Nad Niemnem – streszczenie, bohaterowie, plan wydarzeń i test

Spokojna rzeka latem z łąkami i drewnianym dworem wśród drzew – powtórka z Nad Niemnem

Najważniejsze w 30 sekund

  • „Nad Niemnem” to powieść Elizy Orzeszkowej z 1888 roku o życiu dworu w Korczynie i zaścianka Bohatyrowiczów.
  • Justyna Orzelska, uboga krewna Korczyńskich, odrzuca bogatego Różyca i wychodzi za Jana Bohatyrowicza.
  • Ważnymi symbolami są dwie mogiły: powstańców z 1863 roku i legendarnych założycieli rodu, Jana i Cecylii.
  • Powieść pokazuje potrzebę zgody szlachty i ludu, pracy na ziemi oraz pamięci o powstaniu styczniowym.

Eliza Orzeszkowa · Pozytywizm · Liceum, klasa 2 liceum

Rozwiąż test · Utwórz własny test z materiałów

Ta strona jest dla uczniów liceum, którzy chcą szybko powtórzyć „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej przed lekcją, sprawdzianem albo maturą. Znajdziesz tu krótkie i pełniejsze streszczenie, bohaterów, plan wydarzeń, motywy i najważniejsze fakty, a niżej test online z pytaniami i odpowiedziami.

Autorka: Eliza Orzeszkowa · Epoka: pozytywizm (1888) · Rodzaj: epika, powieść realistyczna · Miejsce akcji: okolice Niemna – dwór Korczyn i zaścianek Bohatyrowicze, lata 80. XIX wieku

Szybkie streszczenie (na start)

Akcja toczy się latem, nad Niemnem, około dwudziestu lat po powstaniu styczniowym. W dworze Korczyn mieszka Benedykt Korczyński z rodziną i uboga krewna, Justyna Orzelska. Benedykt jest skłócony z sąsiadami z zaścianka Bohatyrowicze – drobną szlachtą, która żyje z pracy własnych rąk. Justyna, rozczarowana próżnym Zygmuntem Korczyńskim, poznaje pracowitego Jana Bohatyrowicza. Jan pokazuje jej mogiłę powstańców z 1863 roku, w której leży jego ojciec i brat Benedykta, Andrzej, oraz legendarną mogiłę założycieli rodu, Jana i Cecylii. Justyna odrzuca oświadczyny bogatego Teofila Różyca i postanawia wyjść za Jana. Syn Benedykta, Witold, przyczynia się do pogodzenia ojca z Bohatyrowiczami.

Streszczenie – pełniejsza wersja

Dwór w Korczynie

Benedykt Korczyński z trudem utrzymuje majątek. Jego żona Emilia żyje w świecie romansów i dolegliwości, a siostra Marta prowadzi dom. Justyna, córka zubożałego Orzelskiego, czuje się w Korczynie zbędna. Kiedyś łączyło ją uczucie z Zygmuntem Korczyńskim, synem poległego w powstaniu Andrzeja, ale Zygmunt ożenił się z inną.

Zaścianek Bohatyrowiczów

Na żniwach Justyna poznaje Jana Bohatyrowicza, jego stryja Anzelma i siostrę Antolkę. Odkrywa świat ludzi, którzy cenią pracę, rodzinę i tradycję. Jan wiezie ją łodzią do mogiły Jana i Cecylii – pary, która według legendy przybyła nad Niemen, karczowała puszczę i założyła ród. Potem pokazuje leśną mogiłę powstańców z 1863 roku.

Spór i wspomnienie powstania

Benedykt procesuje się z Bohatyrowiczami o ziemię. Kiedyś walczył z nimi ramię w ramię w powstaniu, ale po klęsce zgorzkniał. Anzelm cierpi na zdrowiu i duszy od czasu powstania, a Marta przed laty odrzuciła jego miłość, czego żałuje.

Wybór Justyny i zgoda

Teofil Różyc, bogaty arystokrata uzależniony od morfiny, oświadcza się Justynie. Ona odmawia, bo nie chce małżeństwa bez miłości. