Pęd. Budowa i funkcje łodygi – test i pytania, biologia klasa 5

Pęd to jeden z dwóch głównych organów rośliny i składa się z łodygi, liści oraz pąków. Łodyga pełni funkcje transportowe, wsparciowe i magazynujące, dzięki czemu roślina może rosnąć i zdobywać światło.

Najważniejsze w 30 sekund

Test: Pęd. Budowa i funkcje łodygi – 11 pytań

  1. Z czego zbudowany jest pęd rośliny okrytonasiennej?

    • A) Tylko z łodygi
    • B) Z łodygi, liści i pąków
    • C) Tylko z liści
    • D) Z korzenia i łodygi

  2. Jak nazywa się tkanka transportująca wodę i sole mineralne?

    • A) Łyko
    • B) Miękisz
    • C) Drewno (ksylem)
    • D) Skórka

  3. Co transportuje łyko (floem)?

    • A) Wodę i sole mineralne
    • B) Produkty fotosyntezy, głównie cukry
    • C) Tlen
    • D) Pyłek kwiatowy

  4. Jak nazywa się miejsce osadzenia liścia na łodydze?

    • A) Międzywęźle
    • B) Pąk boczny
    • C) Węzeł
    • D) Stożek wzrostu

  5. Czym jest międzywęźle?

    • A) Pąkiem bocznym
    • B) Odcinkiem łodygi między dwoma węzłami
    • C) Tkanką przewodzącą
    • D) Rodzajem liścia

  6. Który pąk odpowiada za wzrost łodygi na długość?

    • A) Pąk boczny
    • B) Pąk wierzchołkowy
    • C) Pąk kwiatowy
    • D) Pąk przybyszowy

  7. Przykładem łodygi podziemnej magazynującej zapasy jest:

    • A) Liść pokrzywy
    • B) Kłącze
    • C) Kwiat
    • D) Korzeń palowy

  8. Łodygi zielne, miękkie i zielone są typowe dla:

    • A) Dębu
    • B) Sosny
    • C) Traw i pokrzywy
    • D) Buka

  9. U roślin dwuliściennych wiązki przewodzące są ułożone:

    • A) W pierścień
    • B) Losowo rozproszone
    • C) Tylko w korzeniu
    • D) W jednej linii na brzegu łodygi

  10. Łodyga pnącza, np. fasoli, pełni głównie funkcję:

    • A) Magazynującą
    • B) Wsporczą, umożliwiającą wspinanie się
    • C) Rozmnażania płciowego
    • D) Oddychania

  11. Bulwa ziemniaka to przykład:

    • A) Łodygi podziemnej magazynującej skrobię
    • B) Liścia zmodyfikowanego
    • C) Korzenia spichrzowego
    • D) Owocu

Budowa pędu

Pęd to nadziemna część rośliny okrytonasiennej zbudowana z łodygi, liści oraz pąków. Pąk wierzchołkowy znajduje się na szczycie łodygi i odpowiada za jej wzrost na długość, a pąki boczne powstają w kątach liści i mogą rozwinąć się w gałęzie lub kwiaty.

Na łodydze wyróżniamy węzły, czyli miejsca osadzenia liści, oraz międzywęźla, czyli odcinki łodygi pomiędzy kolejnymi węzłami. Rozmieszczenie liści na łodydze bywa naprzeciwległe, skrętoległe lub okółkowe, co pomaga rozpoznawać gatunki roślin.

Tkanki łodygi i transport substancji

Wewnątrz łodygi biegną wiązki przewodzące zbudowane z dwóch rodzajów tkanek. Drewno, czyli ksylem, transportuje wodę z rozpuszczonymi solami mineralnymi od korzenia w górę rośliny, aż do liści. Woda jest tam wykorzystywana w procesie fotosyntezy, a sole mineralne są niezbędne do prawidłowego wzrostu i rozwoju rośliny.

Łyko, czyli floem, przewodzi produkty fotosyntezy, głównie cukry, od liści do innych części rośliny, na przykład do korzeni, owoców czy rozwijających się pąków. Oba rodzaje tkanek tworzą wiązki przewodzące, które u roślin dwuliściennych ułożone są w pierścień, a u jednoliściennych rozproszone są w łodydze.

Funkcje i rodzaje łodyg

Łodyga pełni kilka funkcji: unosi liście ku światłu, co umożliwia skuteczną fotosyntezę, transportuje wodę i substancje odżywcze oraz często magazynuje zapasowe substancje, jak w przypadku bulw ziemniaka. U niektórych roślin łodyga pełni funkcję wsporczą, umożliwiając pnącym się gatunkom, na przykład fasoli czy bluszczowi, wspinanie się po podporach.

Ze względu na budowę wyróżnia się łodygi zielne, miękkie i zielone, charakterystyczne na przykład dla traw i pokrzywy, oraz łodygi zdrewniałe, twarde i pokryte korą, typowe dla drzew i krzewów. Niektóre rośliny mają łodygi podziemne, na przykład kłącza, które służą do przetrwania zimy i rozmnażania wegetatywnego.

Co trzeba umieć

Typowe błędy

  1. Mylenie pędu z samą łodygą – pęd to łodyga razem z liśćmi i pąkami
  2. Odwracanie funkcji drewna i łyka (ksylem prowadzi wodę w górę, nie cukry)
  3. Uznawanie kłącza za korzeń, podczas gdy jest to łodyga podziemna
  4. Mylenie węzła z międzywęźlem
  5. Przekonanie, że wszystkie łodygi są zdrewniałe

Krótkie pytania i odpowiedzi

Co to jest pęd?

Pęd to nadziemny organ rośliny złożony z łodygi, liści i pąków.

Jaka jest rola stożka wzrostu?

Stożek wzrostu znajduje się w pąku wierzchołkowym i umożliwia wydłużanie łodygi dzięki podziałom komórkowym.

Czym różni się łodyga zielna od zdrewniałej?

Łodyga zielna jest miękka i zielona, a zdrewniała jest twarda i pokryta korą, jak u drzew.

Jakie znaczenie ma pokrój rozgałęzienia łodygi?

Rozgałęzienia zwiększają powierzchnię liści wystawionych na światło, co usprawnia fotosyntezę.

Dlaczego łodyga jest ważna dla transportu substancji?

Zawiera wiązki przewodzące, dzięki którym woda i substancje odżywcze docierają do wszystkich części rośliny.

Co to jest kłącze?

Kłącze to podziemna, pozioma łodyga pełniąca funkcję magazynującą i umożliwiająca rozmnażanie wegetatywne.

FAQ

Czy łodyga zawsze rośnie pionowo w górę?

Nie, niektóre łodygi rosną poziomo (np. rozłogi poziomek) lub pod ziemią (kłącza), a inne się wspinają lub czołgają po podłożu.

Dlaczego drewno i łyko są ułożone razem w wiązce przewodzącej?

Takie sąsiedztwo umożliwia sprawny, jednoczesny transport wody w górę i substancji odżywczych w dół rośliny.

Czy pąki boczne zawsze rozwijają się w gałęzie?

Nie, w zależności od rośliny i warunków mogą rozwinąć się w pędy boczne (gałęzie), kwiaty lub pozostać uśpione.

Jak rozpoznać węzeł na łodydze?

Węzeł to miejsce, z którego wyrastają liście (lub ich pąki). Międzywęźle to odcinek łodygi między dwoma kolejnymi węzłami.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Korzeń – organ podziemny rośliny Następna lekcja: Liść – wytwórnia pokarmu

Cały dział: Tkanki i organy roślinne