PRL w latach 1956–1970 – test i pytania, historia klasa 8

Okres rządów Władysława Gomułki po 1956 roku zaczął się od nadziei na odwilż, lecz z czasem przerodził się w stagnację gospodarczą i nowe napięcia społeczne. Zakończył go krwawo stłumiony protest robotników Wybrzeża w grudniu 1970 roku.

Najważniejsze w 30 sekund

Władysław Gomułka – I sekretarz KC PZPR w latach 1956–1970
Marzec 1968 r. – protesty studenckie i kampania antysemicka władz
1966 r. – obchody Milenium Chrztu Polski, konflikt władz z Kościołem
Grudzień 1970 r. – krwawo stłumione protesty robotników w Gdańsku, Gdyni i Szczecinie
Edward Gierek zastąpił Gomułkę na stanowisku I sekretarza w grudniu 1970 roku

Test: PRL w latach 1956–1970 – 10 pytań

Kto rządził w Polsce jako I sekretarz KC PZPR w latach 1956–1970?
- A) Bolesław Bierut
- B) Władysław Gomułka
- C) Edward Gierek
- D) Edward Ochab
Co bezpośrednio wywołało protesty studenckie w marcu 1968 roku?
- A) podwyżka cen żywności
- B) zdjęcie ze sceny spektaklu 'Dziadów'
- C) aresztowanie Lecha Wałęsy
- D) wprowadzenie stanu wojennego
Jaką kampanię rozpętały władze po Marcu 1968?
- A) antyniemiecką
- B) antysemicką
- C) antyzwiązkową
- D) antykościelną
Jakie wydarzenie religijne wywołało napięcie między władzami a Kościołem w 1966 roku?
- A) pielgrzymka papieska
- B) obchody Milenium Chrztu Polski
- C) kanonizacja św. Maksymiliana Kolbego
- D) koronacja obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej
Co bezpośrednio wywołało protesty robotnicze w grudniu 1970 roku?
- A) podwyżki cen żywności
- B) likwidacja zakładów pracy
- C) reforma edukacji
- D) wybory parlamentarne
W których miastach doszło do protestów Grudnia 1970?
- A) Warszawa, Kraków, Poznań
- B) Gdańsk, Gdynia, Szczecin, Elbląg
- C) Wrocław, Łódź, Lublin
- D) Katowice, Bytom, Sosnowiec
Co wydarzyło się 17 grudnia 1970 roku w Gdyni?
- A) podpisano porozumienia płacowe
- B) wojsko otworzyło ogień do robotników idących do pracy
- C) ogłoszono stan wyjątkowy
- D) zamknięto stocznię na stałe
Kto zastąpił Gomułkę na stanowisku I sekretarza w grudniu 1970 roku?
- A) Stanisław Kania
- B) Edward Gierek
- C) Mieczysław Moczar
- D) Piotr Jaroszewicz
Kto wyreżyserował spektakl 'Dziady' zdjęty ze sceny w 1968 roku?
- A) Kazimierz Dejmek
- B) Andrzej Wajda
- C) Jerzy Grotowski
- D) Konrad Swinarski
Jaką politykę gospodarczą zapowiedział Edward Gierek po objęciu władzy?
- A) dalszą kolektywizację
- B) politykę opartą na kredytach zagranicznych
- C) powrót do gospodarki rynkowej
- D) zamrożenie płac na dziesięć lat

Rządy Gomułki po 1956 roku – od odwilży do stagnacji

Po Październiku 1956 Władysław Gomułka cieszył się dużym poparciem społecznym, kojarzony z zakończeniem najgorszych represji i częściową liberalizacją. Zahamowano przymusową kolektywizację, poprawiono relacje z Kościołem katolickim, zmniejszono nieco kontrolę cenzury nad twórczością kulturalną i naukową.

Z czasem jednak polityka Gomułki stawała się coraz bardziej zachowawcza i autorytarna. Gospodarka centralnie planowana wykazywała coraz większe niedobory towarów, a reformy ekonomiczne były blokowane lub wdrażane połowicznie. Narastało rozczarowanie społeczeństwa, szczególnie wśród młodej inteligencji i studentów oczekujących dalszych zmian.

Marzec 1968 i konflikt z Kościołem

W marcu 1968 roku na uczelniach, głównie na Uniwersytecie Warszawskim, wybuchły protesty studenckie wywołane m.in. zdjęciem ze sceny Teatru Narodowego spektaklu 'Dziadów' w reżyserii Kazimierza Dejmka. Władze brutalnie spacyfikowały wystąpienia przy pomocy milicji i tzw. aktywu robotniczego, a następnie rozpętały kampanię antysemicką, usuwając z pracy i zmuszając do emigracji tysiące obywateli pochodzenia żydowskiego.

Wcześniej, w 1966 roku, doszło do napięcia między władzami a Kościołem katolickim w związku z obchodami Milenium Chrztu Polski. Episkopat pod przewodnictwem prymasa Wyszyńskiego organizował uroczystości niezależnie od władz państwowych, które starały się ograniczyć ich zasięg i znaczenie, forsując równoległe obchody tysiąclecia państwa polskiego.

