Początek III Rzeczypospolitej – test i pytania, historia klasa 8

Rok 1989 to moment narodzin III Rzeczypospolitej – po rozmowach Okrągłego Stołu odbyły się częściowo wolne wybory, a władzę objął pierwszy od dekad niekomunistyczny rząd. Rozpoczęły się trudne, ale skuteczne reformy gospodarcze i ustrojowe.

Najważniejsze w 30 sekund

Test: Początek III Rzeczypospolitej – 10 pytań

  1. Kiedy rozpoczęły się obrady Okrągłego Stołu?

    • A) 6 lutego 1989
    • B) 4 czerwca 1989
    • C) 1 stycznia 1990
    • D) 13 grudnia 1981

  2. Jaki procent miejsc w Sejmie mogła zdobyć opozycja w wyborach kontraktowych?

    • A) 10 procent
    • B) 35 procent
    • C) 50 procent
    • D) 100 procent

  3. Kiedy odbyły się wybory czerwcowe?

    • A) 4 i 18 czerwca 1989
    • B) 1 i 2 maja 1989
    • C) 6 lutego i 5 kwietnia 1989
    • D) 1 stycznia 1990

  4. Kto został pierwszym niekomunistycznym premierem Polski po wojnie?

    • A) Lech Wałęsa
    • B) Tadeusz Mazowiecki
    • C) Leszek Balcerowicz
    • D) Wojciech Jaruzelski

  5. Jakim określeniem Mazowiecki opisał relację nowej władzy z PRL?

    • A) Gruba kreska
    • B) Żelazna kurtyna
    • C) Nowa droga
    • D) Szara strefa

  6. Kiedy wszedł w życie plan Balcerowicza?

    • A) 1 stycznia 1990
    • B) 4 czerwca 1989
    • C) 6 lutego 1989
    • D) 13 grudnia 1990

  7. Kto był autorem reform gospodarczych wprowadzonych w 1990 roku?

    • A) Leszek Balcerowicz
    • B) Tadeusz Mazowiecki
    • C) Lech Wałęsa
    • D) Jacek Kuroń

  8. Kto wygrał wybory prezydenckie w grudniu 1990 roku?

    • A) Tadeusz Mazowiecki
    • B) Lech Wałęsa
    • C) Wojciech Jaruzelski
    • D) Stanisław Tymiński

  9. Jaki symbol narodowy przywrócono po 1989 roku?

    • A) Orła w koronie
    • B) Hymn Mazurek Dąbrowskiego
    • C) Flagę biało-czerwoną
    • D) Godło z 1944 roku

  10. Jaki był efekt wyborów czerwcowych dla Senatu?

    • A) Senat zlikwidowano
    • B) Solidarność zdobyła niemal wszystkie mandaty
    • C) PZPR zdobyła większość
    • D) Wynik był remisowy

Okrągły Stół i wybory czerwcowe

Od 6 lutego do 5 kwietnia 1989 roku w Warszawie toczyły się obrady Okrągłego Stołu z udziałem przedstawicieli władzy, opozycji solidarnościowej i strony kościelnej. Ustalono m.in. ponowną legalizację Solidarności, a także zasady częściowo wolnych wyborów parlamentarnych.

W wyborach 4 i 18 czerwca 1989 roku kandydaci Solidarności zdobyli wszystkie możliwe do zdobycia mandaty w Sejmie (35 procent miejsc nieobjętych kontraktem) oraz niemal wszystkie miejsca w nowo utworzonym Senacie. Był to druzgocący wynik dla PZPR i jej sojuszników.

Rząd Tadeusza Mazowieckiego

Po nieudanej próbie utworzenia rządu przez komunistów, w sierpniu 1989 roku na premiera powołano Tadeusza Mazowieckiego, publicystę związanego z Solidarnością. Jego rząd, który rozpoczął pracę we wrześniu, był pierwszym od 1945 roku gabinetem z niekomunistycznym premierem w bloku wschodnim. Premier powiedział wówczas o 'grubej kresce' oddzielającej nową Polskę od przeszłości.

Rząd Mazowieckiego podjął się trudnych reform gospodarczych, by wyprowadzić kraj z hiperinflacji i chaosu rynkowego odziedziczonego po PRL. Jednocześnie rozpoczęto przekształcenia ustrojowe, w tym zmianę nazwy państwa na Rzeczpospolitą Polską i przywrócenie orła w koronie jako godła.

Plan Balcerowicza i wybory prezydenckie

Od 1 stycznia 1990 roku wprowadzono tzw. plan Balcerowicza, autorski program wicepremiera i ministra finansów Leszka Balcerowicza, zakładający urealnienie cen, wymienialność złotego i prywatyzację gospodarki. Reformy przyniosły bolesne skutki społeczne, ale zatrzymały hiperinflację i stworzyły podstawy gospodarki rynkowej.

W grudniu 1990 roku odbyły się pierwsze powszechne wybory prezydenckie, które wygrał Lech Wałęsa, pokonując w drugiej turze Stanisława Tymińskiego. Objęcie przez niego urzędu symbolicznie zamknęło okres przejściowy i otworzyło nowy etap budowy demokratycznego państwa.

Co trzeba umieć

Typowe błędy

  1. Mylenie wyborów czerwcowych 1989 (kontraktowych) z w pełni wolnymi wyborami.
  2. Przekonanie, że Lech Wałęsa został premierem – premierem był Tadeusz Mazowiecki.
  3. Mylenie dat wprowadzenia planu Balcerowicza z datą obrad Okrągłego Stołu.
  4. Pomijanie roli Senatu, w którym Solidarność zdobyła niemal wszystkie mandaty.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Kto uczestniczył w obradach Okrągłego Stołu?

Przedstawiciele władzy PRL, opozycji solidarnościowej oraz strony kościelnej jako mediatora.

Dlaczego wybory czerwcowe 1989 nazywa się kontraktowymi?

Bo wynik podziału mandatów w Sejmie był wcześniej uzgodniony przy Okrągłym Stole, a nie w pełni wolny.

Jakie były główne cele planu Balcerowicza?

Zatrzymanie hiperinflacji, urealnienie cen, wprowadzenie wymienialności złotego i rozpoczęcie prywatyzacji.

Dlaczego społeczne skutki planu Balcerowicza były trudne?

Wzrosło bezrobocie i ceny, wiele nierentownych zakładów musiało ograniczyć produkcję lub zamknąć się.

Co symbolizowało zwycięstwo Lecha Wałęsy w wyborach prezydenckich 1990 roku?

Zakończenie okresu przejściowego i objęcie najwyższego urzędu w państwie przez byłego przywódcę opozycji.

FAQ

Czy wybory czerwcowe 1989 były w pełni demokratyczne?

Nie do końca – podział mandatów w Sejmie był wcześniej ustalony, w pełni wolne były jedynie wybory do Senatu.

Dlaczego rząd Mazowieckiego uznaje się za przełomowy?

Był pierwszym od 1945 roku rządem w Polsce z premierem niezwiązanym z partią komunistyczną.

Czy plan Balcerowicza od razu poprawił sytuację gospodarczą?

Zatrzymał hiperinflację stosunkowo szybko, ale koszty społeczne, jak bezrobocie, były odczuwalne przez lata.

Dlaczego nazwę państwa zmieniono na Rzeczpospolitą Polską?

Odrzucono nazwę Polska Rzeczpospolita Ludowa jako symbol odejścia od ustroju komunistycznego.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Rozpad bloku wschodniego Następna lekcja: Europa po rozpadzie ZSRS

Cały dział: Upadek komunizmu