Szkoła mówienia i pisania: jak przeprowadzić wywiad – test i pytania, polski klasa 8

Przeprowadzenie wywiadu to jedna z najważniejszych umiejętności dziennikarskich, która łączy w sobie sztukę słuchania, dociekliwość i precyzję językową. Dobrze przygotowana rozmowa pozwala wydobyć z bohatera ciekawe historie i opinie, którymi warto podzielić się z szerszą publicznością.

Najważniejsze w 30 sekund

Wywiad to rozmowa z konkretną osobą przeznaczona do publikacji.
Kluczowym etapem jest przygotowanie merytoryczne i ułożenie pytań.
Należy unikać pytań zamkniętych, na które odpowiedź brzmi 'tak' lub 'nie'.
Ważnym elementem jest etyka dziennikarska i szacunek do rozmówcy.
Zapis wywiadu powinien oddawać charakter wypowiedzi i być autoryzowany.

Test: Szkoła mówienia i pisania: Jak przeprowadzić wywiad? – 10 pytań

Czym różni się wywiad od zwykłej rozmowy?
- A) Wywiad jest zawsze płatny
- B) Wywiad jest przeznaczony do publikacji i ma określoną strukturę
- C) W wywiadzie wolno kłamać
- D) Wywiad musi trwać co najmniej 3 godziny
Które z poniższych to pytanie otwarte?
- A) Czy lubi Pan czytać książki?
- B) Dlaczego zdecydował się Pan zostać lekarzem?
- C) Czy był Pan wczoraj w kinie?
- D) Ile ma Pan lat?
Co to jest lead w wywiadzie?
- A) Ostatnie zdanie rozmowy
- B) Krótki wstęp przedstawiający bohatera i temat
- C) Lista pytań na kartce
- D) Zgoda na publikację
Na czym polega autoryzacja wywiadu?
- A) Na zapłaceniu za wywiad
- B) Na zatwierdzeniu tekstu przez rozmówcę przed publikacją
- C) Na zrobieniu zdjęcia bohaterowi
- D) Na wyborze miejsca spotkania
Co oznacza zasada aktywnego słuchania?
- A) Ciągłe mówienie za rozmówcę
- B) Okazywanie zainteresowania gestami i kontaktem wzrokowym
- C) Słuchanie radia podczas wywiadu
- D) Zapisywanie każdego słowa bez patrzenia na rozmówcę
Jakich pytań należy unikać w profesjonalnym wywiadzie?
- A) Pytań otwartych
- B) Pytań sugerujących odpowiedź
- C) Pytań o osiągnięcia
- D) Pytań o marzenia
Co jest niezbędne przed rozpoczęciem nagrywania wywiadu?
- A) Kupno nowego dyktafonu
- B) Uzyskanie zgody rozmówcy
- C) Wyłączenie światła
- D) Poczęstowanie gościa kawą
Który etap pracy nad wywiadem następuje jako pierwszy?
- A) Spisywanie nagrania
- B) Przygotowanie merytoryczne i ułożenie pytań
- C) Autoryzacja
- D) Nadanie tytułu
Jakie pytania wchodzą w skład 'dziennikarskich pewniaków'?
- A) Kto? Co? Jak? Gdzie? Kiedy? Dlaczego?
- B) Ile? Po co? Za ile?
- C) Czy? Czyżby? Czyż?
- D) Kogo? Czego? Komu?
Gdzie w wywiadzie można umieścić informacje o zachowaniu rozmówcy?
- A) Tylko w tytule
- B) W nawiasach wewnątrz tekstu wywiadu
- C) Na końcu jako przypis
- D) Nigdzie, nie wolno o tym pisać

Etap przygotowań do wywiadu

Pierwszym krokiem do udanego wywiadu jest staranny wybór tematu oraz rozmówcy. Zanim spotkamy się z daną osobą, musimy zdobyć o niej jak najwięcej informacji – przeczytać wcześniejsze wywiady, zapoznać się z jej twórczością lub osiągnięciami. Dzięki temu unikniemy zadawania banalnych pytań, na które odpowiedzi są powszechnie znane, i będziemy mogli przejść do kwestii bardziej pogłębionych i oryginalnych.

Kolejnym elementem jest przygotowanie listy pytań. Warto zastosować zasadę 'dziennikarskich pewniaków', czyli pytań: kto, co, gdzie, kiedy, dlaczego i jak. Pytania powinny być otwarte, co zmusza rozmówcę do dłuższej wypowiedzi i dzielenia się własnymi przemyśleniami. Dobrze jest też zaplanować strukturę rozmowy, zaczynając od pytań ogólnych, a kończąc na bardziej szczegółowych lub podsumowujących.

