Różnorodność protistów – test i pytania, biologia klasa 5
Protisty to bardzo zróżnicowana grupa organizmów, do której należą glony, pierwotniaki i protisty grzybopodobne. Lekcja pomoże Ci zrozumieć, czym się różnią i gdzie je spotkamy.
Najważniejsze w 30 sekund
- Protisty to organizmy eukariotyczne, głównie jednokomórkowe, żyjące w wodzie.
- Dzielimy je na protisty roślinopodobne (glony), zwierzęcopodobne (pierwotniaki) i grzybopodobne.
- Euglena zielona ma cechy roślin i zwierząt (chloroplasty i zdolność ruchu).
- Pantofelek porusza się za pomocą rzęsek.
- Zarodziec sierpowaty wywołuje malarię i jest przenoszony przez komary.
Test: Różnorodność protistów – 10 pytań
Czym jest protist pod względem budowy komórki?
- A) Organizmem prokariotycznym
- B) Organizmem eukariotycznym
- C) Organizmem bez komórek
- D) Wirusem
Jak nazywa się grupa protistów przeprowadzających fotosyntezę?
- A) Pierwotniaki
- B) Glony (protisty roślinopodobne)
- C) Grzyby
- D) Bakterie
Za pomocą czego porusza się pantofelek?
- A) Nibynóżek
- B) Rzęsek
- C) Wici
- D) Skrzydeł
Jak porusza się ameba?
- A) Za pomocą rzęsek
- B) Za pomocą wici
- C) Za pomocą nibynóżek, zmieniając kształt ciała
- D) Nie porusza się
Jaką chorobę wywołuje zarodziec sierpowaty?
- A) Grypę
- B) Malarię
- C) Anginę
- D) Gruźlicę
Co cechuje euglenę zieloną?
- A) Ma chloroplasty i porusza się za pomocą wici
- B) Jest organizmem wielokomórkowym
- C) Odżywia się wyłącznie cudzożywnie
- D) Nie ma jądra komórkowego
Gdzie najczęściej żyją protisty?
- A) W powietrzu
- B) W środowisku wodnym
- C) Tylko w glebie suchej
- D) Tylko wewnątrz innych organizmów
Jak odżywiają się pierwotniaki?
- A) Przeprowadzają fotosyntezę
- B) Odżywiają się cudzożywnie
- C) Są producentami tlenu
- D) Nie odżywiają się wcale
Jaką rolę pełnią glony w ekosystemie wodnym?
- A) Są wyłącznie pasożytami
- B) Produkują tlen i są pokarmem dla innych organizmów
- C) Niszczą rośliny wodne
- D) Powodują wyłącznie choroby
Co przenosi zarodźca sierpowatego na człowieka?
- A) Komar
- B) Mucha
- C) Kleszcz
- D) Pchła
Czym są protisty
Protisty to organizmy eukariotyczne, czyli posiadające jądro komórkowe, w większości zbudowane z pojedynczej komórki. Żyją głównie w środowisku wodnym – w morzach, jeziorach, stawach, a niektóre także w wilgotnej glebie lub wewnątrz innych organizmów.
Grupa protistów jest bardzo zróżnicowana i obejmuje zarówno organizmy przypominające rośliny, jak i te przypominające zwierzęta czy grzyby. Dawniej zaliczano je do odrębnego królestwa, ponieważ nie pasują w pełni ani do roślin, ani do zwierząt, ani do grzybów.
Protisty roślinopodobne – glony
Protisty roślinopodobne, czyli glony, posiadają chloroplasty i przeprowadzają fotosyntezę, dzięki czemu produkują tlen i substancje odżywcze. Przykładem jest euglena zielona, która mimo obecności chloroplastów potrafi też poruszać się za pomocą wici, co łączy cechy roślin i zwierząt.
Glony mogą być jednokomórkowe, jak okrzemki, lub tworzyć większe skupiska, np. glony brunatne spotykane w morzach. Pełnią ważną rolę w ekosystemach wodnych jako producenci tlenu i pokarmu dla innych organizmów.
Protisty zwierzęcopodobne – pierwotniaki
Pierwotniaki to protisty niemające chloroplastów, odżywiające się cudzożywnie, podobnie jak zwierzęta. Pantofelek porusza się dzięki licznym rzęskom pokrywającym jego ciało, a ameba przemieszcza się za pomocą nibynóżek, zmieniając kształt swojego ciała.