Grudzień 1970 na Wybrzeżu

13 grudnia 1970 roku rząd ogłosił drastyczne podwyżki cen żywności tuż przed świętami, co wywołało natychmiastowe protesty robotników w Gdańsku, Gdyni, Szczecinie i Elblągu. 17 grudnia w Gdyni wojsko i milicja otworzyły ogień do robotników idących rano do pracy, zabijając kilkanaście osób, w tym młodego Zbigniewa Godlewskiego, co stało się później symbolem tragedii.

W starciach na Wybrzeżu zginęło łącznie kilkadziesiąt osób, a kilkaset zostało rannych. Krwawa pacyfikacja protestów doprowadziła do kryzysu w kierownictwie partii. 20 grudnia 1970 roku Władysław Gomułka został zmuszony do rezygnacji, a jego miejsce jako I sekretarz KC PZPR zajął Edward Gierek, zapowiadający nową politykę gospodarczą opartą na kredytach zagranicznych.

Co trzeba umieć

Scharakteryzować politykę Gomułki po 1956 roku i jej ewolucję
Wyjaśnić przyczyny i przebieg wydarzeń Marca 1968
Opisać konflikt władz z Kościołem wokół obchodów Milenium
Przedstawić przebieg i skutki Grudnia 1970 na Wybrzeżu
Wskazać okoliczności zmiany na stanowisku I sekretarza KC PZPR w 1970 roku

Typowe błędy

Mylenie Marca 1968 z Poznańskim Czerwcem 1956 lub Grudniem 1970
Przekonanie, że protesty 1968 roku dotyczyły wyłącznie sprawy teatralnej, bez szerszego tła politycznego
Błędne łączenie kampanii antysemickiej z wydarzeniami Grudnia 1970
Pomijanie roli podwyżek cen żywności jako bezpośredniej przyczyny Grudnia 1970
Mylenie dat objęcia władzy przez Gierka (grudzień 1970, nie 1968)

Krótkie pytania i odpowiedzi

Jakie zmiany w kulturze wprowadzono po 1956 roku za rządów Gomułki?

Złagodzono cenzurę, pozwolono na większą swobodę twórczą w filmie i literaturze, choć ograniczenia nadal obowiązywały.

Jak nazywano grupę działaczy partyjnych odpowiedzialnych za kampanię antysemicką 1968 roku?

Byli to działacze związani z frakcją tzw. partyzantów skupioną wokół Mieczysława Moczara.

Ile osób zginęło w wyniku pacyfikacji Grudnia 1970?

Zginęło kilkadziesiąt osób, głównie w Gdyni, Gdańsku i Szczecinie, a kilkaset zostało rannych.

Dlaczego obchody Milenium Chrztu Polski były ważne dla Kościoła?

Podkreślały tysiącletnią tradycję chrześcijańską Polski niezależnie od ideologii państwowej, co umacniało autorytet Kościoła wobec władz.

Jakie grupy społeczne najmocniej ucierpiały w wyniku kampanii z 1968 roku?

Najbardziej dotknięci zostali obywatele pochodzenia żydowskiego, usuwani z pracy, uczelni i zmuszani do emigracji.

Co symbolizuje postać Zbigniewa Godlewskiego z Grudnia 1970?

Jest symbolem ofiar pacyfikacji w Gdyni. Jego postać została unieśmiertelniona w słynnej balladzie 'Janek Wiśniewski padł'.

FAQ

Dlaczego popularność Gomułki tak bardzo spadła między 1956 a 1970 rokiem?

Początkowe nadzieje na reformy nie zostały spełnione, gospodarka pogrążała się w stagnacji, a rządy stawały się coraz bardziej autorytarne i oderwane od realnych problemów społecznych.

Czy wydarzenia Marca 1968 dotyczyły wyłącznie studentów?

Nie, choć zaczęły się od środowisk akademickich, kampania antysemicka objęła szerokie kręgi społeczne, w tym naukowców, urzędników i dziennikarzy pochodzenia żydowskiego, co doprowadziło do masowych emigracji.

Dlaczego podwyżki cen z grudnia 1970 roku wywołały tak gwałtowną reakcję społeczną?

Ogłoszono je tuż przed świętami Bożego Narodzenia, co drastycznie uderzyło w budżety rodzin robotniczych i wywołało poczucie lekceważenia ze strony władz, dodatkowo zaostrzając społeczne niezadowolenie.

Jakie były bezpośrednie konsekwencje polityczne Grudnia 1970?

Doprowadził do odsunięcia Władysława Gomułki od władzy i objęcia stanowiska I sekretarza KC PZPR przez Edwarda Gierka, co zapoczątkowało nowy etap w historii PRL z akcentem na rozwój gospodarczy oparty na zachodnich kredytach.

Czy wydarzenia Marca 1968 i Grudnia 1970 były ze sobą powiązane?

Bezpośrednio nie, ale oba kryzysy były symptomami narastającego niezadowolenia społecznego i osłabienia autorytetu ekipy Władysława Gomułki, przyczyniając się do jego ostatecznego upadku.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Polski Październik Następna lekcja: Polska w latach 70. XX wieku