Zasady prowadzenia rozmowy

Podczas samego wywiadu kluczowa jest postawa prowadzącego. Należy dbać o kontakt wzrokowy, wykazywać aktywne słuchanie poprzez potakiwanie lub krótkie zwroty potwierdzające uwagę. Dziennikarz nie powinien przerywać rozmówcy ani narzucać mu swoich poglądów. Ważne jest, by być elastycznym – jeśli bohater poruszy ciekawy wątek, którego nie mieliśmy na liście, warto zadać dodatkowe, spontaniczne pytanie, by zgłębić temat.

Etyka i kultura osobista to fundament profesjonalizmu. Zawsze należy zapytać o zgodę na nagrywanie rozmowy dyktafonem, co znacznie ułatwia późniejszy zapis. Miejsce spotkania powinno być spokojne i komfortowe dla obu stron, by rozmówca mógł poczuć się swobodnie. Na koniec wywiadu nie wolno zapomnieć o podziękowaniu za poświęcony czas, co jest wyrazem szacunku dla wysiłku włożonego w rozmowę.

Redagowanie i autoryzacja tekstu

Po zakończeniu rozmowy następuje etap spisywania wywiadu. Zapis nie musi być dosłownym powtórzeniem każdego 'yyy' czy powtórzenia, ale powinien wiernie oddawać sens wypowiedzi i styl mówienia bohatera. Można dodawać w nawiasach uwagi o zachowaniu rozmówcy, np. '(śmiech)' czy '(chwila milczenia)', co pomaga czytelnikowi wyobrazić sobie atmosferę spotkania. Wywiad musi mieć również atrakcyjny tytuł oraz wstęp (lead), który zachęci do lektury.

Ostatnim i bardzo ważnym krokiem jest autoryzacja. Polega ona na przesłaniu gotowego tekstu do rozmówcy, aby mógł on sprawdzić, czy jego słowa zostały poprawnie zrozumiane i zapisane. Rozmówca ma prawo poprawić błędy merytoryczne lub doprecyzować swoje myśli. Dopiero po uzyskaniu akceptacji wywiad może zostać opublikowany w gazecie, internecie czy szkolnej gazetce, co gwarantuje rzetelność dziennikarską.

Co trzeba umieć

Zdefiniować pojęcie wywiadu jako formy wypowiedzi dziennikarskiej.
Odróżnić pytania otwarte od zamkniętych i stosować je w praktyce.
Wymienić etapy powstawania wywiadu (od przygotowania do autoryzacji).
Sformułować zasady kulturalnej rozmowy z zaproszonym gościem.
Zredagować lead i tytuł do przeprowadzonego wywiadu.

Typowe błędy

Zadawanie wyłącznie pytań zamkniętych (odpowiedzi 'tak/nie' nie tworzą wywiadu).
Brak przygotowania merytorycznego o rozmówcy (pytanie o rzeczy oczywiste).
Przerywanie rozmówcy w połowie zdania lub wygłaszanie własnych monologów.
Nagrywanie rozmowy bez wcześniejszej zgody bohatera wywiadu.
Pomijanie etapu autoryzacji przed publikacją tekstu.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Dlaczego nie warto kurczowo trzymać się listy pytań?

Bo rozmowa może skręcić w ciekawszym kierunku, a elastyczność pozwala na zdobycie unikalnych informacji.

Co zrobić, gdy rozmówca odpowiada bardzo krótko?

Należy zadać pytania pomocnicze lub poprosić o podanie konkretnych przykładów ilustrujących daną tezę.

Jak przygotować się do wywiadu z osobą, o której nic nie ma w internecie?

Warto porozmawiać z jej znajomymi lub poprosić ją o krótką notkę biograficzną przed spotkaniem.

Czy w wywiadzie można poprawiać błędy językowe rozmówcy?

Tak, redagowanie tekstu pozwala na wygładzenie wypowiedzi, by była bardziej zrozumiała dla czytelnika, o ile nie zmienia to sensu słów.

Jaka jest rola tytułu w wywiadzie?

Tytuł powinien być chwytliwy, często jest to najciekawszy cytat z rozmowy, który przyciąga uwagę.

FAQ

Czy uczeń klasy 8 może przeprowadzić profesjonalny wywiad?

Oczywiście! Wymaga to jedynie starannego przygotowania i odwagi w zadawaniu pytań.

Ile czasu powinien trwać wywiad?

Zależy od tematu, ale zazwyczaj dobra rozmowa trwa od 30 do 60 minut.

Czy wywiad można przeprowadzić online?

Tak, poprzez komunikatory wideo, ale spotkanie osobiste zazwyczaj ułatwia nawiązanie lepszego kontaktu.

Czym wywiad różni się od ankiety?

Ankieta to zbiór tych samych pytań dla wielu osób, wywiad to indywidualna, głęboka rozmowa z jednym człowiekiem.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Jan Osiecki, Religa. Człowiek z sercem w dłoni (fragmenty) Następna lekcja: Kształcenie kulturowe: Fotografia