Pani Twardowska – streszczenie, bohaterowie, plan wydarzeń i test

Wnętrze wiejskiej karczmy nocą z kuflami, świecą, czarnym kotem i pergaminem z gęsim piórem – powtórka z Pani Twardowskiej

Najważniejsze w 30 sekund

  • „Pani Twardowska” to żartobliwa ballada Adama Mickiewicza z tomu „Ballady i romanse” (1822).
  • Twardowski zawarł pakt z diabłem: odda duszę, gdy przybędzie do Rzymu – a karczma, w której ucztuje, nazywa się właśnie „Rzym”.
  • Mefistofeles wykonuje niemożliwe zadania, ale ostatniego – zamieszkać na rok z panią Twardowską – nie przyjmuje i ucieka.
  • Ballada łączy ludową fantastykę z komizmem; jej żart dotyczy sprytu człowieka i małżeńskich kłótni.

Adam Mickiewicz · Romantyzm · Liceum, klasa 2 liceum

Rozwiąż test · Utwórz własny test z materiałów

Ta strona jest dla uczniów liceum, którzy chcą szybko powtórzyć „Pani Twardowska” (Adam Mickiewicz) przed lekcją, sprawdzianem albo maturą. Znajdziesz tu krótkie i pełniejsze streszczenie, bohaterów, plan wydarzeń, motywy i najważniejsze fakty, 15 pytań z odpowiedziami, a niżej test online.

Autor: Adam Mickiewicz · Epoka: romantyzm („Ballady i romanse”, 1822) · Rodzaj: ballada (liryka z elementami epiki i dramatu) · Miejsce akcji: karczma „Rzym”

Szybkie streszczenie (na start)

W karczmie hucznie bawi się szlachcic i czarnoksiężnik Twardowski. Nagle z kufla wyskakuje diabeł – Mefistofeles – i przypomina mu o pakcie. Twardowski miał oddać duszę, gdy znajdzie się w Rzymie, a karczma nosi właśnie nazwę „Rzym”. Twardowski broni się sprytem: według umowy diabeł musi mu jeszcze służyć i spełniać polecenia. Mefistofeles wykonuje kolejne niemożliwe zadania. Na koniec Twardowski żąda, by diabeł zamieszkał przez rok z jego żoną, panią Twardowską. Przerażony Mefistofeles ucieka przez dziurkę od klucza.

Streszczenie – pełniejsza wersja

Uczta w karczmie

Twardowski pije, śpiewa i tańczy z gośćmi. Jest pewny siebie, popisuje się czarami. Nagle w kuflu pojawia się mały diabeł w niemieckim stroju. To Mefistofeles.

Przypomnienie paktu

Diabeł pokazuje cyrograf podpisany przed laty. Twardowski miał oddać duszę w Rzymie. Unikał więc Rzymu, ale nie wiedział, że tak nazywa się karczma. Mefistofeles uważa, że czas zapłaty nadszedł.

Zadania dla diabła

Twardowski przypomina, że w umowie diabeł zobowiązał się mu służyć. Wydaje mu więc niezwykłe polecenia – m.in. ożywienia konia namalowanego na płótnie i kąpieli w wodzie święconej. Diabeł, choć cierpi, wykonuje wszystko.

Ostatnie zadanie

Twardowski przedstawia ostatni warunek: diabeł ma przez rok być mężem jego żony, a on w tym czasie pójdzie do piekła za niego. Na wspomnienie pani Twardowskiej Mefistofeles ucieka. Twardowski zostaje na wolności.

Bohaterowie

Postać Kim jest Co trzeba wiedzieć
Twardowski szlachcic, czarnoksiężnik sprytny, pewny siebie, bawi się w karczmie
Mefistofeles diabeł przybywa po duszę, przegrywa przez spryt Twardowskiego
Pani Twardowska żona Twardowskiego nie pojawia się na scenie, a jednak rozstrzyga sprawę
Goście karczmy tło świadkowie zabawy i spotkania z diabłem

Plan wydarzeń

  1. Zabawa Twardowskiego w karczmie.
  2. Pojawienie się diabła w kuflu.
  3. Przypomnienie cyrografu i warunku „Rzymu”.
  4. Odkrycie, że karczma nazywa się „Rzym”.
  5. Twardowski powołuje się na obowiązki diabła wynikające z umowy.
  6. Mefistofeles wykonuje niemożliwe zadania.
  7. Ostatni warunek: rok życia z panią Twardowską.
  8. Ucieczka diabła przez dziurkę od klucza.

