Płazińce – zwierzęta, które mają płaskie ciało – test i pytania, biologia klasa 6

Płazińce to grupa zwierząt o spłaszczonym grzbietobrzusznie ciele, obejmująca zarówno gatunki wolno żyjące, jak i liczne pasożyty człowieka oraz zwierząt. Poznanie ich budowy pozwala zrozumieć, jak pasożytnictwo wpływa na uproszczenie organizmu.

Najważniejsze w 30 sekund

Ciało płazińców jest spłaszczone grzbietobrzusznie i ma symetrię dwuboczną.
Układ pokarmowy płazińców (jeśli występuje) ma tylko jeden otwór – gębowy.
Wypławek biały to przykład wolno żyjącego płazińca drapieżnego.
Tasiemiec uzbrojony i nieuzbrojony to pasożyty jelita cienkiego człowieka.
Motylica wątrobowa pasożytuje w wątrobie przeżuwaczy, np. owiec i bydła.

Test: Płazińce – zwierzęta, które mają płaskie ciało – 10 pytań

Jaki kształt ma ciało płazińców?
- A) Kuliste
- B) Spłaszczone grzbietobrzusznie
- C) Walcowate
- D) Segmentowane jak u dżdżownicy
Jaką symetrię mają płazińce?
- A) Promienistą
- B) Dwuboczną
- C) Brak symetrii
- D) Pięciopromienną
Gdzie żyje wypławek biały?
- A) W morzu
- B) W czystych wodach słodkich
- C) W jelicie człowieka
- D) W glebie
Czym odżywia się wypławek biały?
- A) Roślinami
- B) Drobnymi bezkręgowcami jako drapieżnik
- C) Krwią żywiciela
- D) Martwą materią organiczną wyłącznie
Dlaczego tasiemiec nie ma przewodu pokarmowego?
- A) Bo jest za mały
- B) Bo wchłania pokarm całą powierzchnią ciała
- C) Bo oddycha przez skórę
- D) Bo żyje w wodzie
Gdzie pasożytuje motylica wątrobowa?
- A) W płucach człowieka
- B) W przewodach żółciowych wątroby przeżuwaczy
- C) W mózgu ryb
- D) W korzeniach roślin
Kto jest żywicielem pośrednim motylicy wątrobowej?
- A) Ślimak błotniarka
- B) Pies
- C) Komar
- D) Mysz
Za pomocą czego tasiemiec przyczepia się do jelita żywiciela?
- A) Nóg czepnych
- B) Ssawek i haczyków na główce
- C) Skrzydeł
- D) Rzęsek
Które zdanie najlepiej opisuje zdolności regeneracyjne wypławka?
- A) Nie potrafi się regenerować.
- B) Może odtworzyć cały organizm z niewielkiego fragmentu swojego ciała.
- C) Potrafi zregenerować tylko głowę.
- D) Potrafi zregenerować tylko ogon.
Jaki listek zarodkowy pojawia się po raz pierwszy u płazińców?
- A) Ektoderma
- B) Endoderma
- C) Mezoderma
- D) Nie mają listków zarodkowych

Budowa ciała płazińców

Ciało płazińców jest wyraźnie spłaszczone w kierunku grzbietobrzusznym i ma kształt listka lub wstęgi. Zwierzęta te posiadają symetrię dwuboczną, co oznacza, że tylko jedna płaszczyzna dzieli ich ciało na dwie lustrzane połowy – lewą i prawą. Jest to związane z aktywnym, kierunkowym poruszaniem się.

U płazińców pojawia się po raz pierwszy w ewolucji trzeci listek zarodkowy, czyli mezoderma, dzięki czemu budują one bardziej złożone narządy niż parzydełkowce. Układ pokarmowy, jeśli występuje, ma budowę workowatą z jednym otworem gębowym pełniącym też funkcję wydalniczą, a u form pasożytniczych, jak tasiemce, może całkowicie zanikać.

Wolno żyjące płazińce – wypławek biały

Wypławek biały jest przykładem płazińca wolno żyjącego, zamieszkującego czyste wody słodkie, na przykład strumienie i stawy. Jest drapieżnikiem polującym na drobne bezkręgowce, które chwyta za pomocą gardzieli wysuwanej z ciała. Posiada prosty układ nerwowy w postaci zwojów głowowych i dwóch pni nerwowych.

