Czytamy mapę najbliższej okolicy – test i pytania, geografia klasa 5

Mapa najbliższej okolicy pozwala rozpoznać ulice, budynki, lasy i rzeki bez konieczności oglądania ich na żywo. Aby ją poprawnie odczytać, trzeba znać znaki topograficzne, legendę oraz umieć zorientować mapę względem stron świata.

Najważniejsze w 30 sekund

Test: Czytamy mapę najbliższej okolicy – 10 pytań

  1. Co to są znaki topograficzne?

    • A) Kolorowe ozdoby mapy
    • B) Umowne symbole przedstawiające obiekty terenowe
    • C) Nazwy miejscowości
    • D) Linie siatki geograficznej

  2. Do czego służy legenda mapy?

    • A) Do pomiaru odległości
    • B) Do wyjaśnienia znaczenia znaków na mapie
    • C) Do określenia skali mapy
    • D) Do rysowania poziomic

  3. Czym różni się plan od mapy topograficznej?

    • A) Plan obejmuje większy obszar niż mapa
    • B) Plan jest mniej szczegółowy
    • C) Plan przedstawia mały obszar bardzo szczegółowo
    • D) Plan nie ma skali

  4. Co pomaga zorientować mapę w terenie?

    • A) Linijka
    • B) Busola lub kompas
    • C) Kalkulator
    • D) Legenda mapy

  5. Co to jest azymut?

    • A) Odległość między dwoma punktami
    • B) Kąt mierzony od kierunku północnego zgodnie z ruchem wskazówek zegara
    • C) Wysokość nad poziomem morza
    • D) Nazwa znaku topograficznego

  6. Jakim kolorem oznacza się zazwyczaj lasy na mapie?

    • A) Niebieskim
    • B) Czerwonym
    • C) Zielonym
    • D) Żółtym

  7. Jakim kolorem oznacza się zazwyczaj wody na mapie?

    • A) Zielonym
    • B) Niebieskim
    • C) Czarnym
    • D) Brązowym

  8. W jakiej skali najczęściej sporządza się plan miasta?

    • A) 1:1 000 000
    • B) 1:500 000
    • C) 1:500 lub 1:1000
    • D) 1:10

  9. Co pokazują poziomice na mapie topograficznej?

    • A) Granice państw
    • B) Ukształtowanie terenu
    • C) Sieć kolejową
    • D) Liczbę mieszkańców

  10. Ile stopni ma pełny kąt azymutu?

    • A) 90
    • B) 180
    • C) 270
    • D) 360

Znaki topograficzne i legenda

Na mapach i planach stosuje się umowne znaki topograficzne, które w uproszczony sposób przedstawiają obiekty terenowe, takie jak lasy, rzeki, drogi, koleje, budynki czy mosty. Każdy znak ma ustalony kształt i kolor, na przykład lasy oznacza się kolorem zielonym, a wody kolorem niebieskim.

Zestawienie wszystkich znaków użytych na danej mapie wraz z ich objaśnieniem nazywa się legendą. Bez znajomości legendy trudno poprawnie odczytać, co przedstawia dany fragment mapy, dlatego naukę czytania mapy zawsze zaczyna się od zapoznania się z legendą.

Plan a mapa topograficzna

Plan to rysunek przedstawiający niewielki obszar, na przykład fragment miasta czy osiedla, w bardzo dużej szczegółowości, często w skali 1:500 lub 1:1000. Dzięki temu widać na nim pojedyncze budynki, ulice i chodniki.

Mapa topograficzna obejmuje większy obszar, na przykład całą gminę lub powiat, dlatego jest sporządzana w mniejszej skali, zwykle od 1:10 000 do 1:100 000. Pokazuje ona ukształtowanie terenu za pomocą poziomic oraz główne obiekty, takie jak drogi, rzeki i miejscowości.

Orientowanie mapy w terenie

Orientowanie mapy polega na takim jej ułożeniu, aby kierunek północny na mapie pokrywał się z kierunkiem północnym w terenie. Najprościej zrobić to za pomocą busoli lub kompasu, którego igła zawsze wskazuje biegun północny magnetyczny.

Po zorientowaniu mapy łatwiej jest określić, w którą stronę trzeba się udać, aby dotrzeć do celu. Pomocny jest wtedy azymut, czyli kąt zawarty między kierunkiem północnym a kierunkiem na wybrany obiekt, mierzony zgodnie z ruchem wskazówek zegara od 0 do 360 stopni.

Co trzeba umieć

Typowe błędy

  1. Odczytywanie mapy bez wcześniejszego sprawdzenia legendy
  2. Mylenie planu z mapą topograficzną, mimo że różnią się skalą i szczegółowością
  3. Zakładanie, że góra mapy zawsze wskazuje północ bez sprawdzenia strzałki północy
  4. Błędne odczytywanie azymutu przez mierzenie kąta w złą stronę

Krótkie pytania i odpowiedzi

Dlaczego warto umieć czytać mapę najbliższej okolicy?

Ułatwia to samodzielne poruszanie się, planowanie wycieczek i odnajdywanie ciekawych miejsc.

Jak wyznaczyć kierunek północny w terenie bez kompasu?

W terenie kierunek północny można w przybliżeniu wyznaczyć, obserwując Słońce (w południe w Polsce znajduje się ono na południu) lub w nocy odnajdując Gwiazdę Polarną. Pomocne mogą być też obserwacje przyrodnicze, np. mech porastający pnie drzew od strony północnej.

Czym jest skala mapy?

To stosunek odległości na mapie do odpowiadającej jej odległości rzeczywistej w terenie.

Dlaczego plan miasta jest bardziej szczegółowy niż mapa topograficzna?

Bo przedstawia dużo mniejszy obszar, dzięki czemu można pokazać pojedyncze budynki i ulice.

Co zrobić, gdy nie możesz odczytać jakiegoś symbolu na mapie?

Należy zawsze sprawdzić legendę mapy, która wyjaśnia znaczenie wszystkich zastosowanych symboli graficznych.

FAQ

Czy każda mapa ma tę samą legendę?

Nie, różne mapy mogą stosować nieco inne znaki, dlatego zawsze warto sprawdzić legendę konkretnej mapy, z którą pracujemy.

Czy azymut można mierzyć kątomierzem?

Tak, na mapie, po jej zorientowaniu, kątomierz pozwala zmierzyć kąt między kierunkiem północnym a kierunkiem na wybrany punkt.

Co się stanie, jeśli mapa nie zostanie zorientowana?

Trudniej jest wtedy dopasować obiekty na mapie do rzeczywistych kierunków w terenie, co może prowadzić do błędów w nawigacji lub niemożności zidentyfikowania swojego położenia.

Czy plan miasta ma poziomice?

Zwykle nie, ponieważ plan skupia się na bardzo szczegółowym przedstawieniu obiektów powierzchniowych (ulice, budynki), a nie na ukształtowaniu terenu, które jest domeną map topograficznych.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Ukształtowanie powierzchni na mapach Następna lekcja: Co to jest krajobraz?

Cały dział: Mapa Polski