Motywy i problematyka

Fantastyka i cechy ballady

Morał i sens

Ballada nie poucza wprost. Pokazuje, że człowiek może przechytrzyć zło sprytem, i żartuje z małżeńskich kłótni. Humor jest ludowy i dobroduszny. Inną balladę Mickiewicza z mocnym morałem znajdziesz w Powrocie taty, a z legendą jeziora – w Świteziu.

Co trzeba zapamiętać na sprawdzian

Pytania i odpowiedzi

O czym jest „Pani Twardowska”?
O tym, jak Twardowski przechytrzył diabła, który przyszedł po jego duszę.

Kto napisał „Panią Twardowską”?
Adam Mickiewicz.

W jakim tomie ukazała się „Pani Twardowska”?
W „Balladach i romansach” z 1822 roku.

Gdzie rozgrywa się akcja?
W karczmie nazywanej „Rzym”.

Jaki był warunek paktu Twardowskiego z diabłem?
Twardowski miał oddać duszę, gdy przybędzie do Rzymu.

Jak nazywa się diabeł w balladzie?
Mefistofeles.

Skąd pojawia się diabeł?
Wyskakuje z kufla, z którego pije Twardowski.

Dlaczego diabeł uważa, że może zabrać Twardowskiego?
Bo karczma nazywa się „Rzym”, więc warunek paktu formalnie został spełniony.

Jakie zadania Twardowski daje diabłu?
Niemożliwe polecenia, m.in. ożywienie konia namalowanego na płótnie i kąpiel w wodzie święconej.

Jakie jest ostatnie zadanie Twardowskiego?
Diabeł ma przez rok żyć z panią Twardowską.

Jak kończy się „Pani Twardowska”?
Przerażony diabeł ucieka przez dziurkę od klucza, a Twardowski zostaje wolny.

Czy pani Twardowska pojawia się w balladzie?
Nie bezpośrednio – jest tylko wspomniana, a mimo to rozstrzyga sprawę.

Na czym polega komizm ballady?
Na zabawnych sytuacjach (diabeł w kuflu, ucieczka przez dziurkę od klucza) i żarcie z małżeństwa.

Jakie cechy ballady ma „Pani Twardowska”?
Fantastykę, ludowe źródło, dialog, dynamiczną akcję i połączenie trzech rodzajów literackich.

Do jakiej epoki należy „Pani Twardowska”?
Do romantyzmu.

Powiązane lektury

Test z lektury „Pani Twardowska” – quiz online

Wybierz poziom: podstawowy (15 pytań) albo trudniejszy (10 pytań). Wynik, poprawne odpowiedzi i wyjaśnienia zobaczysz od razu, bez logowania. Niżej: wszystkie 25 pytań z odpowiedziami, 5 pytań otwartych, powtórka i PDF.

  1. Kto napisał „Panią Twardowską”?

    • A) Juliusz Słowacki
    • B) Adam Mickiewicz
    • C) Aleksander Fredro
    • D) Ignacy Krasicki

  2. W jakim zbiorze opublikowano balladę?

    • A) „Ballady i romanse”
    • B) „Sonety krymskie”
    • C) „Dziady”
    • D) „Pan Tadeusz”

  3. Gdzie bawi się Twardowski?

    • A) Na zamku
    • B) W kościele
    • C) Na polowaniu
    • D) W karczmie

  4. Jak nazywa się karczma?

    • A) „Wenecja”
    • B) „Kraków”
    • C) „Rzym”
    • D) „Pod Lwem”

  5. Jak nazywa się diabeł?

    • A) Lucyfer
    • B) Mefistofeles
    • C) Boruta
    • D) Rokita

  6. Skąd wyskakuje diabeł?

    • A) Z kufla
    • B) Z komina
    • C) Spod stołu
    • D) Z pieca

  7. Gdzie Twardowski miał oddać duszę?

    • A) W Krakowie
    • B) W piekle
    • C) Na Łysej Górze
    • D) W Rzymie

  8. Jak nazywa się umowa z diabłem?

    • A) Testament
    • B) Przysięga
    • C) Cyrograf
    • D) Ślubowanie

  9. Które polecenie Twardowski wydaje diabłu?

    • A) Zbudować kościół
    • B) Ożywić konia namalowanego na płótnie
    • C) Przynieść koronę króla
    • D) Wypić morze

  10. W czym diabeł musi się wykąpać?

    • A) W wodzie święconej
    • B) W smole
    • C) W mleku
    • D) W rzece

  11. Jakie jest ostatnie żądanie Twardowskiego?

    • A) Diabeł ma oddać cyrograf
    • B) Diabeł ma zniknąć na zawsze
    • C) Diabeł ma zostać karczmarzem
    • D) Diabeł ma rok żyć z panią Twardowską

