Parzydełkowce – najprostsze zwierzęta tkankowe – test i pytania, biologia klasa 6

Parzydełkowce to najprostsze zwierzęta zbudowane z tkanek, żyjące głównie w środowisku wodnym. Charakteryzują się promienistą symetrią ciała oraz obecnością komórek parzydełkowych, które służą im do obrony i zdobywania pokarmu.

Najważniejsze w 30 sekund

• Parzydełkowce to pierwsze zwierzęta w ewolucji, u których wyróżniono prawdziwe tkanki.
• Ich ciało ma symetrię promienistą i zbudowane jest z dwóch warstw komórek.
• Charakterystyczną cechą są komórki parzydełkowe (knidocyty) zawierające parzydełka.
• Występują w dwóch postaciach: polipa (osiadła) i meduzy (pływająca).
• Przykładami są stułbia pospolita, chełbia modra i korale.

Budowa ciała parzydełkowców

Ciało parzydełkowców zbudowane jest z dwóch warstw komórek: zewnętrznej ektodermy i wewnętrznej endodermy, pomiędzy którymi znajduje się bezpostaciowa mezoglea. Taki układ nazywamy dwulistkowym. Ciało ma kształt workowaty z jednym otworem gębowym otoczonym czułkami, który pełni jednocześnie funkcję otworu wydalniczego.

Parzydełkowce wykazują symetrię promienistą, co oznacza, że przez ich ciało można poprowadzić kilka płaszczyzn symetrii przechodzących przez oś główną. Taka budowa jest korzystna dla zwierząt osiadłych lub biernie unoszących się w toni wodnej, ponieważ umożliwia odbiór bodźców z każdego kierunku.

Komórki parzydełkowe i sposób odżywiania

Najważniejszą cechą tej grupy są komórki parzydełkowe, zwane knidocytami, znajdujące się głównie na czułkach. Każda taka komórka zawiera parzydełko z zawiniętą nicią parzydełkową, która po dotknięciu przez ofiarę zostaje gwałtownie wystrzelona i wbija się w jej ciało, wstrzykując substancję parzącą lub obezwładniającą.

Dzięki parzydełkom zwierzęta te polują na drobne skorupiaki i inne niewielkie organizmy wodne. Zdobycz chwytają czułkami i wprowadzają przez otwór gębowy do jamy chłonąco-trawiącej, gdzie zachodzi trawienie zewnątrzkomórkowe i wewnątrzkomórkowe, a resztki pokarmowe usuwane są tym samym otworem.

Postacie życiowe i przykłady parzydełkowców

Parzydełkowce występują w dwóch postaciach: polipa, czyli formy osiadłej przytwierdzonej do podłoża, oraz meduzy, czyli formy wolno pływającej o kształcie przypominającym parasol. U wielu gatunków w cyklu rozwojowym postacie te następują po sobie, co nazywamy przemianą pokoleń.

Do znanych przedstawicieli parzydełkowców należą stułbia pospolita żyjąca w wodach słodkich, chełbia modra spotykana w Bałtyku oraz korale tworzące rafy koralowe w ciepłych morzach. Korale wydzielają wapienny szkielet zewnętrzny, dzięki czemu kolonie tych zwierząt budują rozległe struktury rafowe.

Co trzeba umieć

• Opisać budowę ciała parzydełkowców.
• Wyjaśnić działanie komórek parzydełkowych.
• Rozróżnić postać polipa i meduzy.
• Podać przykłady parzydełkowców żyjących w Polsce i na świecie.
• Wyjaśnić, na czym polega symetria promienista.
• Opisać sposób odżywiania się parzydełkowców.

Typowe błędy

1. Mylenie meduzy z rybą – meduza to forma parzydełkowca, nie ryba.
2. Przekonanie, że parzydełkowce mają symetrię dwuboczną zamiast promienistej.
3. Pomijanie faktu, że ciało zbudowane jest tylko z dwóch warstw komórek.
4. Mylenie funkcji nici parzydełkowej z funkcją trawienną zamiast obronno-łowczej.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Co to jest knidocyt?

Komórka parzydełkowa zawierająca parzydełko z nicią parzącą, służąca do obrony i polowania.

Jak odżywiają się parzydełkowce?

Chwytają czułkami drobne zwierzęta i wprowadzają je do jamy chłonąco-trawiącej.

Czym różni się polip od meduzy?

Polip jest formą osiadłą, a meduza formą wolno pływającą o kształcie parasola.

Jakie środowisko zamieszkują parzydełkowce?

Niemal wyłącznie środowisko wodne, głównie morskie, nieliczne słodkowodne.

Co buduje rafy koralowe?

Kolonie koralowców wydzielające wapienny szkielet zewnętrzny.

FAQ

Czy meduza jest niebezpieczna dla człowieka?

Niektóre gatunki, jak chełbia modra, mogą parzyć skórę, choć jej parzenie jest zwykle łagodne.

Dlaczego parzydełkowce nazywa się najprostszymi zwierzętami tkankowymi?

Ponieważ są to najprostsze ewolucyjnie zwierzęta, które posiadają wyspecjalizowane tkanki. Prostsze od nich gąbki, mimo że są wielokomórkowe, nie tworzą jeszcze prawdziwych tkanek.

Czy stułbia pospolita jest niebezpieczna?

Nie dla człowieka – jej parzydełka są zbyt słabe, by przebić ludzką skórę, ale skutecznie obezwładniają drobne zwierzęta.

Jak korale rozmnażają się w koloniach?

Polipy koralowców rozmnażają się bezpłciowo przez pączkowanie, tworząc rozrastające się kolonie.

Dlaczego parzydełkowce mają symetrię promienistą?

Ponieważ prowadzą osiadły lub biernie pływający tryb życia i muszą odbierać bodźce ze wszystkich stron.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Tkanka łączna Następna lekcja: Płazińce – zwierzęta, które mają płaskie ciało

Cały dział: Od parzydełkowców do pierścienic

• Płazińce – zwierzęta, które mają płaskie ciało
• Nicienie – zwierzęta, które mają nitkowate ciało
• Pierścienice – zwierzęta, które mają segmentowane ciało
• Cechy stawonogów
• Skorupiaki – stawonogi, które mają twardy pancerz