Konrad Wallenrod – streszczenie, bohaterowie, wallenrodyzm i test

Ceglany krzyżacki zamek nocą nad rzeką z jednym oświetlonym oknem w wieży

Najważniejsze w 30 sekund

  • Powieść poetycka Mickiewicza z 1828 r.; akcja w XIV w. na ziemiach zakonu krzyżackiego.
  • Litwin Walter Alf, wychowany przez Krzyżaków, zostaje wielkim mistrzem jako Konrad Wallenrod i celowo prowadzi zakon do klęski.
  • Wallenrodyzm to walka podstępem w słusznej sprawie – kosztem honoru, miłości i szczęścia osobistego.
  • Konrad jest tragiczny: ratuje ojczyznę, ale łamie rycerski kodeks, traci Aldonę i ginie samobójczą śmiercią.

„Konrad Wallenrod” to lektura, z której na sprawdzianie trzeba umieć odtworzyć historię Waltera Alfa, scharakteryzować głównych bohaterów i przede wszystkim wyjaśnić pojęcie wallenrodyzmu oraz tragizm bohatera.

Najważniejsze informacje

Streszczenie w punktach

  1. Krzyżacy wybierają na wielkiego mistrza Konrada Wallenroda – rycerza sławnego, ale ponurego i tajemniczego.
  2. Konrad zwleka z wojną przeciw Litwie. Towarzyszy mu stary śpiewak Halban.
  3. Na uczcie Halban jako wajdelota śpiewa pieśń (Powieść wajdeloty) o chłopcu z Litwy porwanym przez Krzyżaków – Walterze Alfie.
  4. Walter, wychowany w zakonie, odkrywa pochodzenie dzięki Halbanowi. Ucieka na Litwę, poślubia Aldonę, córkę księcia Kiejstuta.
  5. Widzi, że Litwa nie wygra z Zakonem w otwartej walce. Postanawia działać podstępem: porzuca żonę, wraca do Krzyżaków pod przybranym nazwiskiem i zdobywa najwyższą godność.
  6. Aldona zamyka się w wieży pustelnicy w Malborku, by być blisko męża. Konrad nocami rozmawia z nią pod wieżą.
  7. Jako wielki mistrz celowo prowadzi zakon do klęski w wojnie z Litwą.
  8. Tajny trybunał krzyżacki odkrywa zdradę i skazuje go na śmierć. Konrad wypija truciznę; Aldona umiera w wieży.

Bohaterowie

Postać Kim jest Co zapamiętać
Walter Alf / Konrad Wallenrod Litwin wychowany przez Krzyżaków patriota, który poświęca honor, miłość i życie
Halban stary Litwin, wajdelota przypomina Konradowi o zemście, strażnik pamięci narodowej
Aldona żona Waltera, córka Kiejstuta symbol miłości poświęconej dla ojczyzny, zamurowana w wieży
Kiejstut książę litewski wzór rycerza walczącego otwarcie

Konflikt moralny i walka podstępem

Walter staje przed wyborem: walczyć otwarcie i przegrać czy walczyć podstępem i ocalić ojczyznę. Wybiera podstęp. Wie jednak, że łamie etos rycerski, który nakazuje walczyć honorowo. Dręczą go wyrzuty sumienia; szuka ucieczki w alkoholu. Sam mówi, że jedyną bronią niewolnika jest zdrada.

Wallenrodyzm

Wallenrodyzm to postawa polegająca na walce z wrogiem ojczyzny przy użyciu podstępu, zdrady i kłamstwa, gdy otwarta walka jest niemożliwa. Ma swoją cenę: bohater traci honor, szczęście osobiste i ostatecznie życie. W XIX wieku pojęcie żywo dyskutowano: jedni widzieli w nim zachętę do spisków przeciw zaborcom, inni – moralnie wątpliwą drogę.

Porównaj z postawami z innych utworów: poświęceniem w Kordianie (winkelriedyzm) i buntem Konrada w Dziadach cz. III.

