Rozprzestrzenianie się roślin okrytonasiennych – test i pytania, biologia klasa 5
Rośliny okrytonasienne wykształciły różnorodne sposoby przenoszenia nasion na nowe tereny. Dzięki temu unikają konkurencji z rośliną macierzystą i zasiedlają nowe obszary.
Najważniejsze w 30 sekund
- Anemochoria to rozsiewanie nasion przez wiatr, np. u klonu czy dmuchawca.
- Zoochoria to rozsiewanie za pomocą zwierząt – przez zjadanie lub przyczepianie owoców.
- Hydrochoria wykorzystuje wodę, np. u kokosa i rzęsy wodnej.
- Autochoria to samorzutne wyrzucanie nasion, np. przez strąk grochu.
- Budowa owocu (skrzydełka, haczyki, miąższ) jest dopasowana do sposobu rozsiewania.
Test: Rozprzestrzenianie się roślin okrytonasiennych – 10 pytań
Jak nazywa się rozsiewanie nasion przez wiatr?
- A) Zoochoria
- B) Anemochoria
- C) Hydrochoria
- D) Autochoria
Które owoce mają skrzydełka ułatwiające lot?
- A) Owoce klonu
- B) Owoce wiśni
- C) Owoce grochu
- D) Owoce kokosa
Co to jest zoochoria?
- A) Rozsiewanie przez wiatr
- B) Rozsiewanie przez wodę
- C) Rozsiewanie przez zwierzęta
- D) Samorozsiewanie
Jak nazywa się przyczepianie owoców do sierści zwierząt?
- A) Hydrochoria
- B) Epizoochoria
- C) Anemochoria
- D) Autochoria
Dzięki czemu kokos może płynąć po wodzie?
- A) Ciężkiej skorupie
- B) Pustym komorom powietrznym
- C) Haczykom
- D) Skrzydełkom
Który mechanizm opisuje autochoria?
- A) Zjadanie owoców przez ptaki
- B) Unoszenie nasion przez wiatr
- C) Samoistne pękanie owocni i wyrzucanie nasion
- D) Przenoszenie nasion przez wodę
Dlaczego ptaki pomagają w rozsiewaniu nasion?
- A) Niszczą nasiona
- B) Przenoszą je wewnątrz przewodu pokarmowego i wydalają z dala od rośliny
- C) Nie mają z tym nic wspólnego
- D) Tylko zjadają liście
Co ułatwia dmuchawcowi rozsiewanie nasion?
- A) Haczyki
- B) Puch
- C) Ciężka łupina
- D) Pływak
Jaka cecha owoców sprzyja epizoochorii?
- A) Soczysty miąższ
- B) Haczykowate wyrostki
- C) Skrzydełka
- D) Lekka łupina
Które z poniższych to przykład hydrochorii?
- A) Rozsiewanie przez wiatr u klonu
- B) Rozsiewanie nasion kokosa przez ocean
- C) Pękanie strąka grochu
- D) Zjadanie jagód przez ptaki
Rozsiewanie przez wiatr – anemochoria
Nasiona i owoce roznoszone przez wiatr mają zwykle niewielką masę oraz dodatkowe struktury ułatwiające lot, na przykład skrzydełka u klonu i jesionu lub puch u dmuchawca i wierzby. Dzięki temu mogą pokonywać znaczne odległości od rośliny macierzystej.
Takie przystosowania zwiększają szansę, że nasiono trafi na miejsce z mniejszą konkurencją o światło i wodę. Im lżejsze i bardziej aerodynamiczne nasiono, tym dalej może polecieć, co widać wyraźnie u traw i topoli.
Rozsiewanie przez zwierzęta – zoochoria
Owoce soczyste, takie jak jagody, wiśnie czy jabłka, są chętnie zjadane przez ptaki i ssaki. Nasiona przechodzą przez układ pokarmowy zwierzęcia nienaruszone i zostają wydalone wraz z odchodami, często daleko od rośliny macierzystej, co sprzyja zasiedlaniu nowych terenów.
Inne owoce, jak łopianu czy rzepika, mają haczykowate wyrostki, którymi przyczepiają się do sierści zwierząt lub ubrania człowieka. Ten sposób rozsiewania nazywamy epizoochorią i jest szczególnie skuteczny na terenach o dużym ruchu zwierząt.
Rozsiewanie przez wodę i samorozsiewanie
Rośliny wodne i nadwodne, np. kokos czy olsza, mają owoce lub nasiona zdolne do pływania dzięki lekkiej, wypornej budowie lub powietrznym komorom. Woda przenosi je czasem na bardzo duże odległości, nawet między kontynentami, jak w przypadku orzecha kokosowego.
Niektóre rośliny, jak groch czy niecierpek, same wyrzucają nasiona dzięki pękaniu owocni pod wpływem naprężeń – to autochoria. Strąk grochu skręca się gwałtownie i wyrzuca nasiona na odległość nawet kilku metrów od rośliny.
Co trzeba umieć
- Wymienić sposoby rozprzestrzeniania nasion okrytonasiennych.
- Podać przykłady roślin dla każdego sposobu rozsiewania.
- Wyjaśnić związek budowy owocu ze sposobem jego rozsiewania.
- Opisać znaczenie rozprzestrzeniania nasion dla przetrwania gatunku.
- Rozróżnić zoochorię i epizoochorię.
Typowe błędy
- Mylenie anemochorii z hydrochorią.
- Twierdzenie, że wszystkie nasiona roznoszone przez zwierzęta są zjadane.
- Pomijanie roli skrzydełek i puchu w locie nasion.
- Nieznajomość terminu autochoria i jego przykładów.
Krótkie pytania i odpowiedzi
Dlaczego rośliny 'inwestują' w sposoby rozsiewania nasion?
Rozsiewanie zmniejsza konkurencję z rośliną macierzystą o światło, wodę i składniki odżywcze oraz pozwala zasiedlać nowe tereny.
Podaj przykład rośliny rozsiewanej przez wiatr inny niż klon.
Topola i wierzba mają puszyste nasiona unoszone przez wiatr.
Co się dzieje z nasionami zjedzonymi przez ptaka?
Przechodzą przez przewód pokarmowy i są wydalane wraz z odchodami, często w innym miejscu niż roślina macierzysta.
Jak rzepik rozsiewa swoje owoce?
Dzięki haczykowatym wyrostkom przyczepia się do sierści zwierząt lub ubrań ludzi.
Czy człowiek może pomagać w rozsiewaniu nasion?
Tak, przenosząc nasiona na ubraniu, obuwiu lub transportując rośliny i produkty rolne.
FAQ
Dlaczego nasiona klonu mają skrzydełka?
Skrzydełka spowalniają opadanie i pozwalają wiatrowi unieść nasiono dalej od drzewa macierzystego.
Czy wszystkie owoce jadalne dla zwierząt są rozsiewane przez zoochorię?
Większość owoców soczystych jest rozsiewana przez zwierzęta, ale nie wszystkie – niektóre mogą też opadać i kiełkować w miejscu, gdzie rosły.
Jak działa mechanizm wyrzucania nasion u niecierpka?
Owocnia niecierpka pęka pod wpływem napięcia tkanek i gwałtownie wyrzuca nasiona na boki.
Dlaczego orzech kokosowy przetrwa długo w wodzie morskiej?
Ma grubą, włóknistą łupinę odporną na słoną wodę oraz komory powietrzne utrzymujące go na powierzchni.
Stwórz własny test · Zrób fiszki
Poprzednia lekcja: Okrytonasienne Następna lekcja: Znaczenie i przegląd roślin okrytonasiennych