Co już wiemy o rzeczowniku – test i pytania, język polski klasa 5

Rzeczownik to jedna z najważniejszych części mowy, bo bez niego trudno byłoby nazwać cokolwiek, co nas otacza. W tej lekcji przypominamy, czym jest rzeczownik, jakie ma kategorie gramatyczne i jak sprawdzić jego przypadek w zdaniu.

Najważniejsze w 30 sekund

Rzeczownik odpowiada na pytania kto? co?
Rzeczowniki odmieniają się przez 7 przypadków i 2 liczby.
Rzeczowniki mają jeden z trzech rodzajów w liczbie pojedynczej: męski, żeński, nijaki.
Rzeczowniki nazywają osoby, zwierzęta, rzeczy, zjawiska i pojęcia abstrakcyjne.
Forma podstawowa rzeczownika to mianownik liczby pojedynczej.

Test: Bliżej języka: Co już wiemy o rzeczowniku? – 10 pytań

Na jakie pytania odpowiada rzeczownik?
- A) Jaki? jaka?
- B) Kto? co?
- C) Gdzie? kiedy?
- D) Co robi?
Przez ile przypadków odmienia się polski rzeczownik?
- A) 5
- B) 6
- C) 7
- D) 8
Który rzeczownik jest nazwą własną?
- A) miasto
- B) Kraków
- C) rzeka
- D) chłopiec
Co to są pluralia tantum?
- A) Rzeczowniki tylko w liczbie mnogiej
- B) Rzeczowniki tylko w liczbie pojedynczej
- C) Rzeczowniki nieodmienne
- D) Rzeczowniki abstrakcyjne
Który przypadek jest formą podstawową rzeczownika?
- A) Dopełniacz
- B) Mianownik
- C) Miejscownik
- D) Narzędnik
Jaki rodzaj ma rzeczownik 'dziecko'?
- A) Męski
- B) Żeński
- C) Nijaki
- D) Męskoosobowy
Co oznacza rodzaj męskoosobowy?
- A) Grupę samych kobiet
- B) Grupę z co najmniej jednym mężczyzną
- C) Każdy rzeczownik w liczbie mnogiej
- D) Tylko imiona męskie
Które słowo jest rzeczownikiem pospolitym?
- A) Wisła
- B) pies
- C) Zosia
- D) Polska
Przykładem singularia tantum jest:
- A) okulary
- B) nożyczki
- C) młodość
- D) drzwi
Który przypadek służy do zawołania kogoś?
- A) Celownik
- B) Biernik
- C) Wołacz
- D) Dopełniacz

Czym jest rzeczownik

Rzeczownik jest częścią mowy, która nazywa osoby, zwierzęta, rośliny, rzeczy, zjawiska przyrody oraz pojęcia, których nie można zobaczyć ani dotknąć, na przykład radość czy przyjaźń. W zdaniu odpowiada zawsze na pytania kto? albo co?, niezależnie od tego, w jakim przypadku i liczbie występuje.

Rzeczowniki dzielimy na własne, pisane wielką literą, oraz pospolite, pisane małą literą. Nazwy własne oznaczają jeden konkretny obiekt, na przykład Kraków czy Wisła, natomiast nazwy pospolite odnoszą się do całej grupy przedmiotów o podobnych cechach, na przykład miasto czy rzeka.

Odmiana przez przypadki i liczby

Rzeczowniki w języku polskim odmieniają się przez przypadki, czyli deklinację. Mamy siedem przypadków: mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik i wołacz, a każdy z nich odpowiada na inne pytania pomocnicze i pełni inną funkcję w zdaniu.

Każdy rzeczownik występuje też w liczbie pojedynczej lub mnogiej, a czasem tylko w jednej z nich – takie wyjątki nazywamy pluralia tantum, gdy rzeczownik ma tylko liczbę mnogą, na przykład drzwi czy spodnie, lub singularia tantum, gdy ma tylko liczbę pojedynczą, na przykład złoto czy młodość.

Rodzaj gramatyczny rzeczownika

W liczbie pojedynczej rzeczowniki mają rodzaj męski, żeński lub nijaki, który rozpoznajemy po końcówce w mianowniku oraz po formie zaimka, jaki można do niego dopasować, na przykład ten chłopiec, ta dziewczynka, to dziecko.

W liczbie mnogiej rozróżniamy dodatkowo rodzaj męskoosobowy, obejmujący grupy, w których jest choć jeden mężczyzna, oraz niemęskoosobowy, obejmujący pozostałe rzeczowniki, co wpływa na formy czasowników i przymiotników w zdaniu.

Co trzeba umieć

Rozpoznawać rzeczownik w zdaniu za pomocą pytań kto? co?
Odróżniać rzeczowniki własne od pospolitych.
Wymieniać wszystkie siedem przypadków w odpowiedniej kolejności.
Określać liczbę i rodzaj gramatyczny rzeczownika.
Wskazywać przykłady pluralia tantum i singularia tantum.

Typowe błędy

Mylenie rzeczownika z przymiotnikiem, gdy nazwa cechy brzmi podobnie do nazwy rzeczy.
Pisanie nazw pospolitych wielką literą przez analogię do nazw własnych.
Zapominanie o wołaczu jako osobnym przypadku, bo w wielu formach brzmi jak mianownik.
Błędne określanie rodzaju rzeczowników zakończonych na spółgłoskę miękką.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Czym różni się rzeczownik własny od pospolitego?

Rzeczownik własny nazywa jeden konkretny obiekt i piszemy go wielką literą, a pospolity nazywa całą grupę przedmiotów i piszemy go małą literą.

Ile liczb ma polski rzeczownik?

Dwie – liczbę pojedynczą i mnogą, choć niektóre rzeczowniki występują tylko w jednej z nich.

Jak sprawdzić rodzaj rzeczownika w liczbie pojedynczej?

Dopasowujemy zaimek: ten, ta lub to, np. ten stół, ta lampa, to okno.

Co nazywa rzeczownik abstrakcyjny?

Pojęcia, uczucia i zjawiska, których nie można dotknąć, np. miłość, odwaga, cisza.

Czy wołacz zawsze różni się od mianownika?

Nie, w wielu rzeczownikach, zwłaszcza rodzaju nijakiego, forma wołacza jest identyczna z mianownikiem.

FAQ

Dlaczego rzeczownik to tak ważna część mowy?

Bo pozwala nazywać wszystko, co nas otacza, i jest podstawową częścią mowy, która najczęściej pełni w zdaniu funkcję podmiotu.

Czy każdy rzeczownik ma liczbę mnogą?

Nie, niektóre rzeczowniki, jak złoto czy mleko, nie mają naturalnej liczby mnogiej.

Jak odróżnić dopełniacz od biernika w praktyce?

Trzeba podstawić pytania pomocnicze: dopełniacz pyta kogo? czego?, a biernik kogo? co?

Czy nazwy miesięcy i dni tygodnia to rzeczowniki własne?

W polskim zazwyczaj traktuje się je jako pospolite i pisze małą literą, w przeciwieństwie np. do angielskiego.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Wyrazy nacechowane emocjonalnie Następna lekcja: Bliżej języka: Jak rozróżnić rzeczowniki własne i pospolite?