Jan Osiecki, Religa. Człowiek z sercem w dłoni – test i pytania, polski klasa 8

Książka „Religa. Człowiek z sercem w dłoni” to fascynujący wywiad-rzeka Jana Osieckiego z najwybitniejszym polskim kardiochirurgiem. Zbigniew Religa szczerze opowiada w nim o początkach transplantologii w Polsce, walce o każde ludzkie życie oraz o tym, jak to jest trzymać w dłoniach bijące serce drugiego człowieka.

Najważniejsze w 30 sekund

• Zbigniew Religa przeprowadził pierwszy udany przeszczep serca w Polsce (1985).
• Książka ma formę długiego wywiadu przeprowadzonego przez Jana Osieckiego.
• Głównym miejscem przełomowych operacji był ośrodek w Zabrzu.
• Religa był zwolennikiem budowy polskiego sztucznego serca.
• W wywiadzie lekarz porusza trudne kwestie etyczne dotyczące definicji śmierci.

Początki polskiej transplantologii i operacja w Zabrzu

W rozmowie z Janem Osieckim profesor Religa wspomina niezwykle trudne warunki, w jakich przyszło mu tworzyć nowoczesną kardiochirurgię w Polsce lat 80. XX wieku. Wyjazd z Warszawy do Zabrza był dla niego szansą na zbudowanie zespołu od podstaw, bez ograniczeń wynikających z hierarchii panującej w starych klinikach. Religa z determinacją gromadził sprzęt i ludzi, którzy nie bali się podejmować ryzyka w sytuacjach uznawanych przez innych lekarzy za beznadziejne.

Historyczny przeszczep serca z 5 listopada 1985 roku był wydarzeniem przełomowym, ale i kontrowersyjnym. Religa opowiada o oporze części środowiska medycznego oraz o braku akceptacji dla pojęcia śmierci mózgowej, która jest niezbędna do pobrania organu. Sukces tej operacji udowodnił, że polscy lekarze mogą dorównać światowym standardom, a pacjenci z ciężką niewydolnością serca zyskali nową, realną szansę na życie.

Etyka lekarska i odpowiedzialność za pacjenta

Ważnym wątkiem wywiadu są rozważania Religi na temat etyki zawodowej i moralnych dylematów, z którymi mierzy się chirurg. Profesor podkreśla, że dla niego najważniejszy był zawsze pacjent, a nie statystyki czy sława. Przyznaje, że wielokrotnie operował osoby w stanie krytycznym, wiedząc, że ryzyko niepowodzenia jest ogromne, ale wierząc, że brak działania jest najgorszym z możliwych wyborów, bo odbiera człowiekowi ostatnią nadzieję.

Religa dzieli się również swoimi odczuciami towarzyszącymi samej operacji. Opisuje serce wyjęte z ciała dawcy jako „zimny kawałek mięsa”, który dopiero po wszyciu w organizm biorcy i puszczeniu krwi zaczyna ponownie bić, co za każdym razem wydawało mu się rodzajem cudu. Ta szczerość w opisywaniu biologicznych aspektów medycyny łączy się u niego z głęboką pokorą wobec tajemnicy życia i śmierci, o której mówi bez zbędnego patosu.

Człowiek poza salą operacyjną – słabości i pasje

Wywiad Jana Osieckiego nie jest hagiografią, czyli bezkrytycznym żywotem świętego. Zbigniew Religa mówi otwarcie o swoich wadach: skłonności do alkoholu, nałogowym paleniu papierosów oraz trudnościach w życiu rodzinnym wynikających z całkowitego poświęcenia się pracy. Te wyznania sprawiają, że postać profesora staje się bliższa czytelnikowi, pokazując, że wielkie osiągnięcia często wiążą się z ogromnym kosztem osobistym i wewnętrznymi konfliktami.

Religa w książce jawi się jako postać wielowymiarowa – wybitny chirurg, wizjoner budujący sztuczne serca, a w końcu polityk i minister zdrowia. Jego pasja do wędkarstwa, która pozwalała mu odreagować stres związany z odpowiedzialnością za ludzkie życie, jest przykładem szukania równowagi w ekstremalnie trudnym zawodzie. Całość rozmowy tworzy portret człowieka upartego, odważnego i do bólu szczerego wobec siebie oraz innych.

Co trzeba umieć

• Wymienić najważniejsze osiągnięcia medyczne Zbigniewa Religi.
• Określić formę i gatunek książki (wywiad-rzeka).
• Wyjaśnić znaczenie pojęcia 'śmierć mózgowa' w transplantologii.
• Scharakteryzować postawę etyczną profesora Religi wobec pacjentów.
• Wskazać trudności, z jakimi borykała się polska medycyna w latach 80.

Typowe błędy

1. Twierdzenie, że Religa był jedynym chirurgiem podczas pierwszego przeszczepu (miał zespół).
2. Mylenie wywiadu z powieścią fabularną lub biografią pisaną w trzeciej osobie.
3. Uznanie, że Religa operował tylko serca (był chirurgiem ogólnym, zanim został kardiochirurgiem).
4. Pomijanie szczerych wyznań profesora o jego nałogach i słabościach.
5. Błędne podawanie daty pierwszego przeszczepu (prawidłowy rok to 1985).

Krótkie pytania i odpowiedzi

Dlaczego prof. Jan Nielubowicz prosił Religę, by nie robił przeszczepu?

Bał się, że ewentualna porażka zablokuje program transplantacji innych narządów w Polsce na wiele lat.

Kto w 1969 roku przeprowadził pierwszą, nieudaną próbę przeszczepu serca w Polsce?

Próbę tę podjął profesor Jan Moll w Łodzi, jednak pacjent zmarł krótko po operacji.

Czym charakteryzuje się forma 'wywiadu-rzeki'?

To obszerna rozmowa z bohaterem, w której pytania dziennikarza są jedynie impulsem do długich wspomnień i przemyśleń.

Dlaczego Religa zdecydował się na pracę w Zabrzu?

Chciał być niezależny od warszawskich układów lekarskich i stworzyć własny zespół młodych, ambitnych ludzi.

Jaki był stosunek Religi do religii i wiary?

Profesor deklarował się jako ateista, ale podkreślał swój wielki szacunek dla zasad moralnych i wartości chrześcijańskich.

FAQ

Czy w książce znajdują się zdjęcia?

Tak, wywiad Jana Osieckiego jest wzbogacony o liczne fotografie z prywatnego i zawodowego życia profesora.

Czy Zbigniew Religa wciąż żyje?

Nie, profesor zmarł 8 marca 2009 roku w wyniku choroby nowotworowej.

Jaki jest główny wniosek z lektury tej książki?

Że wielki sukces wymaga odwagi, determinacji i gotowości na popełnianie błędów oraz ponoszenie ich konsekwencji.

Czy o Relidze powstał film?

Tak, na podstawie historii profesora i pierwszych przeszczepów powstał znany film fabularny pt. 'Bogowie'.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Stephen Hawking, Moja krótka historia (fragmenty) Następna lekcja: Szkoła mówienia i pisania: Jak przeprowadzić wywiad?

Cały dział: Wobec życiowych doświadczeń

• Szkoła mówienia i pisania: Jak przeprowadzić wywiad?
• Kształcenie kulturowe: Fotografia
• Szkoła mówienia i pisania: Jak doskonalić technikę pisania rozprawki?
• Kształcenie językowe: Sposoby wzbogacania słownictwa
• Kształcenie językowe: Czym jest styl języka? Jakie style wyróżniamy?