Polska w latach 70. XX wieku – test i pytania, historia klasa 8

Lata 70. to okres rządów Edwarda Gierka, który zastąpił Władysława Gomułkę po Grudniu '70. Polska otworzyła się na Zachód, zaciągając ogromne kredyty, co początkowo dało wzrost gospodarczy, a później doprowadziło do głębokiego kryzysu.

Najważniejsze w 30 sekund

Edward Gierek I sekretarzem KC PZPR od grudnia 1970 roku.
Polska zaciągnęła kredyty zachodnie na budowę przemysłu i import technologii.
W 1976 roku podwyżki cen żywności wywołały protesty robotnicze w Radomiu i Ursusie.
Powstał Fiat 126p produkowany w Bielsku-Białej i Tychach od 1973 roku.
Zadłużenie zagraniczne Polski wzrosło z około 1 mld dolarów do ponad 20 mld dolarów.

Test: Polska w latach 70. XX wieku – 10 pytań

Kto objął funkcję I sekretarza KC PZPR po Grudniu 1970?
- A) Władysław Gomułka
- B) Edward Gierek
- C) Wojciech Jaruzelski
- D) Stanisław Kania
Na czym opierała się gospodarcza strategia Gierka?
- A) Na całkowitej autarkii gospodarczej
- B) Na kredytach zachodnich i imporcie technologii
- C) Na kolektywizacji rolnictwa
- D) Na wymianie handlowej wyłącznie z ZSRS
Jaki samochód produkowano w Polsce na licencji włoskiej od 1973 roku?
- A) Syrena
- B) Warszawa
- C) Fiat 126p
- D) Polonez
Co wywołało protesty robotnicze w czerwcu 1976 roku?
- A) Podwyżki cen żywności
- B) Wprowadzenie stanu wojennego
- C) Reforma szkolnictwa
- D) Strajk w stoczni gdańskiej
W jakich miastach protesty czerwca 1976 były najsilniejsze?
- A) Gdańsk i Szczecin
- B) Radom i Ursus
- C) Kraków i Wrocław
- D) Poznań i Łódź
Jaka organizacja powstała w obronie represjonowanych po Czerwcu 1976?
- A) NSZZ Solidarność
- B) Komitet Obrony Robotników
- C) Wolne Związki Zawodowe Wybrzeża
- D) Konfederacja Polski Niepodległej
Jak zmieniło się zadłużenie zagraniczne Polski w latach 70.?
- A) Spadło do zera
- B) Wzrosło z około 1 mld do ponad 20 mld dolarów
- C) Pozostało bez zmian
- D) Zostało w całości umorzone
Na czym polegała polityka modernizacji gospodarczej w epoce Gierka?
- A) Na zakupie licencji i gotowych fabryk na Zachodzie
- B) Na eksporcie polskiej myśli technicznej do ZSRS
- C) Na całkowitym uniezależnieniu się od importu
- D) Na prywatyzacji kluczowych sektorów przemysłu
Jaki towar pojawił się na kartki pod koniec lat 70.?
- A) Chleb
- B) Cukier
- C) Węgiel
- D) Mydło
Jakie wydarzenie bezpośrednio poprzedziło objęcie władzy przez Gierka?
- A) Protesty na Wybrzeżu w grudniu 1970
- B) Strajk w Stoczni Gdańskiej 1980
- C) Wprowadzenie stanu wojennego
- D) Wybory czerwcowe 1989

Dojście Gierka do władzy i zmiana kursu

Po krwawo stłumionych protestach robotniczych na Wybrzeżu w grudniu 1970 roku, gdy wojsko i milicja strzelały do stoczniowców w Gdańsku, Gdyni i Szczecinie, kierownictwo partii odsunęło Władysława Gomułkę. Jego miejsce zajął Edward Gierek, dotychczasowy I sekretarz katowickiego komitetu PZPR, uważany za sprawnego gospodarza regionu śląskiego.

Gierek obiecał społeczeństwu poprawę warunków życia i zerwanie z surową polityką poprzednika. Zapowiedział budowę drugiej Polski, nowoczesnej i dostatniej, opartej na imporcie zachodnich technologii i licencji. Hasło to spotkało się z dużym entuzjazmem, zwłaszcza wśród młodszego pokolenia.

