Ewa Grętkiewicz, „Szczekająca szczęka Saszy” – test i pytania, polski klasa 6

„Szczekająca szczęka Saszy” Ewy Grętkiewicz to powieść o białoruskim chłopcu Saszy, który na rok trafia do polskiej szkoły i musi zmierzyć się z uprzedzeniami kolegów. Opowieść prowadzi jego koleżanka z klasy, która z czasem odkrywa, że pozory i stereotypy mylą.

Najważniejsze w 30 sekund

Autorka: Ewa Grętkiewicz, powieść wydana w 2005 roku przez Naszą Księgarnię.
Narratorka: Karolina (w rodzinie nazywana Karolem), uczennica, która prowadzi pamiętnik.
Główny bohater: Sasza – Białorusin z polskimi korzeniami, przyjeżdża na rok do rodziny w Polsce.
Tytułowa 'szczekająca szczęka' to żartobliwe przezwisko związane z akcentem i sposobem mówienia Saszy.
Temat: stereotypy wobec obcokrajowców (tzw. 'ruskich'), uprzedzenia klasy i rodząca się przyjaźń.

Test: Ewa Grętkiewicz, Szczekająca szczęka Saszy (fragmenty) – 10 pytań

Kto jest autorką powieści „Szczekająca szczęka Saszy”?
- A) Ewa Grętkiewicz
- B) Irena Landau
- C) Joanna Rudniańska
- D) Dorota Suwalska
Skąd pochodzi Sasza?
- A) Z Ukrainy
- B) Z Białorusi
- C) Z Rosji
- D) Z Litwy
Kto jest narratorką opowiadania?
- A) Pani Aneta
- B) Dominika
- C) Karolina (Karol)
- D) Mama Saszy
Dlaczego Sasza mówi do wychowawczyni 'ciociu'?
- A) Bo jest jej krewnym
- B) Bo się pomylił
- C) Bo tak zwraca się do starszych osób w jego kraju
- D) Bo chciał rozśmieszyć klasę
Jak nazywa się wychowawczyni klasy?
- A) Pani Dominika
- B) Pani Aneta
- C) Pani Karolina
- D) Pani Zuzanna
Jaki pomysł na zarobek ma Sasza?
- A) Sprzedaż gazet
- B) Wypożyczenie małpy do zdjęć
- C) Mycie samochodów
- D) Sprzedaż ciastek
Kto w klasie najbardziej wyśmiewa Saszę na początku?
- A) Dominika
- B) Kuba
- C) Pani Aneta
- D) Karolina
Jak nazywana jest Dominika przez narratorkę?
- A) Klasowym liderem
- B) Klasowym sumieniem
- C) Klasowym żartownisiem
- D) Klasowym outsiderem
Jaki problem społeczny porusza powieść?
- A) Konflikt pokoleń
- B) Stereotypy wobec obcokrajowców
- C) Problemy ekologiczne
- D) Rywalizację sportową
Czego uczy czytelnika zakończenie relacji Karoliny i Saszy?
- A) Że obcy zawsze pozostają obcy
- B) Że pierwsze wrażenie zawsze jest trafne
- C) Że poznanie drugiego człowieka obala stereotypy
- D) Że przyjaźń z obcokrajowcem jest niemożliwa

Kim jest Sasza i dlaczego trafia do polskiej klasy

Sasza jest chłopcem z Białorusi, który ma polskie korzenie i przyjeżdża na rok do krewnych w Polsce, by uczyć się w polskiej szkole. Już pierwszego dnia wzbudza sensację, gdy do wychowawczyni, pani Anety, zwraca się per „ciociu” – zgodnie ze zwyczajem panującym w jego kraju, gdzie tak grzecznie tytułuje się starsze osoby. Dla klasy, a zwłaszcza dla rozbawionego Kuby, brzmi to komicznie i staje się pretekstem do kpin.

Wychowawczyni szybko tłumaczy klasie, że to kwestia kulturowa, a nie błąd czy powód do śmiechu, jednak uprzedzenia wobec nowego, obcego ucznia nie znikają od razu. Sasza mówi dobitnie, z wyraźnym akcentem, co dodatkowo utrwala w klasie obraz 'dziwnego' kolegi ze Wschodu – stąd żartobliwy, złośliwy przydomek nawiązujący do sposobu, w jaki porusza szczęką podczas mówienia.

Narratorka Karolina i jej spojrzenie na Saszę

Historię opowiada Karolina, dziewczynka, która prowadzi pamiętnik i sama przyznaje, że wolałaby być chłopakiem – dlatego w domu mówi się na nią Karol. To ona jako pierwsza zaczyna dostrzegać w Saszy coś więcej niż śmieszny akcent i inny sposób bycia. Narracja pierwszoosobowa pozwala czytelnikowi obserwować, jak stopniowo zmienia się jej stosunek do chłopca – od ciekawości i dystansu, przez wspólne przygody, aż po prawdziwą sympatię.

