Nagonasienne – test i pytania, biologia klasa 5

Nagonasienne to grupa roślin, do której należą między innymi iglaki, takie jak sosna czy świerk. Ich nasiona nie są ukryte w owocu, lecz leżą odsłonięte na łuskach szyszek.

Najważniejsze w 30 sekund

Nagonasienne mają nasiona nieotoczone owocnią, leżące na łuskach szyszek.
Większość nagonasiennych to iglaki z liśćmi w kształcie igieł lub łusek.
Sosna zwyczajna ma szyszki męskie i żeńskie na tym samym drzewie.
Zapylenie u nagonasiennych odbywa się za pomocą wiatru (są wiatropylne).
Do nagonasiennych należą sosna, świerk, jodła, modrzew i cis.

Test: Nagonasienne – 10 pytań

Co jest cechą charakterystyczną nagonasiennych?
- A) Nasiona ukryte w owocu
- B) Nasiona leżące odsłonięte na łuskach szyszek
- C) Brak nasion
- D) Kwiaty barwne
Jaki kształt mają liście większości nagonasiennych?
- A) Sercowaty
- B) Igieł lub łusek
- C) Dłoniasty
- D) Owalny z ząbkami
Który iglak zrzuca igły na zimę?
- A) Sosna
- B) Świerk
- C) Modrzew
- D) Jodła
Jak nazywa się sposób zapylania sosny?
- A) Owadopylność
- B) Wiatropylność
- C) Samozapylenie przez wodę
- D) Zapylanie przez ptaki
Ile lat trwa dojrzewanie szyszek żeńskich sosny?
- A) Kilka dni
- B) Około dwóch lat
- C) Pięć lat
- D) Jeden miesiąc
Który z wymienionych gatunków jest chroniony w Polsce?
- A) Sosna zwyczajna
- B) Świerk pospolity
- C) Cis pospolity
- D) Jodła pospolita
Co wydzielają drzewa iglaste dla ochrony przed szkodnikami?
- A) Nektar
- B) Żywicę
- C) Sok mleczny
- D) Kwasy owocowe
Co przenosi pyłek z szyszek męskich sosny?
- A) Owady
- B) Woda
- C) Wiatr
- D) Ptaki
Dzięki czemu iglaki tracą mniej wody niż rośliny liściaste?
- A) Dzięki dużym liściom
- B) Dzięki zredukowanej powierzchni igieł i woskowej powłoce
- C) Dzięki korzeniom palowym
- D) Dzięki kwiatom
Co powstawało dawniej z żywicy iglaków?
- A) Papier
- B) Smoła i terpentyna
- C) Cukier
- D) Bawełna

Cechy roślin nagonasiennych

Nagonasienne to grupa roślin nasiennych, których charakterystyczną cechą jest brak owocni osłaniającej nasiona – leżą one odsłonięte na łuskach szyszek, stąd nazwa tej grupy. Większość nagonasiennych to drzewa i krzewy iglaste, czyli iglaki, mające liście w kształcie wąskich igieł lub drobnych łusek, pokrytych grubą warstwą ochronną.

Igły nagonasiennych mają zredukowaną powierzchnię i woskową powłokę, dzięki czemu rośliny te tracą mniej wody niż rośliny liściaste i lepiej znoszą suszę oraz mróz. Większość iglaków jest zimozielona, co oznacza, że nie zrzuca wszystkich liści na zimę, z wyjątkiem modrzewia, który co roku gubi igły.

Budowa i rodzaje szyszek

Sosna zwyczajna, najpospolitszy w Polsce przedstawiciel nagonasiennych, wytwarza na jednym drzewie zarówno małe, żółtawe szyszki męskie, jak i większe szyszki żeńskie. Szyszki męskie produkują ogromne ilości lekkiego pyłku przenoszonego przez wiatr, co jest typowe dla roślin wiatropylnych.

Szyszki żeńskie zbudowane są z łusek, na których po zapyleniu rozwijają się nasiona. Dojrzewanie szyszek żeńskich sosny trwa około dwóch lat, a po dojrzeniu łuski się rozchylają i wiatr roznosi uskrzydlone nasiona na duże odległości, co umożliwia kolonizowanie nowych terenów.

Znaczenie i przedstawiciele nagonasiennych

Do najważniejszych nagonasiennych w Polsce należą sosna zwyczajna, świerk pospolity, jodła pospolita, modrzew europejski oraz cis pospolity, który jest gatunkiem chronionym. Lasy iglaste pokrywają znaczną część powierzchni Polski i dostarczają cennego drewna wykorzystywanego w budownictwie i przemyśle meblarskim.

Nagonasienne mają również duże znaczenie przyrodnicze, ponieważ tworzą siedliska dla wielu gatunków zwierząt i oczyszczają powietrze (produkując tlen i pochłaniając dwutlenek węgla). Wydzielają też olejki eteryczne o właściwościach bakteriobójczych. Żywica wydzielana przez te drzewa chroni je przed szkodnikami i chorobami, a dawniej była surowcem do produkcji smoły i terpentyny.

Co trzeba umieć

Wyjaśnić, czym różnią się nagonasienne od okrytonasiennych.
Opisać budowę szyszek męskich i żeńskich sosny.
Wyjaśnić, na czym polega zapylenie wiatropylne.
Wymienić przedstawicieli nagonasiennych występujących w Polsce.
Opisać znaczenie przyrodnicze i gospodarcze iglaków.

Typowe błędy

Mylenie szyszki z owocem rośliny okrytonasiennej.
Przekonanie, że wszystkie iglaki są zimozielone (modrzew zrzuca igły).
Mylenie zapylenia z zapłodnieniem.
Twierdzenie, że nasiona nagonasiennych są chronione owocnią.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Czym różnią się nagonasienne od okrytonasiennych?

Nagonasienne mają nasiona odsłonięte na łuskach szyszek, a okrytonasienne ukryte w owocu.

Jakie szyszki wytwarza sosna zwyczajna?

Zarówno męskie, produkujące pyłek, jak i żeńskie, w których rozwijają się nasiona.

Dlaczego igły iglaków są odporne na mróz i suszę?

Mają małą powierzchnię i grubą, woskową powłokę ograniczającą utratę wody.

Który gatunek nagonasiennych jest w Polsce pod ochroną?

Cis pospolity.

Jak nasiona nagonasiennych rozprzestrzeniają się na duże odległości?

Są uskrzydlone i po dojrzeniu łusek szyszek roznoszone przez wiatr.

Jakie znaczenie przyrodnicze mają lasy iglaste?

Są siedliskiem dla wielu zwierząt, oczyszczają powietrze (produkując tlen i pochłaniając dwutlenek węgla), a wydzielane przez nie olejki eteryczne mają właściwości bakteriobójcze.

FAQ

Czy wszystkie nagonasienne to drzewa iglaste?

Większość to iglaki, ale do nagonasiennych zalicza się też np. miłorząb, który ma liście w kształcie wachlarza, a nie igły.

Czy szyszka to owoc?

Nie, szyszka nie jest owocem – to zdrewniały organ, na którego łuskach leżą odsłonięte nasiona.

Dlaczego sosny rosną na ubogich, piaszczystych glebach?

Mają rozbudowany system korzeniowy i niewielkie zapotrzebowanie na wodę dzięki budowie igieł.

Czy igły wszystkich iglaków wyglądają tak samo?

Nie, różnią się długością, grubością i sposobem ułożenia, np. igły sosny rosną po dwie w pęczku, a świerka pojedynczo.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Paprotniki Następna lekcja: Okrytonasienne