Niektóre pierwotniaki są pasożytami wywołującymi groźne choroby – zarodziec sierpowaty przenoszony przez komary wywołuje malarię, chorobę groźną szczególnie w krajach tropikalnych, powodującą gorączkę i niedokrwistość.
Protisty grzybopodobne
Protisty grzybopodobne, takie jak śluzowce czy lęgniowce, przypominają grzyby sposobem odżywiania się i rozmnażania. Większość z nich prowadzi cudzożywny tryb życia, rozkładając materię organiczną lub pasożytując na innych organizmach. Przykładem są lęgniowce, które mogą powodować choroby roślin, np. zarazę ziemniaka, lub śluzowce, które tworzą ruchliwe, pełzające struktury zbierające pokarm.
Co trzeba umieć
- Wyjaśnić, czym są protisty i gdzie żyją.
- Podzielić protisty na roślinopodobne, zwierzęcopodobne i grzybopodobne.
- Opisać budowę i sposób poruszania się pantofelka oraz ameby.
- Wyjaśnić, dlaczego euglena zielona ma cechy roślin i zwierząt.
- Podać przykład choroby wywoływanej przez pierwotniaka.
- Wskazać rolę glonów w ekosystemie wodnym.
- Podać przykłady protistów grzybopodobnych i określić ich rolę.
Typowe błędy
- Mylenie protistów z bakteriami – protisty mają jądro komórkowe, bakterie nie.
- Przekonanie, że wszystkie protisty żyją tylko w wodzie słodkiej.
- Mylenie sposobu poruszania się ameby (nibynóżki) i pantofelka (rzęski).
- Niewiedza, że euglena łączy cechy roślin i zwierząt.
- Utożsamianie protistów grzybopodobnych z grzybami.
Krótkie pytania i odpowiedzi
Czym różnią się protisty od bakterii?
Protisty mają jądro komórkowe (są eukariotami), a bakterie nie posiadają wyodrębnionego jądra (są prokariotami).
Jakie są główne grupy protistów?
Wyróżniamy protisty roślinopodobne (glony), protisty zwierzęcopodobne (pierwotniaki) i protisty grzybopodobne.
Czym jest okrzemka?
To jednokomórkowy glon (protist roślinopodobny) posiadający krzemionkową skorupkę.
Jak nazywa się wypustka cytoplazmy ameby służąca do ruchu?
Nibynóżka.
Dlaczego malaria jest groźną chorobą?
Malaria, wywoływana przez zarodźca sierpowatego, powoduje wysoką gorączkę i niedokrwistość, a bez leczenia może prowadzić do śmierci.
Czym odżywiają się glony?
Glony są samożywne – produkują same pokarm w procesie fotosyntezy.
Podaj przykład protista grzybopodobnego i jego cechę charakterystyczną.
Przykładem są śluzowce, które tworzą ruchliwe formy pełzające, zbierające pokarm, lub lęgniowce, które mogą pasożytować na roślinach, np. wywołując zarazę ziemniaka.
FAQ
Dlaczego euglenę trudno jednoznacznie zaliczyć do roślin lub zwierząt?
Euglena zielona łączy cechy obu grup: posiada chloroplasty i przeprowadza fotosyntezę jak roślina, ale aktywnie porusza się za pomocą wici i może odżywiać się cudzożywnie jak zwierzę.
Czy wszystkie pierwotniaki są pasożytami?
Nie, większość pierwotniaków żyje swobodnie w środowiskach wodnych, a tylko niektóre gatunki, takie jak zarodziec sierpowaty, są pasożytami w organizmach innych stworzeń.
Jak protisty wpływają na życie w zbiornikach wodnych?
Glony (protisty roślinopodobne) jako producenci wytwarzają tlen i pokarm, stanowiąc podstawę łańcucha pokarmowego w wodzie. Niektóre protisty, np. pierwotniaki, są także ważnymi konsumentami w tych ekosystemach.
Dlaczego malaria występuje głównie w krajach tropikalnych?
W krajach tropikalnych panują sprzyjające warunki klimatyczne dla rozwoju komarów (np. rodzaju widliszek), które są wektorami (przenosicielami) zarodźca sierpowatego, pasożyta wywołującego malarię. Wysoka temperatura i wilgotność sprzyjają cyklowi życiowemu komarów i pasożyta.
Stwórz własny test · Zrób fiszki
Poprzednia lekcja: Klasyfikacja organizmów Następna lekcja: Budowa i różnorodność grzybów. Porosty