Skamander – cechy grupy, twórcy i przykłady (klasa 3 liceum)

Młodzi poeci w garniturach z lat dwudziestych czytają wiersze przy stoliku w kawiarni

Najważniejsze w 30 sekund

Grupa działała od 1918 r. (kawiarnia Pod Picadorem w Warszawie); nazwa od pisma „Skamander” (od 1920 r.).
Piątka założycieli: Julian Tuwim, Jan Lechoń, Antoni Słonimski, Jarosław Iwaszkiewicz, Kazimierz Wierzyński.
Cechy: bohater – zwykły człowiek, codzienność, miasto, język potoczny, witalizm i biologizm.
Skamandryci odrzucili rolę poety-wieszcza: poeta to „zwykły człowiek”, a poezja nie musi służyć sprawie narodowej.

Skamander to najbardziej popularna grupa poetycka dwudziestolecia. Na sprawdzianie zwykle trzeba wymienić członków, podać cechy poezji i rozpoznać je we fragmencie. Kontekst epoki masz w artykule Dwudziestolecie międzywojenne – kierunki.

Najważniejsze informacje

Początek: 1918 r., wieczory poetyckie w warszawskiej kawiarni „Pod Picadorem”.
Nazwa: od miesięcznika „Skamander” (od 1920 r.); samo słowo to nazwa rzeki pod Troją, zaczerpnięta z „Akropolis” Wyspiańskiego.
Pięciu założycieli: Tuwim, Lechoń, Słonimski, Iwaszkiewicz, Wierzyński.
Grupa nie miała sztywnego programu – łączyła ją postawa, nie manifest.

Co trzeba zapamiętać na sprawdzian – cechy poezji

Codzienność – tematem jest zwykłe życie, ulica, kawiarnia, praca.
Zwykły człowiek jako bohater – przechodzień, urzędnik, tłum.
Język potoczny, kolokwializmy, a nawet wulgaryzmy – poezja zbliża się do mowy ulicy.
Odejście od poety-wieszcza – poeta nie jest przewodnikiem narodu, lecz jednym z ludzi.
Witalizm – radość życia, zachwyt energią, wiosną, młodością.
Biologizm – fascynacja ciałem, zdrowiem, sportem, fizycznością.
Tradycyjna forma – rymy, regularny wiersz (w odróżnieniu od awangardy).

Twórcy i przykłady

poeta	co zapamiętać	przykład
Julian Tuwim	codzienność, miasto, język ulicy, później krytyka mieszczaństwa	„Mieszkańcy”, „Do krytyków”, „Wiosna. Dytyramb”
Jan Lechoń	rozliczenie z romantycznym obowiązkiem wobec ojczyzny	„Herostrates” („A wiosną niechaj wiosnę, nie Polskę zobaczę”)
Antoni Słonimski	intelektualista, felietonista, poezja refleksyjna	„Czarna wiosna”
Jarosław Iwaszkiewicz	estetyzm, natura, przemijanie	„Oktostychy”
Kazimierz Wierzyński	witalizm, sport, radość życia	„Wiosna i wino”, „Laur olimpijski” (złoty medal konkursu sztuki na olimpiadzie w Amsterdamie, 1928)

Odejście od poety-wieszcza

W romantyzmie poeta był duchowym przywódcą narodu. Po 1918 r. Polska jest wolna, więc skamandryci uznają, że mogą pisać o wiośnie, miłości, ulicy, a nie wyłącznie o ojczyźnie. Symbolem jest wers Lechonia z „Herostratesa”: poeta chce zobaczyć „wiosnę, nie Polskę”. To bunt wobec tradycji romantycznej (więcej o niej w Klasie 2 liceum).

