Matura pisemna z polskiego 2027 – budowa egzaminu i jak rozplanować 240 minut

Pisemna matura z języka polskiego na poziomie podstawowym to jeden arkusz, ale trzy zupełnie różne umiejętności: praca z tekstem, wiedza o literaturze i pisanie dłuższej formy. Kto wie, jak zbudowany jest egzamin, nie traci czasu na zgadywanie, co go czeka — i może rozsądnie podzielić 240 minut.

Stan na październik 2026 r. Zasady według Informatora CKE o egzaminie maturalnym z języka polskiego obowiązującego od 2025 r. Przed egzaminem sprawdź aktualne komunikaty CKE i swojej szkoły.

Zanim zaczniesz czytać, sprawdź swój poziom w teście diagnostycznym do matury 2027 — po 15 minutach zobaczysz, która część arkusza wymaga najwięcej pracy. Wszystkie materiały znajdziesz w hubie Matura z polskiego 2027.

Jak wygląda arkusz – trzy części

Cały arkusz rozwiązujesz w 240 minut. Nie ma przerw między częściami — sam decydujesz, w jakiej kolejności je robisz.

Część 1: Język polski w użyciu

Format zadań i schemat punktowania omawia osobny poradnik: Język polski w użyciu na maturze 2027.

Dostajesz dwa teksty nieliterackie (np. fragment eseju, artykułu popularnonaukowego, wywiadu) na wspólny temat. Zadania sprawdzają, czy:

1. rozumiesz tezę i intencję autora — co twierdzi i po co pisze;
2. rozpoznajesz środki językowe i ich funkcję — np. pytanie retoryczne, ironię, słownictwo wartościujące;
3. znasz zagadnienia z nauki o języku — funkcje wypowiedzi, styl, zapożyczenia, archaizmy, poprawność;
4. potrafisz napisać notatkę syntetyzującą — krótko zestawić stanowiska obu autorów.

Notatce poświęciliśmy osobny poradnik: Notatka syntetyzująca na maturze 2027.

Część 2: Test historycznoliteracki

Mapę epok z linkami do powtórek znajdziesz w artykule test historycznoliteracki na maturze 2027.

To zadania do fragmentów utworów literackich — także z listy lektur obowiązkowych. Pytania dotyczą m.in.:

• przynależności utworu do epoki i jego cech gatunkowych,
• bohaterów, motywów i problematyki,
• środków stylistycznych i ich funkcji w podanym fragmencie,
• kontekstów historycznych i filozoficznych.

Najlepiej przygotowujesz się do tej części, powtarzając lektury według epok: klasa 1 liceum (antyk–barok), klasa 2 (oświecenie, romantyzm, pozytywizm), klasa 3 (Młoda Polska, dwudziestolecie) i klasa 4 (literatura po 1945 r.). Pełna lista: Lektury obowiązkowe na maturę 2027.

Część 3: Wypracowanie

Wybierasz jeden temat. Wypracowanie musi mieć co najmniej 300 wyrazów, a w argumentacji trzeba odwołać się do dwóch utworów literackich, w tym co najmniej jednej lektury obowiązkowej, oraz wykorzystać konteksty. Szczegółowy schemat: Wypracowanie maturalne 2027 – teza, argumenty, konteksty.

Jak rozplanować 240 minut – propozycja

Wielu zdających zaczyna od wypracowania, bo daje najwięcej punktów i wymaga najświeższej głowy. To dobra strategia, jeśli pilnujesz zegarka — test i notatka też muszą się zmieścić.

Krok po kroku: jak ćwiczyć każdą część

1. Raz w tygodniu jeden zestaw tekstów nieliterackich. Po przeczytaniu zapisz tezę każdego autora jednym zdaniem — to trening do notatki.
2. Codziennie 10–15 minut lektur. Zamiast czytać streszczenie po raz piąty, rozwiąż test z bohaterów, motywów i epoki.
3. Dwa plany wypracowania tygodniowo. Teza, dwa argumenty, dwa utwory, kontekst — bez pisania całości.
4. Jedno pełne wypracowanie co dwa tygodnie na czas, z liczeniem wyrazów.
5. Arkusz próbny w kwietniu — w całości, 240 minut, w ciszy.

Najczęstsze błędy na pisemnej

• Za mało czasu na wypracowanie — bo test „poszedł wolno”.
• Notatka z własną opinią albo przepisanymi zdaniami z tekstu.
• Pomylenie epoki lub autora w teście historycznoliterackim.
• Wypracowanie bez lektury obowiązkowej albo z kontekstem „dopisanym na końcu”.

Powtarzaj aktywnie

Najszybciej zapamiętasz materiał, gdy sprawdzasz się pytaniami, a nie tylko czytasz. Masz notatki z lekcji albo zdjęcia stron podręcznika? Wgraj je do generatora testów z polskiego albo generatora testów z notatek — w kilkadziesiąt sekund dostaniesz test z dokładnie tego materiału. Masz pytania o limity i działanie generatora? Zajrzyj do FAQ.