Kultura i nauka II RP – test i pytania, historia klasa 7

Odrodzona Polska musiała w ciągu dwudziestu lat scalić trzy różne systemy szkolne i nadrobić zapóźnienia oświatowe po zaborach. Mimo trudności gospodarczych kraj przeżywał prawdziwy rozkwit nauki, literatury i sztuki.

Najważniejsze w 30 sekund

W 1932 r. wprowadzono reformę szkolnictwa ministra Janusza Jędrzejewicza.
Maria Skłodowska-Curie otrzymała drugą Nagrodę Nobla w 1911 r., a w okresie międzywojennym wspierała polską naukę.
Szkoła Lwowsko-Warszawska, z Kazimierzem Twardowskim, rozwijała polską filozofię i logikę.
Powstała grupa poetycka Skamander (Tuwim, Lechoń, Słonimski, Wierzyński, Iwaszkiewicz).
Radio Polskie rozpoczęło nadawanie w 1925 r., a kinematografia przeżywała dynamiczny rozwój.

Test: Kultura i nauka II RP – 10 pytań

Kto opracował reformę szkolnictwa z 1932 roku?
- A) Janusz Jędrzejewicz
- B) Ignacy Mościcki
- C) Józef Beck
- D) Wincenty Witos
Jaki system szkolny wprowadzono reformą z 1932 r.?
- A) 8-letnią szkołę powszechną bez gimnazjum
- B) sześcioletnią szkołę powszechną, czteroletnie gimnazjum i dwuletnie liceum
- C) 12-letnią szkołę jednolitą
- D) szkoły wyłącznie prywatne
Co opracował Rudolf Weigl?
- A) Szczepionkę przeciw tyfusowi plamistemu
- B) Silnik odrzutowy
- C) Teorię względności
- D) Pierwszy polski samochód
Z jakim miastem związana była lwowska szkoła matematyczna?
- A) Krakowem
- B) Lwowem
- C) Warszawą
- D) Wilnem
Kto NIE należał do grupy poetyckiej Skamander?
- A) Julian Tuwim
- B) Antoni Słonimski
- C) Stefan Żeromski
- D) Jarosław Iwaszkiewicz
Kiedy w Warszawie uruchomiono Polskie Radio?
- A) 1918
- B) 1925
- C) 1932
- D) 1939
Kto stał na czele Szkoły Lwowsko-Warszawskiej?
- A) Kazimierz Twardowski
- B) Rudolf Weigl
- C) Stefan Banach
- D) Ignacy Mościcki
Jakie miasto zbudowano niemal od podstaw jako polski port morski?
- A) Gdańsk
- B) Gdynię
- C) Szczecin
- D) Elbląg
Jaki problem oświatowy nadal występował w 1939 r.?
- A) Analfabetyzm na wsiach i wschodzie kraju
- B) Brak jakichkolwiek szkół
- C) Zakaz nauki języka polskiego
- D) Brak zainteresowania nauką
Kim była Pola Negri?
- A) Gwiazdą kina o światowej sławie
- B) Pisarką skamandrycką
- C) Matematyczką
- D) Działaczką oświatową

Oświata i walka z analfabetyzmem

Po odzyskaniu niepodległości Polska odziedziczyła trzy odrębne systemy szkolne pozaborowe, co utrudniało ujednolicenie nauczania. Wprowadzono obowiązek szkolny dla dzieci od 7 do 14 lat, jednak na wsiach, zwłaszcza na wschodzie kraju, wielu uczniów nie kończyło nawet szkoły powszechnej z powodu biedy i braku budynków.

Reforma jędrzejewiczowska z 1932 r. wprowadziła podział na sześcioletnią szkołę powszechną, czteroletnie gimnazjum i dwuletnie liceum. Mimo wysiłków państwa odsetek analfabetów zmniejszył się, lecz w 1939 r. nadal sięgał kilkunastu procent społeczeństwa, głównie na terenach wiejskich i wschodnich.

Nauka polska w okresie międzywojennym

W II RP działały ośrodki naukowe o międzynarodowej randze. Rudolf Weigl opracował skuteczną szczepionkę przeciw tyfusowi plamistemu, ratując tysiące ludzi. Matematycy ze lwowskiej szkoły, m.in. Stefan Banach i Hugo Steinhaus, stworzyli podstawy analizy funkcjonalnej, spotykając się w słynnej kawiarni Szkockiej.

