Paprotniki – test i pytania, biologia klasa 5
Paprotniki to grupa roślin lądowych obejmująca paprocie, skrzypy i widłaki, które rozmnażają się za pomocą zarodników. Są one ważnym ogniwem w historii ewolucji roślin lądowych.
Najważniejsze w 30 sekund
- Paprotniki to rośliny zarodnikowe, do których należą paprocie, skrzypy i widłaki.
- Mają już korzenie, łodygi i liście, w przeciwieństwie do mchów.
- Posiadają tkanki przewodzące: drewno i łyko.
- Rozmnażają się przez zarodniki powstające w zarodniach na liściach.
- Z dawnych paprotników drzewiastych powstały pokłady węgla kamiennego.
Test: Paprotniki – 10 pytań
Jakie organy mają paprotniki, w odróżnieniu od mchów?
- A) Tylko liście
- B) Korzenie, łodygi i liście
- C) Tylko korzenie
- D) Kwiaty
Za pomocą czego rozmnażają się paprotniki?
- A) Nasion
- B) Zarodników
- C) Owoców
- D) Cebulek
Gdzie powstają zarodniki u paproci?
- A) W korzeniach
- B) W zarodniach na liściach
- C) W kwiatach
- D) W łodygach
Co to jest przedrośle?
- A) Owoc paproci
- B) Zielony gametofit wyrastający z zarodnika
- C) Korzeń paproci
- D) Nasiono
Co jest niezbędne do zapłodnienia u paprotników?
- A) Wiatr
- B) Owad zapylający
- C) Woda
- D) Światło słoneczne
Który skrzyp jest częstym chwastem na polach?
- A) Skrzyp polny
- B) Skrzyp olbrzymi
- C) Skrzyp leśny
- D) Skrzyp błotny
Który paprotnik jest w Polsce gatunkiem chronionym?
- A) Nerecznica samcza
- B) Orlica pospolita
- C) Widłak goździsty
- D) Skrzyp polny
Z czego powstał węgiel kamienny?
- A) Z obumarłych paprotników drzewiastych z ery karbonu
- B) Z muszli morskich
- C) Z lawy wulkanicznej
- D) Z liści mchów
Jak nazywa się łodyga skrzypu podzielona charakterystycznie?
- A) Na węzły i międzywęźla
- B) Na płatki
- C) Na szypułki
- D) Na pędy kwiatowe
Jak nazywa się dorosła roślina paprotnika w cyklu rozwojowym?
- A) Gametofit
- B) Sporofit
- C) Zarodnia
- D) Przedrośle
Budowa paprotników
Paprotniki to rośliny lądowe o wyraźnie wykształconych organach: korzeniach, łodygach i liściach, co odróżnia je od prostszych mszaków. Posiadają także tkanki przewodzące, czyli drewno transportujące wodę z solami mineralnymi oraz łyko transportujące substancje odżywcze, dzięki czemu mogą osiągać większe rozmiary niż mchy.
U paproci występują duże, zwykle pierzasto podzielone liście. Te, na których znajdują się zarodnie, nazywane są liśćmi zarodnionośnymi. Charakterystyczne jest, że ich młode, zwinięte liście przypominają kształtem ślimaka. Skrzypy mają łodygi podzielone na wyraźne węzły i międzywęźla, z okółkami drobnych liści, a widłaki charakteryzują się drobnymi, łuskowatymi liśćmi pokrywającymi pełzające łodygi.
Rozmnażanie paprotników
Paprotniki rozmnażają się bezpłciowo za pomocą zarodników, które powstają w specjalnych strukturach zwanych zarodniami, zazwyczaj zlokalizowanych na spodniej stronie liści. Dojrzałe zarodnie pękają, a lekkie zarodniki są przenoszone przez wiatr na duże odległości, co umożliwia kolonizowanie nowych miejsc.
Z zarodnika, który spadnie na wilgotną glebę, wyrasta mały, zielony przedrośle zwane gametofitem, na którym powstają organy płciowe. Po zapłodnieniu, które wymaga obecności wody, z zapłodnionej komórki jajowej rozwija się nowa, dorosła roślina zwana sporofitem. Taki cykl z przemianą pokoleń jest typowy dla wszystkich paprotników.
Przedstawiciele paprotników
Do najbardziej znanych paprotników należy nerecznica samcza, pospolita paproć rosnąca w lasach liściastych i mieszanych w Polsce, oraz orlica pospolita, tworząca rozległe skupiska na polanach i nieużytkach. Skrzyp polny jest częstym chwastem na polach, a jego sztywne, krzemionkowe łodygi były dawniej wykorzystywane do czyszczenia naczyń.
Widłak goździsty to roślina chroniona w Polsce, rosnąca w lasach iglastych, o pełzających łodygach pokrytych drobnymi liśćmi. Współczesne paprotniki są niewielkie, jednak w erze karbonu, około 300 milionów lat temu, istniały ogromne paprotniki drzewiaste, z których obumarłych szczątków powstały pokłady węgla kamiennego.
Co trzeba umieć
- Opisać budowę paprotników i wymienić ich organy.
- Wyjaśnić, czym są zarodnie i zarodniki.
- Opisać cykl rozwojowy paprotników z przemianą pokoleń.
- Podać przykłady paproci, skrzypów i widłaków.
- Wyjaśnić związek paprotników z powstaniem węgla kamiennego.
Typowe błędy
- Mylenie paprotników z mszakami, które nie mają tkanek przewodzących.
- Przekonanie, że paprotniki rozmnażają się nasionami.
- Mylenie zarodni z kwiatem.
- Pomijanie roli wody w zapłodnieniu paprotników.
Krótkie pytania i odpowiedzi
Czym różnią się paprotniki od mchów?
Paprotniki mają tkanki przewodzące oraz prawdziwe korzenie, łodygi i liście, czego mchy nie posiadają.
Jak wygląda młody liść paproci?
Jest zwinięty w kształt przypominający ślimaka.
Czym jest gametofit paprotnika?
To przedrośle, czyli pokolenie płciowe wytwarzające komórki rozrodcze.
Dlaczego dawniej używano skrzypu polnego do czyszczenia naczyń?
Ponieważ jego łodygi zawierają dużo krzemionki, która działa ściernie.
Gdzie w Polsce rośnie widłak goździsty?
W lasach iglastych, jako gatunek chroniony.
Dlaczego paprotniki potrzebują wilgoci do rozmnażania?
Bo plemniki muszą przepłynąć w wodzie, by dotrzeć do komórki jajowej.
FAQ
Czy wszystkie paprocie rosną w lasach?
Większość gatunków preferuje wilgotne lasy i cieniste miejsca, choć niektóre rosną na nieużytkach czy polanach, jak orlica pospolita.
Czy skrzypy są trujące?
Niektóre gatunki skrzypu mogą być szkodliwe dla zwierząt gospodarskich w dużych ilościach, dlatego nie powinny być masowo spożywane przez bydło.
Czy współczesne paprotniki mogą osiągać duże rozmiary?
W klimacie umiarkowanym są zwykle niewielkie, ale w tropikach występują paprocie drzewiaste osiągające kilka metrów wysokości.
Czy węgiel kamienny wciąż powstaje z paprotników?
Nie, proces ten zachodził głównie w erze karbonu i trwał miliony lat, dziś nie zachodzi już na taką skalę.
Stwórz własny test · Zrób fiszki
Poprzednia lekcja: Mchy Następna lekcja: Nagonasienne