Powstanie Solidarności – test i pytania, historia klasa 8

Lato 1980 roku przyniosło falę strajków, które zakończyły się podpisaniem Porozumień Sierpniowych i powstaniem pierwszego w bloku wschodnim niezależnego związku zawodowego – NSZZ Solidarność. Był to przełomowy moment w historii powojennej Polski.

Najważniejsze w 30 sekund

Strajk w Stoczni Gdańskiej im. Lenina rozpoczął się 14 sierpnia 1980 roku.
Bezpośrednim powodem strajku było zwolnienie Anny Walentynowicz.
Porozumienia Sierpniowe podpisano 31 sierpnia 1980 roku w Gdańsku.
NSZZ Solidarność zarejestrowano sądownie 10 listopada 1980 roku.
Przewodniczącym związku został Lech Wałęsa, elektryk ze Stoczni Gdańskiej.

Test: Powstanie „Solidarności” – 10 pytań

Kiedy rozpoczął się strajk w Stoczni Gdańskiej?
- A) 1 maja 1980
- B) 14 sierpnia 1980
- C) 13 grudnia 1981
- D) 4 czerwca 1989
Co było bezpośrednim powodem strajku w Stoczni Gdańskiej?
- A) Podwyżka cen paliwa
- B) Zwolnienie Anny Walentynowicz
- C) Wprowadzenie stanu wojennego
- D) Aresztowanie Lecha Wałęsy
Kto stanął na czele Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego?
- A) Jacek Kuroń
- B) Lech Wałęsa
- C) Wojciech Jaruzelski
- D) Tadeusz Mazowiecki
Kiedy podpisano Porozumienia Sierpniowe w Gdańsku?
- A) 14 sierpnia 1980
- B) 31 sierpnia 1980
- C) 17 września 1980
- D) 10 listopada 1980
Kto przewodniczył komisji rządowej podczas rokowań w Gdańsku?
- A) Mieczysław Jagielski
- B) Edward Gierek
- C) Stanisław Kania
- D) Wojciech Jaruzelski
Oprócz Gdańska, gdzie jeszcze podpisano porozumienia sierpniowe?
- A) W Krakowie i Poznaniu
- B) W Szczecinie i Jastrzębiu-Zdroju
- C) W Łodzi i Toruniu
- D) We Wrocławiu i Lublinie
Kiedy NSZZ Solidarność został formalnie zarejestrowany?
- A) 31 sierpnia 1980
- B) 17 września 1980
- C) 10 listopada 1980
- D) 13 grudnia 1981
Ile osób przystąpiło do Solidarności w ciągu kilku miesięcy od powstania?
- A) Około 100 tysięcy
- B) Około milion
- C) Około dziesięć milionów
- D) Około 50 milionów
Jaki pierwszy postulat zapisano wśród 21 postulatów gdańskich?
- A) Podwyżka płac dla wszystkich
- B) Zgoda na powstanie wolnych związków zawodowych
- C) Likwidacja cenzury całkowicie
- D) Zniesienie granicy z NRD
Jak nazywano okres swobód po sierpniu 1980 do grudnia 1981?
- A) Odwilż październikowa
- B) Karnawał Solidarności
- C) Mała stabilizacja
- D) Polski Październik

Wybuch strajków w sierpniu 1980 roku

Fala strajków zaczęła się po kolejnych podwyżkach cen żywności ogłoszonych w lipcu 1980 roku. 14 sierpnia stanęła Stocznia Gdańska im. Lenina – bezpośrednim powodem było zwolnienie z pracy Anny Walentynowicz, działaczki Wolnych Związków Zawodowych, krótko przed jej emeryturą.

Na czele strajku stanął Lech Wałęsa, który przeskoczył przez stoczniowy płot, by dołączyć do protestujących. Powołano Międzyzakładowy Komitet Strajkowy obejmujący setki zakładów z Wybrzeża, formułując 21 postulatów, z których pierwszy dotyczył zgody na powstanie wolnych związków zawodowych.