  12. Jak ucieka diabeł?

    • A) Przez okno
    • B) Kominem
    • C) Przez dziurkę od klucza
    • D) Pod ziemią

  13. Jaką cechę Twardowskiego pokazuje ballada najbardziej?

    • A) Pokorę
    • B) Spryt
    • C) Strach
    • D) Pobożność

  14. Jaki charakter ma „Pani Twardowska” w porównaniu z innymi balladami Mickiewicza?

    • A) Komiczny
    • B) Tragiczny
    • C) Grozy
    • D) Martyrologiczny

  15. Co jest elementem fantastycznym ballady?

    • A) Karczma
    • B) Zabawa gości
    • C) Kufel piwa
    • D) Diabeł i czary

Masz inną lekturę lub własne materiały? Wgraj zdjęcie lub PDF i wygeneruj test albo Fiszki.

Generator testów z polskiego · Test z własnych notatek · Fiszki z tej lektury lub notatek

„Pani Twardowska” – 25 pytań z odpowiedziami

  1. Kto napisał „Panią Twardowską”? – B) Adam Mickiewicz Ballada należy do tomu Mickiewicza.
  2. W jakim zbiorze opublikowano balladę? – A) „Ballady i romanse” Tom ukazał się w 1822 roku.
  3. Gdzie bawi się Twardowski? – D) W karczmie Akcja toczy się w karczmie.
  4. Jak nazywa się karczma? – C) „Rzym” Nazwa karczmy decyduje o warunku paktu.
  5. Jak nazywa się diabeł? – B) Mefistofeles W balladzie występuje Mefistofeles.
  6. Skąd wyskakuje diabeł? – A) Z kufla Mały diabeł pojawia się w kuflu Twardowskiego.
  7. Gdzie Twardowski miał oddać duszę? – D) W Rzymie Taki był warunek cyrografu.
  8. Jak nazywa się umowa z diabłem? – C) Cyrograf Cyrograf to umowa podpisana z diabłem.
  9. Które polecenie Twardowski wydaje diabłu? – B) Ożywić konia namalowanego na płótnie To jedno z niemożliwych zadań.
  10. W czym diabeł musi się wykąpać? – A) W wodzie święconej Kąpiel w wodzie święconej jest dla diabła męką.
  11. Jakie jest ostatnie żądanie Twardowskiego? – D) Diabeł ma rok żyć z panią Twardowską To żądanie rozstrzyga sprawę.
  12. Jak ucieka diabeł? – C) Przez dziurkę od klucza Ucieczka przez dziurkę od klucza jest komiczną puentą.
  13. Jaką cechę Twardowskiego pokazuje ballada najbardziej? – B) Spryt Twardowski wygrywa dzięki sprytowi.
  14. Jaki charakter ma „Pani Twardowska” w porównaniu z innymi balladami Mickiewicza? – A) Komiczny To ballada żartobliwa.
  15. Co jest elementem fantastycznym ballady? – D) Diabeł i czary Fantastyka przenika się tu ze światem realnym.
  16. Na czym polega puenta ballady? – C) Żona okazuje się dla diabła groźniejsza niż piekło Humor dotyczy małżeńskich kłótni.
  17. Które połączenie rodzajów występuje w balladzie? – B) Epika, liryka i dramat Ballada ma fabułę, formę wierszowaną i dialogi.
  18. Skąd pochodzi postać Twardowskiego? – A) Z polskiej legendy ludowej Legenda o Twardowskim była żywa w polskim folklorze.
  19. Dlaczego pani Twardowska jest ważna, choć nie występuje? – D) Samo wspomnienie o niej przesądza o zwycięstwie męża Nieobecna bohaterka rozstrzyga akcję.
  20. Jak potraktowany jest motyw paktu z diabłem? – C) Żartobliwie Mickiewicz bawi się znanym motywem.
  21. Jak zaczyna się „Pani Twardowska”? – C) „Jedzą, piją, lulki palą” Pierwszy wers od razu wprowadza nastrój karczemnej zabawy.
  22. Jaki środek stylistyczny tworzy wers „Jedzą, piją, lulki palą, tańce, hulanka, swawola”? – A) Wyliczenie Nagromadzenie czynności oddaje gwar i wesołość w karczmie.
  23. Czym jest „lulka” z pierwszego wersu? – D) Fajką To dawne słowo (archaizm) – goście karczmy palą fajki.
  24. Na czym polega podstęp diabła wobec Twardowskiego? – B) Spotyka go w karczmie o nazwie „Rzym”, więc może upomnieć się o duszę Cyrograf mówił o Rzymie – diabeł wykorzystuje nazwę karczmy.
  25. Na czym opiera się komizm zakończenia? – C) Na stereotypie kłótliwej żony, której boi się nawet diabeł Mickiewicz żartuje z obiegowego obrazu „jędzy” – to humor, nie ocena kobiet.