Charakterystyczną cechą wypławka jest zdolność do regeneracji – z fragmentu ciała może odtworzyć cały organizm. Oddychanie odbywa się całą powierzchnią ciała, ponieważ zwierzę to nie ma wyspecjalizowanych narządów oddechowych. Wypławki są wrażliwe na zanieczyszczenia wody, dlatego ich obecność świadczy o czystości zbiornika.

Pasożytnicze płazińce i przystosowania do pasożytnictwa

Tasiemiec uzbrojony i tasiemiec nieuzbrojony to pasożyty jelita cienkiego człowieka, zbudowane z główki ze ssawkami oraz licznych segmentów zwanych członami, z których każdy zawiera narządy rozrodcze. Tasiemce nie mają układu pokarmowego – pokarm wchłaniają całą powierzchnią ciała, ponieważ otoczone są płynami jelitowymi żywiciela.

Motylica wątrobowa pasożytuje w przewodach żółciowych wątroby owiec, kóz i bydła. Jej cykl rozwojowy jest złożony i wymaga obecności żywiciela pośredniego, którym jest ślimak błotniarka, w którym rozwijają się larwy. Dorosłe osobniki osiągają dojrzałość płciową w wątrobie żywiciela ostatecznego. Przystosowania do pasożytnictwa u płazińców obejmują narządy czepne, takie jak przyssawki i haczyki, ogromną płodność oraz uproszczenie lub zanik niektórych układów, np. narządów zmysłów.

Co trzeba umieć

Opisać budowę ciała płazińców i rodzaj symetrii.
Wymienić cechy wolno żyjącego wypławka białego.
Wyjaśnić, dlaczego tasiemiec nie ma przewodu pokarmowego.
Podać przystosowania płazińców do pasożytniczego trybu życia.
Omówić krótko cykl rozwojowy motylicy wątrobowej, uwzględniając żywicieli.

Typowe błędy

Mylenie płazińców z płazami – to zupełnie inna grupa zwierząt.
Przekonanie, że wszystkie płazińce są pasożytami – wypławek jest drapieżnikiem wolno żyjącym.
Zapominanie, że tasiemiec wchłania pokarm całą powierzchnią ciała, a nie przewodem pokarmowym.
Mylenie żywiciela ostatecznego z żywicielem pośrednim w cyklu motylicy wątrobowej.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Jak odżywia się wypławek biały?

Poluje na drobne bezkręgowce, chwytając je wysuwaną gardzielą.

Czym różni się tasiemiec uzbrojony od nieuzbrojonego?

Tasiemiec uzbrojony ma na główce haczyki oprócz ssawek, nieuzbrojony tylko ssawki.

Dlaczego wypławki są wskaźnikiem czystości wody?

Wypławki są wrażliwe na zanieczyszczenia wody, dlatego ich obecność świadczy o czystości zbiornika.

Jak nazywają się segmenty ciała tasiemca?

Człony, z których każdy zawiera własne narządy rozrodcze.

Czym oddycha wypławek biały?

Całą powierzchnią ciała, ponieważ nie ma wyspecjalizowanych narządów oddechowych.

FAQ

Czy człowiek może zarazić się tasiemcem?

Tak, poprzez spożycie niedogotowanego mięsa zawierającego larwy tasiemca.

Dlaczego tasiemiec nie trawi pokarmu samodzielnie?

Ponieważ żyje w jelicie cienkim żywiciela otoczony już strawionym pokarmem, który wchłania powierzchnią ciała.

Czy wypławek biały jest niebezpieczny dla człowieka?

Nie, to niewielki drapieżnik wodny niezagrażający ludziom.

Jak można uniknąć zarażenia motylicą wątrobową?

Unikając spożywania surowych roślin wodnych z terenów, gdzie występują zarażone zwierzęta i ślimaki błotniarki.

Jakie są główne cechy adaptacyjne płazińców do środowiska pasożytniczego?

Płazińce pasożytnicze wykształciły narządy czepne (ssawki, haczyki), charakteryzują się ogromną płodnością oraz uproszczeniem lub zanikiem układów, które nie są niezbędne w ich środowisku, np. układu pokarmowego czy narządów zmysłów.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Parzydełkowce – najprostsze zwierzęta tkankowe Następna lekcja: Nicienie – zwierzęta, które mają nitkowate ciało