Porozumienia Sierpniowe

Rokowania z komisją rządową, której przewodniczył wicepremier Mieczysław Jagielski, trwały kilkanaście dni. 31 sierpnia 1980 roku w Sali BHP Stoczni Gdańskiej podpisano Porozumienia Sierpniowe, w których władza zgodziła się m.in. na powstanie niezależnych związków zawodowych, ograniczenie cenzury i uwolnienie więźniów politycznych.

Podobne porozumienia podpisano też w Szczecinie i Jastrzębiu-Zdroju. Był to pierwszy w historii krajów bloku wschodniego przypadek, gdy komunistyczna władza zgodziła się na legalną działalność niezależnej od partii organizacji robotniczej.

Rejestracja i rozwój związku

17 września 1980 roku powstał ogólnopolski Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Solidarność, a 10 listopada Sąd Wojewódzki w Warszawie zarejestrował go formalnie, po wcześniejszym sporze o wpisanie do statutu kierowniczej roli partii, z którego władze ostatecznie się wycofały.

W ciągu kilku miesięcy do Solidarności wstąpiło około dziesięciu milionów osób, co uczyniło ją największym ruchem społecznym w historii Polski. Związek domagał się reform gospodarczych i politycznych, a jego działalność współtworzyła atmosferę karnawału Solidarności trwającego do grudnia 1981 roku.

Co trzeba umieć

Podać datę i bezpośrednią przyczynę wybuchu strajku w Stoczni Gdańskiej.
Wymienić główne postanowienia Porozumień Sierpniowych.
Wskazać datę rejestracji NSZZ Solidarność.
Scharakteryzować postać Lecha Wałęsy jako przywódcy strajku.
Wyjaśnić znaczenie powstania Solidarności dla bloku wschodniego.

Typowe błędy

Mylenie daty wybuchu strajku (14 sierpnia) z datą podpisania porozumień (31 sierpnia).
Przekonanie, że Solidarność powstała od razu jako partia polityczna, a nie związek zawodowy.
Pomijanie porozumień ze Szczecina i Jastrzębia, znanych głównie z gdańskiego.
Mylenie 21 postulatów gdańskich z programem politycznym całej opozycji.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Dlaczego strajk w Stoczni Gdańskiej miał tak duże znaczenie?

Doprowadził do pierwszego w bloku wschodnim legalnego powstania niezależnego od władzy związku zawodowego.

Jaką rolę pełnił Międzyzakładowy Komitet Strajkowy?

Koordynował strajk w imieniu kilkuset zakładów z Wybrzeża i negocjował z rządem postulaty robotnicze.

Co zawierały Porozumienia Sierpniowe oprócz zgody na związki zawodowe?

Ograniczenie cenzury, zwolnienie więźniów politycznych oraz zapowiedź podwyżek płac.

Dlaczego rejestracja Solidarności trwała do listopada 1980?

Sąd chciał dopisać do statutu zapis o kierowniczej roli PZPR, co związek odrzucał, aż władze ustąpiły.

Jak nazywano budynek, w którym podpisano porozumienia w Gdańsku?

Była to Sala BHP na terenie Stoczni Gdańskiej im. Lenina.

FAQ

Czy Solidarność od początku była ruchem politycznym?

Formalnie powstała jako związek zawodowy broniący praw pracowniczych, choć szybko nabrała też charakteru ruchu społeczno-politycznego.

Dlaczego władze zgodziły się na postulaty strajkujących?

Obawiały się eskalacji protestów na cały kraj oraz paraliżu gospodarki, dlatego zdecydowały się na ustępstwa.

Kim była Anna Walentynowicz?

Działaczka Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża, suwnicowa w Stoczni Gdańskiej, jej zwolnienie wywołało strajk sierpniowy.

Co to był karnawał Solidarności?

Okres od sierpnia 1980 do grudnia 1981, gdy w Polsce panowała względna swoboda działania opozycji i związku.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Początki opozycji demokratycznej w Polsce Następna lekcja: Stan wojenny i schyłek PRL