Tragizm bohatera

Konrad jest tragiczny, bo każda decyzja prowadzi do klęski: jeśli zostanie wiernym rycerzem, Litwa zginie; jeśli wybierze podstęp – zniszczy siebie. Zwycięża ojczyzna, ale bohater płaci wszystkim.

Najczęstsze pytania na kartkówce lub sprawdzianie

  1. Kim jest Konrad Wallenrod i jak nazywał się naprawdę?
  2. Jaką rolę pełni Halban?
  3. Zdefiniuj wallenrodyzm i podaj jego koszty.
  4. Na czym polega tragizm bohatera?
  5. Dlaczego Mickiewicz umieścił akcję w średniowieczu?

Najczęstsze błędy

  1. Konrad jest Niemcem. Jest Litwinem porwanym w dzieciństwie.
  2. Wallenrodyzm = otwarta walka. To walka podstępem.
  3. Aldona ginie z rąk Krzyżaków. Dobrowolnie zamyka się w wieży.
  4. Utwór to dramat. To powieść poetycka.

Szybka powtórka – checklista

Tło epoki: Romantyzm – cechy epoki.

Sprawdź się

Rozwiąż mini-test poniżej, a swoje notatki z lekcji zamień w test w generatorze testów. Wszystkie materiały: Klasa 2 liceum.

Sprawdź się – mini-quiz z artykułu

  1. Prawdziwe imię i nazwisko Konrada Wallenroda to:

    • A) Walter Alf
    • B) Konrad Kiejstut
    • C) Gustaw Halban
    • D) Jan Wallenrod

  2. Kim jest Halban?

    • A) krzyżackim rycerzem
    • B) litewskim wajdelotą i opiekunem Waltera
    • C) bratem Aldony
    • D) papieskim legatem

  3. Aldona:

    • A) zdradza męża
    • B) zamyka się w wieży w Malborku
    • C) zostaje wielkim mistrzem
    • D) ucieka do Rzymu

  4. Wallenrodyzm to:

    • A) otwarta walka rycerska
    • B) walka podstępem w słusznej sprawie
    • C) poświęcenie się za innych narodów
    • D) pogodzenie z wrogiem

  5. Motto utworu pochodzi z dzieła:

    • A) Machiavellego
    • B) Szekspira
    • C) Goethego
    • D) Homera

  6. Gatunek „Konrada Wallenroda” to:

    • A) dramat romantyczny
    • B) powieść poetycka
    • C) epopeja
    • D) ballada

  7. Na czym polega tragizm Konrada?

    • A) nie zna swojego pochodzenia
    • B) ratując ojczyznę, niszczy honor, miłość i życie
    • C) nie potrafi walczyć
    • D) zostaje wygnany z Litwy

  8. Dlaczego akcja rozgrywa się w XIV w.?

    • A) z zamiłowania do historii średniowiecznej tylko
    • B) kostium historyczny pozwalał ominąć carską cenzurę
    • C) bo Mickiewicz nie znał współczesności
    • D) żeby utwór był dla dzieci

Odpowiedzi i wyjaśnienia zobaczysz po rozwiązaniu quizu na stronie.

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest wallenrodyzm?

Walka z wrogiem ojczyzny przy użyciu podstępu i zdrady, gdy otwarta walka nie daje szans. Jej ceną jest utrata honoru i szczęścia osobistego.

Jak naprawdę nazywał się Konrad Wallenrod?

Walter Alf – był Litwinem porwanym w dzieciństwie przez Krzyżaków.

Kim jest Halban?

Starym Litwinem, wajdelotą, który wychował Waltera, przypomniał mu o pochodzeniu i czuwał nad jego zemstą.

Uczysz się z tego tematu? Z własnych notatek, zdjęcia lub PDF wygeneruj test albo Fiszki do powtórek.

Zamień ten temat w krótki test →

Polecane wpisy