Polityka kredytów i konsumpcji

Nowa ekipa postawiła na rozwój napędzany zagranicznymi pożyczkami, głównie z banków zachodnioeuropejskich i amerykańskich. Za kredyty kupowano licencje, m.in. na produkcję samochodu Fiat 126p oraz linie technologiczne dla przemysłu chemicznego i spożywczego. Budowano też nowe osiedla mieszkaniowe i rozwijano handel.

Przez pierwsze lata dekady widoczna była poprawa zaopatrzenia sklepów i wzrost płac realnych. Jednak inwestycje były często nietrafione, nieefektywne lub niedokończone, a produkty eksportowe nie spłacały wystarczająco szybko zaciągniętego długu, co z czasem zaczęło rodzić poważne napięcia budżetowe.

Czerwiec 1976 i narastający kryzys

W czerwcu 1976 roku rząd ogłosił drastyczne podwyżki cen żywności, w tym mięsa. Wywołało to natychmiastowe protesty robotnicze, najsilniejsze w Radomiu i w zakładach Ursus pod Warszawą, gdzie robotnicy zablokowali linię kolejową. Władze wycofały się z podwyżek, ale represje wobec uczestników protestów były dotkliwe.

Wydarzenia czerwcowe doprowadziły do powstania Komitetu Obrony Robotników, organizacji broniącej represjonowanych. W drugiej połowie dekady narastał deficyt na rynku, pojawiły się kartki na cukier, a zadłużenie zagraniczne osiągnęło poziom uniemożliwiający normalną spłatę, co otworzyło drogę do kryzysu przełomu lat 70. i 80.

Co trzeba umieć

Wskazać przyczyny odsunięcia Gomułki i dojścia Gierka do władzy.
Opisać na czym polegała polityka otwarcia na Zachód i kredytów.
Wyjaśnić przebieg i skutki wydarzeń czerwca 1976 roku.
Podać przykłady inwestycji i produktów z epoki Gierka.
Ocenić skutki gospodarczej polityki lat 70. dla kryzysu końca dekady.

Typowe błędy

Mylenie wydarzeń Grudnia 1970 z Czerwcem 1976 – to dwa różne protesty.
Przekonanie, że cała dekada Gierka to tylko dobrobyt, bez uwzględnienia zadłużenia.
Mylenie Komitetu Obrony Robotników z NSZZ Solidarność, które powstało dopiero w 1980 roku.
Nieznajomość miejsc protestów z 1976 roku – Radom i Ursus, a nie Wybrzeże.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Jakie hasło przyświecało polityce Gierka wobec społeczeństwa?

Budowa drugiej, nowoczesnej Polski opartej na dobrobycie i imporcie technologii Zachodu.

Dlaczego inwestycje finansowane kredytami okazały się nieefektywne?

Wiele z nich było źle zaplanowanych, niedokończonych lub nie przynosiło eksportu pokrywającego spłatę długu.

Co się stało z podwyżkami cen ogłoszonymi w czerwcu 1976?

Władze wycofały się z nich pod presją protestów, ale ukarały represjami ich uczestników.

Jaką funkcję pełnił KOR?

Komitet Obrony Robotników organizował pomoc prawną i finansową represjonowanym robotnikom.

Jak zmieniało się zaopatrzenie sklepów w ciągu dekady Gierka?

Na początku poprawiło się dzięki importowi, pod koniec dekady pogorszyło się aż do wprowadzenia kartek.

FAQ

Czy polityka Gierka przyniosła Polsce realne korzyści?

Przez kilka lat poprawiła standard życia i unowocześniła część przemysłu, ale długoterminowo doprowadziła do kryzysu zadłużenia.

Dlaczego Gierek zdecydował się na kredyty zagraniczne?

Chciał szybko unowocześnić gospodarkę bez radykalnych reform ustrojowych, licząc na spłatę długu z eksportu.

Co odróżnia Czerwiec 1976 od Grudnia 1970?

Czerwiec 1976 dotyczył protestów w Radomiu i Ursusie przeciw podwyżkom cen, Grudzień 1970 to krwawe protesty na Wybrzeżu.

Jak zakończyła się epoka Gierka?

Narastający kryzys gospodarczy i społeczny doprowadził do jego odsunięcia we wrześniu 1980 roku, po falach strajków.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: PRL w latach 1956–1970 Następna lekcja: Początki opozycji demokratycznej w Polsce