Ważnym epizodem jest pomysł Saszy na własny biznes: przekonany, że 'teraz każdy może zostać biznesmenem', namawia Karolinę, by razem poszukali sposobu na zarobienie pieniędzy, powołując się na hasło 'nowego ekonomicznego myślenia' i własnej inicjatywy. Zamiast poważnej pracy kończy się to komicznym pomysłem wypożyczania małpy ze sklepu zoologicznego – scena ta pokazuje naiwność i upór chłopca, ale też jego energię i pomysłowość, dzięki którym zyskuje sympatię czytelnika.

Stereotypy, przyjaźń i przesłanie powieści

Powieść pokazuje, jak łatwo grupa rówieśników ocenia kogoś z powodu akcentu, narodowości czy niewiedzy o jego zwyczajach. Klasowi żartownisie, Kuba, Kajetan i Szymon, powtarzają stereotypy o 'ruskich', nie znając Saszy i nie próbując go zrozumieć. Dominika, nazywana przez narratorkę 'klasowym sumieniem', jako jedna z nielicznych broni chłopca i zadaje niewygodne pytania, pokazując inny, bardziej empatyczny sposób reagowania na odmienność.

W miarę rozwoju fabuły uprzedzenia słabną, a między Karoliną i Saszą rodzi się szczera przyjaźń oparta na wspólnych przygodach i wzajemnym poznawaniu się. Grętkiewicz w lekkiej, humorystycznej formie pokazuje młodym czytelnikom, że pierwsze wrażenie i stereotyp o obcokrajowcu często mijają się z prawdą, a prawdziwe poznanie drugiego człowieka wymaga czasu i otwartości.

Co trzeba umieć

Streścić fragmenty powieści i wskazać głównych bohaterów: Saszę i narratorkę Karolinę.
Rozpoznać narrację pierwszoosobową i wskazać, po czym poznajemy, że narratorką jest dziewczyna.
Wyjaśnić, skąd wziął się tytuł 'Szczekająca szczęka Saszy' i czym jest stereotyp.
Ocenić zachowanie klasy wobec nowego ucznia i zaproponować właściwe reakcje na odmienność.

Typowe błędy

Mylenie narratora z autorką – narratorką jest fikcyjna postać, uczennica Karolina, a nie Ewa Grętkiewicz.
Uznanie, że Sasza jest Rosjaninem – w rzeczywistości jest Białorusinem z polskimi korzeniami.
Pomijanie roli Dominiki jako postaci, która jako pierwsza sprzeciwia się wyśmiewaniu Saszy.
Odczytywanie tytułu dosłownie, zamiast jako żartobliwego przezwiska nawiązującego do akcentu chłopca.

Krótkie pytania i odpowiedzi

Kim jest Sasza w powieści Ewy Grętkiewicz?

Sasza to chłopiec z Białorusi o polskich korzeniach, który przyjeżdża na rok do rodziny w Polsce i uczy się w polskiej szkole.

Dlaczego klasa śmieje się z Saszy na początku?

Klasa śmieje się z jego akcentu i zwrotu 'ciociu' skierowanego do wychowawczyni, nie rozumiejąc, że to zwyczaj z jego kraju.

Kto prowadzi narrację w powieści?

Narracja prowadzona jest przez Karolinę, koleżankę Saszy z klasy, która pisze pamiętnik.

Jaki pomysł na biznes mają bohaterowie?

Sasza namawia Karolinę, by wypożyczyć małpę ze sklepu zoologicznego i robić nią zdjęcia za pieniądze.

Jaką rolę pełni Dominika w klasie?

Dominika jest nazywana 'klasowym sumieniem', bo jako jedna z pierwszych broni Saszy przed wyśmiewaniem.

Co oznacza tytuł 'Szczekająca szczęka Saszy'?

To żartobliwe przezwisko nadane Saszy przez kolegów, nawiązujące do jego charakterystycznego, dobitnego sposobu mówienia z akcentem.

FAQ

Czy 'Szczekająca szczęka Saszy' to lektura obowiązkowa?

Fragmenty powieści są omawiane w podręczniku 'Nowe Słowa na start!' dla klasy 6 w dziale 'Inni, obcy, tacy sami?'.

Kim z zawodu jest Ewa Grętkiewicz?

Ewa Grętkiewicz jest polską pisarką tworzącą literaturę dla dzieci i młodzieży, autorką m.in. tej powieści z 2005 roku.

Czy Sasza jest Rosjaninem?

Nie, Sasza jest Białorusinem z polskimi korzeniami, co jest istotne dla zrozumienia fabuły i unikania uproszczonych etykiet.

Jakie wartości porusza książka?

Książka porusza temat tolerancji, walki ze stereotypami, otwartości na inną kulturę oraz budowania przyjaźni mimo różnic.

Stwórz własny test · Zrób fiszki

Następna lekcja: Irena Landau, Uszy do góry! (fragmenty)