Rozwijała się także filozofia dzięki Szkole Lwowsko-Warszawskiej skupionej wokół Kazimierza Twardowskiego, z której wywodzili się m.in. Tadeusz Kotarbiński i Alfred Tarski. Marię Skłodowską-Curie, choć mieszkała we Francji, uznawano za ambasadorkę polskiej nauki – wspierała budowę Instytutu Radowego w Warszawie, otwartego w 1932 r.

Literatura, sztuka i życie kulturalne

W poezji dominowała grupa Skamander, założona przez Juliana Tuwima, Jana Lechonia, Antoniego Słonimskiego, Jarosława Iwaszkiewicza i Kazimierza Wierzyńskiego, która odrzucała młodopolski patos na rzecz codzienności i radości życia. W prozie tworzyli m.in. Stefan Żeromski, Maria Dąbrowska i Zofia Nałkowska.

W malarstwie i architekturze popularny był styl art déco oraz nurt kolorystów skupionych wokół Komitetu Paryskiego. Powstawały nowoczesne gmachy, np. w Gdyni, budowanej od podstaw jako polski port morski. Rozwijały się kino (Pola Negri jako gwiazda światowego formatu) i radio, uruchomione w 1925 r. w Warszawie.

Co trzeba umieć

Wymienić główne problemy oświaty w II RP i cele reformy jędrzejewiczowskiej.
Podać nazwiska polskich uczonych i ich osiągnięcia (Weigl, Banach, Twardowski).
Scharakteryzować grupę poetycką Skamander i jej twórców.
Opisać rozwój nowych mediów: radia i kina w II RP.
Wyjaśnić znaczenie budowy Gdyni dla gospodarki i kultury kraju.

Typowe błędy

Mylenie reformy Jędrzejewicza (1932) z reformami oświatowymi PRL.
Przypisywanie Marii Skłodowskiej-Curie działalności naukowej wyłącznie w Polsce, podczas gdy pracowała głównie w Paryżu.
Mylenie Szkoły Lwowsko-Warszawskiej (filozofia) ze lwowską szkołą matematyczną.
Zapominanie, że analfabetyzm mimo reform nadal był poważnym problemem w 1939 r.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Na czym polegała trudność w organizacji oświaty po 1918 r.?

Trzeba było scalić trzy różne systemy szkolne odziedziczone po zaborcach.

Jakie były założenia reformy jędrzejewiczowskiej dotyczące struktury szkolnictwa?

Wprowadzała sześcioletnią szkołę powszechną, czteroletnie gimnazjum i dwuletnie liceum.

Jakie odkrycie medyczne wiąże się z Rudolfem Weiglem?

Opracował szczepionkę przeciw tyfusowi plamistemu.

Gdzie spotykali się lwowscy matematycy?

W kawiarni Szkockiej we Lwowie.

Jaką rolę pełniła Gdynia w gospodarce II RP?

Była nowoczesnym portem morskim zbudowanym niemal od podstaw, kluczowym dla polskiego handlu.

Jaką tematykę podejmowała poezja Skamandra?

Codzienność, radość życia, w opozycji do patosu Młodej Polski.

FAQ

Dlaczego reforma oświaty z 1932 r. była konieczna?

Ponieważ w Polsce funkcjonowały trzy różne systemy szkolne po zaborach, które trzeba było ujednolicić, aby stworzyć spójny system edukacji.

Czy Maria Skłodowska-Curie pracowała w Polsce?

Mieszkała i prowadziła badania głównie w Paryżu, ale wspierała budowę Instytutu Radowego w Warszawie, otwartego w 1932 r., przyczyniając się do rozwoju polskiej nauki.

Co to była Szkoła Lwowsko-Warszawska?

To nurt filozoficzny skupiony wokół Kazimierza Twardowskiego, który rozwijał logikę, teorię nauki i metodologię, mając znaczący wpływ na polską filozofię.

Kim byli twórcy grupy Skamander?

Główni twórcy to Julian Tuwim, Jan Lechoń, Antoni Słonimski, Jarosław Iwaszkiewicz i Kazimierz Wierzyński – wybitni poeci okresu międzywojennego.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Poprzednia lekcja: Osiągnięcia II Rzeczypospolitej Następna lekcja: Schyłek niepodległości