Skamander a Awangarda – porównanie

	Skamander	Awangarda Krakowska
temat	codzienność, zwykły człowiek	miasto, masa, maszyna
język	potoczny, prosty	skondensowany, metaforyczny
forma	tradycyjna (rym, rytm)	nowatorska, zdanie rozkwitające
cel	wzruszyć, cieszyć	skonstruować „nowy” wiersz

Najczęstsze pytania na kartkówce lub sprawdzianie

Wymień pięciu założycieli Skamandra.
Jakie cechy łączyły poezję skamandrytów?
Co oznacza witalizm i biologizm?
Jak skamandryci traktowali rolę poety?
Porównaj Skamandra z Awangardą Krakowską.

Najczęstsze błędy

Skamander miał ostry manifest. Grupa nie miała sztywnego programu.
Przyboś był skamandrytą. Należał do Awangardy Krakowskiej.
Skamandryci odrzucali rym. Pisali zwykle w formach tradycyjnych.
Poeta = wieszcz. Skamandryci właśnie zerwali z tym modelem.

Szybka powtórka – checklista

Wymienię 5 poetów.
Podam 5 cech poezji Skamandra.
Wyjaśnię znaczenie „Herostratesa” Lechonia.
Porównam Skamandra z Awangardą.

Zobacz też: Przedwiośnie – streszczenie i dekadencki kontrast przełomu wieków: Koniec wieku XIX.

Sprawdź się

Rozwiąż mini-test poniżej, a swoje notatki o Skamandrze zamień w test w generatorze testów. Wszystkie materiały: Klasa 3 liceum.

Sprawdź się – mini-quiz z artykułu

Skamandryci spotykali się początkowo w kawiarni:
- A) Pod Picadorem
- B) Jama Michalika
- C) Ziemiańska Pod Kogutem
- D) U Baryki
Do pięciu założycieli Skamandra należy:
- A) Julian Przyboś
- B) Kazimierz Wierzyński
- C) Bruno Jasieński
- D) Tadeusz Peiper
Witalizm to:
- A) pesymizm i nirwana
- B) radość życia i zachwyt jego energią
- C) poezja religijna
- D) kult rozumu
Fascynacja ciałem, zdrowiem i sportem to:
- A) biologizm
- B) katastrofizm
- C) mesjanizm
- D) symbolizm
Wers „A wiosną niechaj wiosnę, nie Polskę zobaczę” napisał:
- A) Tuwim
- B) Lechoń
- C) Iwaszkiewicz
- D) Słonimski
Skamandryci traktowali poetę jako:
- A) wieszcza narodu
- B) zwykłego człowieka
- C) kapłana sztuki czystej
- D) inżyniera słowa
W porównaniu z Awangardą Krakowską Skamander częściej:
- A) odrzucał rym
- B) stosował tradycyjną formę i język potoczny
- C) pisał o maszynach
- D) tworzył zdanie rozkwitające
Które zdanie jest FAŁSZYWE?
- A) Skamander nie miał sztywnego manifestu.
- B) Bohaterem wierszy bywał zwykły przechodzień.
- C) Skamandryci unikali tematów codziennych.
- D) Tuwim chętnie używał języka ulicy.

Odpowiedzi i wyjaśnienia zobaczysz po rozwiązaniu quizu na stronie.

Najczęściej zadawane pytania

Kto należał do grupy Skamander?

Pięciu założycieli: Julian Tuwim, Jan Lechoń, Antoni Słonimski, Jarosław Iwaszkiewicz i Kazimierz Wierzyński.

Jakie są cechy poezji Skamandra?

Codzienność i zwykły człowiek jako temat, język potoczny, witalizm, biologizm, tradycyjna forma i odejście od roli poety-wieszcza.

Co znaczy „A wiosną niechaj wiosnę, nie Polskę zobaczę”?

To wers Lechonia z „Herostratesa”: po odzyskaniu niepodległości poeta chce pisać o zwykłym życiu, a nie wyłącznie o sprawie narodowej.

Uczysz się z tego tematu? Z własnych notatek, zdjęcia lub PDF wygeneruj test albo Fiszki do powtórek.

Zamień ten temat w krótki test →