Stan wojenny i schyłek PRL – test i pytania, historia klasa 8

13 grudnia 1981 roku generał Wojciech Jaruzelski wprowadził stan wojenny, który zdławił legalną działalność Solidarności i rozpoczął okres represji. Lata 80. to czas kryzysu gospodarczego i narastającego oporu społecznego, który doprowadził do rozmów Okrągłego Stołu.

Najważniejsze w 30 sekund

Test: Stan wojenny i schyłek PRL – 10 pytań

  1. Kiedy wprowadzono stan wojenny w Polsce?

    • A) 1 września 1980
    • B) 13 grudnia 1981
    • C) 1 maja 1982
    • D) 4 czerwca 1989

  2. Kto wprowadził stan wojenny?

    • A) Edward Gierek
    • B) Stanisław Kania
    • C) Wojciech Jaruzelski
    • D) Lech Wałęsa

  3. Jak nazywał się organ sprawujący władzę podczas stanu wojennego?

    • A) Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego
    • B) Komitet Obrony Robotników
    • C) Krajowa Rada Narodowa
    • D) Biuro Polityczne KC PZPR

  4. Gdzie doszło do tragicznej pacyfikacji strajku z ofiarami śmiertelnymi?

    • A) W kopalni Wujek
    • B) W Stoczni Gdańskiej
    • C) W hucie Katowice
    • D) W fabryce Ursus

  5. Gdzie internowano Lecha Wałęsę?

    • A) W Arłamowie
    • B) W Moskwie
    • C) W Londynie
    • D) Na Majdanku

  6. Kiedy formalnie zniesiono stan wojenny?

    • A) 31 grudnia 1981
    • B) 22 lipca 1983
    • C) 4 czerwca 1989
    • D) 13 grudnia 1983

  7. Jak nazywało się ważne podziemne pismo Solidarności?

    • A) Tygodnik Mazowsze
    • B) Trybuna Ludu
    • C) Polityka
    • D) Żołnierz Wolności

  8. Jakie wydarzenie w ZSRS wpłynęło na liberalizację polityki PRL w latach 80.?

    • A) Rozpad ZSRS
    • B) Reformy Michaiła Gorbaczowa
    • C) Wojna w Afganistanie
    • D) Śmierć Stalina

  9. Co skłoniło władze PRL do rozmów z opozycją w 1988 roku?

    • A) Fala strajków
    • B) Interwencja ONZ
    • C) Nacisk Watykanu wyłącznie
    • D) Decyzja NATO

  10. Jakie ograniczenia wprowadzono wraz ze stanem wojennym?

    • A) Godzinę milicyjną i zawieszenie związków zawodowych
    • B) Zniesienie granic
    • C) Wolne wybory parlamentarne
    • D) Zniesienie cenzury

Wprowadzenie stanu wojennego

W nocy z 12 na 13 grudnia 1981 roku gen. Wojciech Jaruzelski, pełniący funkcję I sekretarza PZPR i premiera, ogłosił w radiowym przemówieniu wprowadzenie stanu wojennego. Oficjalnym powodem miało być zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa i groźba radzieckiej interwencji zbrojnej.

Władzę w kraju przejęła Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego, złożona z wyższych oficerów wojska. Wprowadzono godzinę milicyjną, zawieszono działalność związków zawodowych, w tym Solidarności, odcięto telefony oraz zmilitaryzowano kluczowe zakłady pracy i instytucje.

Represje i opór społeczny

W pierwszych dniach stanu wojennego internowano tysiące działaczy opozycji i Solidarności (łączna liczba internowanych sięgnęła ok. 10 tys.). Wśród nich znalazł się Lech Wałęsa, którego przetrzymywano w różnych miejscach odosobnienia, m.in. w Otwocku Wielkim i Arłamowie. Wiele osób trafiło do obozów internowania bez wyroków sądowych.

Szczególnie tragicznym wydarzeniem była pacyfikacja strajku w kopalni Wujek w Katowicach – 16 grudnia 1981 roku oddziały ZOMO użyły broni, w wyniku czego zginęło dziewięciu górników. Mimo represji działała podziemna Solidarność, powstawały tajne struktury i prasa drugiego obiegu, np. 'Tygodnik Mazowsze'.

Kryzys lat 80. i droga do zmian

Stan wojenny formalnie zawieszono 31 grudnia 1982 roku, a zniesiono 22 lipca 1983 roku, jednak wiele przepisów represyjnych i ograniczeń utrzymano przez kolejne lata. Gospodarka pogrążała się w kryzysie – brakowało towarów, funkcjonowały kartki na żywność i paliwo.

W drugiej połowie dekady, pod wpływem reform Michaiła Gorbaczowa w ZSRS oraz nieustającego oporu społecznego, władze PRL zdecydowały się na rozmowy z opozycją. W 1988 roku doszło do fali strajków, które skłoniły rząd do podjęcia negocjacji, zakończonych obradami Okrągłego Stołu w 1989 roku.

Co trzeba umieć

Typowe błędy

  1. Mylenie daty wprowadzenia (13 grudnia 1981) z datą zniesienia stanu wojennego (22 lipca 1983).
  2. Mylenie WRON z PZPR – WRON to rada wojskowa, a nie partia.
  3. Przekonanie, że Solidarność zniknęła całkowicie po 1981 – działała w podziemiu.
  4. Pomijanie wydarzeń w kopalni Wujek jako symbolu represji stanu wojennego.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Jaki oficjalny powód podawały władze dla wprowadzenia stanu wojennego?

Zagrożenie bezpieczeństwa państwa i rzekoma groźba interwencji wojsk Układu Warszawskiego.

Co to były obozy internowania?

Miejsca odosobnienia, w których bez wyroku sądowego przetrzymywano działaczy opozycji i Solidarności.

Jak społeczeństwo reagowało na stan wojenny mimo represji?

Działały podziemne struktury Solidarności, tajna prasa i organizowano akcje protestacyjne, np. gaszenie świateł w rocznicę wprowadzenia stanu wojennego.

Dlaczego gospodarka PRL pogrążała się w kryzysie w latach 80.?

Zadłużenie zagraniczne, sankcje gospodarcze Zachodu i nieefektywny system centralnego planowania pogłębiały niedobory.

Co doprowadziło ostatecznie do obrad Okrągłego Stołu?

Połączenie kryzysu gospodarczego, fali strajków 1988 roku i zmian politycznych w ZSRS zmusiło władze do dialogu z opozycją.

FAQ

Czy stan wojenny był zgodny z ówczesnym prawem PRL?

Formalnie wprowadzono go dekretem Rady Państwa, choć do dziś trwa spór prawny o legalność tej procedury.

Ile osób zostało internowanych w stanie wojennym?

Szacuje się, że łącznie internowano około 10 tysięcy osób, głównie działaczy Solidarności i opozycji.

Dlaczego pacyfikacja kopalni Wujek jest tak ważnym symbolem?

Była najtragiczniejszym w skutkach aktem przemocy władzy wobec protestujących robotników w czasie stanu wojennego.

Czy po zniesieniu stanu wojennego wróciła pełna swoboda polityczna?

Nie, wiele ograniczeń i represji utrzymywało się aż do końca lat 80., mimo formalnego zniesienia stanu wojennego.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Powstanie „Solidarności” Następna lekcja: Rozpad bloku wschodniego

Cały dział: Upadek komunizmu