Pierścienice – test i pytania, biologia klasa 6

Pierścienice to grupa zwierząt bezkręgowych, których ciało jest podzielone na liczne, podobne do siebie segmenty. Należą do nich dżdżownice, pijawki oraz żyjące głównie w morzach wieloszczety.

Najważniejsze w 30 sekund

• Ciało pierścienic jest podzielone na segmenty zwane pierścieniami.
• Dżdżownica ma siodełko biorące udział w rozmnażaniu i produkcji kokonu.
• Pierścienice mają układ krwionośny zamknięty.
• Dżdżownice i pijawki oddychają całą powierzchnią ciała, dlatego potrzebują wilgoci, natomiast niektóre wieloszczety morskie mają skrzela.
• Pijawki są drapieżnikami lub pasożytami żywiącymi się krwią.

Budowa ciała pierścienic

Ciało pierścienic jest wyraźnie podzielone na liczne, podobne do siebie segmenty zwane pierścieniami lub metamerami, co jest cechą charakterystyczną tej grupy i źródłem jej nazwy. Każdy segment może zawierać powtarzające się narządy, na przykład parę nefrydiów odpowiedzialnych za wydalanie.

Ciało dżdżownicy pokryte jest cienkim, wilgotnym oskórkiem, przez który zachodzi wymiana gazowa, dlatego zwierzę to ginie na suchym, nasłonecznionym podłożu. Na powierzchni segmentów znajdują się drobne szczecinki ułatwiające poruszanie się w glebie, działające niczym mikroskopijne haczyki zaczepiające o ściany korytarzy.

Układy narządów pierścienic

Pierścienice jako pierwsze w ewolucji zwierząt wykształciły zamknięty układ krwionośny, w którym krew płynie wyłącznie wewnątrz naczyń krwionośnych, a nie swobodnie w jamie ciała. Dzięki temu transport substancji odżywczych i tlenu jest znacznie sprawniejszy niż u prostszych zwierząt.

Układ pokarmowy dżdżownicy jest prosty i przechodzi przez całe ciało: pokarm, czyli gnijące szczątki roślin i glebę, trafia przez gardziel i przełyk do wola, następnie do żołądka mięśniowego, gdzie jest rozdrabniany, a potem do jelita, gdzie zachodzi trawienie i wchłanianie składników odżywczych.

Przedstawiciele i znaczenie pierścienic

Do pierścienic należą trzy główne grupy: skąposzczety, z dżdżownicą ziemną jako najbardziej znanym przedstawicielem, pijawki, oraz wieloszczety, żyjące głównie w morzach, jak nereida. Dżdżownice odgrywają ogromną rolę w przyrodzie, ponieważ spulchniają glebę swoimi korytarzami i wzbogacają ją w próchnicę dzięki trawieniu materii organicznej.

Pijawki, takie jak pijawka lekarska, są drapieżnikami lub pasożytami zewnętrznymi żywiącymi się krwią kręgowców, a ich ślina zawiera substancję hirudynę zapobiegającą krzepnięciu krwi. Dawniej pijawki lekarskie wykorzystywano w medycynie do upuszczania krwi, a dziś stosuje się je w niektórych zabiegach mikrochirurgicznych wspomagających krążenie.

Co trzeba umieć

• Opisać segmentowaną budowę ciała pierścienic.
• Wymienić trzy grupy pierścienic i podać ich przedstawicieli.
• Wyjaśnić budowę i działanie zamkniętego układu krwionośnego.
• Opisać rolę dżdżownicy w przyrodzie.
• Wyjaśnić sposób odżywiania się pijawek.

Typowe błędy

1. Mylenie segmentacji pierścienic z segmentacją owadów.
2. Przekonanie, że dżdżownica oddycha płucami.
3. Mylenie układu krwionośnego zamkniętego z otwartym.
4. Twierdzenie, że wszystkie pierścienice są pasożytami.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Dlaczego dżdżownica ginie na suchym, nasłonecznionym podłożu?

Bo oddycha całą powierzchnią ciała, a wyschnięty oskórek uniemożliwia wymianę gazową.

Czym różni się układ krwionośny zamknięty od otwartego?

W zamkniętym krew płynie wyłącznie w naczyniach, a w otwartym swobodnie w jamie ciała.

Jakie zwierzęta należą do wieloszczetów?

Głównie morskie pierścienice, np. nereida.

Do czego dawniej wykorzystywano pijawki lekarskie w medycynie?

Do upuszczania krwi pacjentom.

Jak przebiega trawienie u dżdżownicy?

Pokarm przechodzi przez gardziel, przełyk, wole, żołądek mięśniowy i jelito, gdzie zachodzi wchłanianie.

Jakie trzy grupy wyróżnia się wśród pierścienic?

Skąposzczety, pijawki i wieloszczety.

FAQ

Czy dżdżownica ma oczy?

Nie, dżdżownica nie ma oczu, ale posiada komórki światłoczułe wyczuwające zmiany natężenia światła.

Czy wszystkie pijawki żywią się krwią?

Nie, niektóre gatunki pijawek są drapieżnikami polującymi na drobne bezkręgowce, a nie pasożytami krwiopijnymi.

Czy dżdżownica może się zregenerować po przecięciu?

Częściowo tak, dżdżownica potrafi odtworzyć utracony fragment ciała, ale nie zawsze przeżywa poważne uszkodzenia.

Dlaczego po deszczu dżdżownice wychodzą na powierzchnię?

Bo woda wypełnia korytarze w glebie, ograniczając dostęp tlenu, więc wychodzą, by się nie udusić.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Nicienie – zwierzęta, które mają nitkowate ciało Następna lekcja: Cechy stawonogów

Cały dział: Od parzydełkowców do pierścienic

• Parzydełkowce – najprostsze zwierzęta tkankowe
• Płazińce – zwierzęta, które mają płaskie ciało
• Nicienie – zwierzęta, które mają nitkowate ciało
• Cechy stawonogów
• Skorupiaki – stawonogi, które mają twardy pancerz