Pytania trudniejsze (otwarte)

  1. Wyjaśnij, na czym polega komizm „Pani Twardowskiej”.

    Przykładowa odpowiedź: Komizm sytuacyjny tworzą diabeł w kuflu i ucieczka przez dziurkę od klucza, a komizm puenty – żart, że żona jest groźniejsza od diabła.

    Kryteria: komizm sytuacyjny; puenta.

  2. Wskaż cechy ballady w utworze.

    Przykładowa odpowiedź: Fantastyka (diabeł), ludowe źródło, fabuła, dialog i rytmiczny wiersz – połączenie epiki, liryki i dramatu.

    Kryteria: co najmniej trzy cechy; uzasadnia odpowiedź przykładem z utworu.

  3. Scharakteryzuj Twardowskiego.

    Przykładowa odpowiedź: To sprytny, pewny siebie szlachcic i czarnoksiężnik, który lubi zabawę i potrafi wykorzystać zapisy umowy.

    Kryteria: dwie cechy; przykład.

  4. Porównaj „Panią Twardowską” z „Romantycznością”.

    Przykładowa odpowiedź: Obie są balladami z 1822 roku, ale „Romantyczność” jest poważnym manifestem, a „Pani Twardowska” – komiczną opowieścią.

    Kryteria: podobieństwo; różnica.

  5. Jak ballada przedstawia relację człowieka ze złem?

    Przykładowa odpowiedź: Człowiek może przechytrzyć zło sprytem; zło nie jest tu groźne, lecz ośmieszone.

    Kryteria: spryt; ośmieszenie zła.

Najważniejsze w 5 minut

Bohaterowie

  • Twardowski – sprytny czarnoksiężnik
  • Mefistofeles – diabeł
  • Pani Twardowska – nieobecna, ale decydująca

Najważniejsze wydarzenia

  • Diabeł wyskakuje z kufla
  • Karczma „Rzym” spełnia warunek paktu
  • Niemożliwe zadania dla diabła
  • Ucieczka przez dziurkę od klucza

Motywy

  • pakt z diabłem
  • spryt
  • komizm
  • małżeństwo
  • folklor

Problematyka

  • człowiek wobec zła
  • ludowa legenda
  • humor w balladzie

5 najczęstszych pomyłek

  1. Uznanie, że Twardowski pojechał do Rzymu – „Rzym” to nazwa karczmy.
  2. Twierdzenie, że diabeł zabiera Twardowskiego do piekła – ucieka sam.
  3. Nazywanie diabła Borutą – w balladzie to Mefistofeles.
  4. Traktowanie ballady jako utworu grozy – to ballada komiczna.
  5. Przekonanie, że pani Twardowska rozmawia z diabłem – jest tylko wspomniana.

Powiązane lektury i powtórki

Najczęściej zadawane pytania

Jak kończy się „Pani Twardowska”?

Diabeł, by nie żyć rok z panią Twardowską, ucieka przez dziurkę od klucza.

Jaki był warunek paktu Twardowskiego?

Miał oddać duszę, gdy przybędzie do Rzymu – a karczma nazywa się „Rzym”.

Jak nazywa się diabeł w „Pani Twardowskiej”?

Mefistofeles.

Czy „Pani Twardowska” jest balladą komiczną?

Tak, to jedna z nielicznych żartobliwych ballad Mickiewicza.

Jakie zadania wykonuje diabeł?

Niemożliwe polecenia Twardowskiego, m.in. ożywienie konia z obrazu i kąpiel w wodzie święconej.

Do jakiej epoki należy „Pani Twardowska”?

Do romantyzmu – pochodzi z „Ballad i romansów” (1822).

Zapamiętaj lekturę z fiszkami

Masz notatki z lekcji? Wrzuć zdjęcie, PDF albo tekst, a SpytajMnie zamieni je w fiszki do powtórki.

Utwórz fiszki z moich notatek

Masz własne notatki? Zamień je w test albo fiszki

Wygeneruj test za darmo · Stwórz fiszki

Darmowe konto, bez karty · 5 generowań w ciągu 24 godzin

Wszystkie powtórki z klasy 2 liceum

Uczysz się z tego tematu? Z własnych notatek, zdjęcia lub PDF wygeneruj test albo Fiszki do powtórek.

Powtórz lekturę w formie testu →

Polecane wpisy