest kulawy szewczyk, który szyje buty dla Boga zwanego „Nieobjętym”.
Utwór składa się z trzech ośmiowersowych strof przedzielonych czterowersowym refrenem.
Refren „Błogosławiony trud...” podkreśla główne przesłanie: afirmację pracy i życia.
Kluczowe środki stylistyczne to metafora, apostrofa i epitet (np. „srebrna noc”, „Boże obłoków”).

Test: Bolesław Leśmian, Szewczyk – 10 pytań

W którym tomie opublikowano wiersz „Szewczyk”?
- A) „Napój cienisty”
- B) „Łąka”
- C) „Dziejba leśna”
- D) „Sad rozstajny”
Kim jest tytułowy bohater wiersza?
- A) Bogatym kupcem
- B) Ubogim, kulawym szewcem
- C) Młodym poetą
- D) Nauczycielem
Dla kogo szewczyk szyje buty?
- A) Dla króla
- B) Dla Boga zwanego „Nieobjętym”
- C) Dla sąsiada
- D) Dla siebie
Ile strof liczy wiersz, nie licząc refrenu?
- A) Dwie
- B) Trzy
- C) Cztery
- D) Pięć
Jaką funkcję pełni refren w wierszu?
- A) Wprowadza nowego bohatera
- B) Podsumowuje przesłanie strofy i nadaje utworowi charakter pieśni
- C) Opisuje pogodę
- D) Kończy akcję utworu
Jakim wierszem (pod względem wersyfikacji) jest „Szewczyk”?
- A) Białym
- B) Sylabotonicznym, dziewięciozgłoskowym
- C) Wolnym, bez rymów
- D) Prozą poetycką
Co symbolizuje praca szewczyka w interpretacji utworu?
- A) Bezsensowny trud
- B) Formę modlitwy i nadania sensu istnieniu
- C) Karę za grzechy
- D) Przymusową pracę
Jakie przesłanie niosą słowa „W życiu nic nie ma, oprócz życia, / Więc żyjmy aż po kres mogiły”?
- A) Że życie jest bez sensu
- B) Że warto żyć pełnią życia aż do końca, niezależnie od okoliczności
- C) Że trzeba unikać trudu
- D) Że śmierć jest końcem wszelkich wartości
Do jakiej epoki literackiej należy twórczość Leśmiana z tomu „Łąka”?
- A) Oświecenia
- B) Dwudziestolecia międzywojennego
- C) Romantyzmu
- D) Pozytywizmu
Jaki nastrój budują obrazy księżyca i latarni na początku wiersza?
- A) Komiczny
- B) Baśniowy, oniryczny
- C) Groźny i wojenny
- D) Codzienny, realistyczny

Geneza i budowa utworu

„Szewczyk” ukazał się w 1920 roku w tomie „Łąka” – pierwszym zbiorze poetyckim Leśmiana, w którym poeta łączył inspiracje ludowością z filozoficzną refleksją o istnieniu. Wiersz ma budowę regularną: trzy ośmiowersowe strofy przedzielone trzykrotnie powtarzanym czterowersowym refrenem.

Refren „Błogosławiony trud, / Z którego twórczej mocy / Powstaje taki but / Wśród takiej srebrnej nocy!” nadaje utworowi charakter pieśni i za każdym razem podsumowuje najważniejszą myśl strofy, którą poprzedza. Wiersz napisany jest dziewięciozgłoskowcem, co wzmacnia jego melodyjność.

Bohater i sytuacja liryczna

Tytułowy bohater to ubogi, kulawy rzemieślnik, który nocą, w świetle księżyca, szyje buty przeznaczone dla Boga – nazwanego w wierszu „Nieobjętym”. Szewczyk zwraca się do Boga bezpośrednio, prosząc, by przyjął jego skromny dar i nie chodził boso po niebie.

Mimo biedy i fizycznego kalectwa bohater nie poddaje się bezczynności – jego praca, choć drobna wobec ogromu nieba i gwiazd, staje się formą modlitwy i sposobem nadania sensu własnemu istnieniu. To przykład afirmacji życia niezależnie od skali możliwości człowieka.

Środki stylistyczne i przesłanie

Leśmian posługuje się rozbudowaną metaforyką: „księżyc zatkwiony ostrzem w czub komina”, „latarnia się na palcach wspina”, „duchy, paląc gwiazd pochodnie” – obrazy te budują baśniowy, oniryczny nastrój nocnego miasteczka. Apostrofy do Boga („Boże obłoków, Boże rosy”) nadają wierszowi charakter modlitewny.

Przesłanie utworu zawiera się w zdaniach: „W szyciu nic nie ma, oprócz szycia, / Więc szyjmy, póki starczy siły! / W życiu nic nie ma, oprócz życia, / Więc żyjmy aż po kres mogiły!”. Leśmian głosi tu pochwałę wytrwałości i codziennego trudu jako wystarczającego sensu ludzkiej egzystencji, bez względu na status społeczny czy ograniczenia fizyczne.

Co trzeba umieć

Określić genezę i przynależność wiersza do tomu „Łąka”.
Opisać budowę stroficzną utworu i funkcję refrenu.
Wskazać i zinterpretować metafory oraz apostrofy w tekście.
Wyjaśnić przesłanie wiersza dotyczące sensu pracy i życia.

Typowe błędy

Odczytywanie wiersza wyłącznie dosłownie, bez dostrzeżenia symbolicznego wymiaru relacji szewczyka z Bogiem.
Pomijanie roli refrenu jako elementu spajającego i podsumowującego przesłanie każdej strofy.
Mylenie epoki powstania utworu – wiersz powstał w dwudziestoleciu międzywojennym, mimo stylistyki nawiązującej do Młodej Polski.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Z jakiego roku i tomu pochodzi wiersz „Szewczyk”?

Z 1920 roku, z tomu „Łąka” Bolesława Leśmiana.

Jaką postacią jest bohater wiersza?

Jest nim ubogi, kulawy szewc, który mimo biedy szyje buty dla Boga.

Jaką funkcję pełni refren powtarzany po każdej strofie?

Podsumowuje myśl strofy i podkreśla główne przesłanie o wartości trudu i pracy.

Jakimi środkami stylistycznymi posługuje się Leśmian w opisie nocy?

Metaforami i epitetami, np. „srebrna noc”, „księżyc zatkwiony ostrzem w czub komina”.

Jakie przesłanie dotyczące życia zawiera zakończenie wiersza?

Że warto żyć i działać do końca, ponieważ samo istnienie i praca mają wartość, niezależnie od ich skali.

FAQ

Czy wiersz należy odczytywać dosłownie?

Nie tylko – opowieść o szewcu ma wymiar symboliczny, dotyczący relacji człowieka z Bogiem i sensu pracy.

Dlaczego Bóg jest nazwany „Nieobjętym”?

To określenie podkreśla ogrom i niepojętość Boga w kontraście z małością i pokorą bohatera.

Czy Leśmian należał do pokolenia Młodej Polski?

Debiutował w czasach Młodej Polski, ale tom „Łąka” wydał już w dwudziestoleciu międzywojennym, zachowując część młodopolskiej stylistyki.

Jaki rodzaj liryki reprezentuje utwór?

Jest to liryka bezpośrednia, w drugiej strofie podmiot liryczny ujawnia się jako sam szewczyk zwracający się do Boga.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Jan Lechoń, Pytasz, co w moim życiu z wszystkich rzeczą główną... Następna lekcja: Spotkanie z lekturą: Sławomir Mrożek, Artysta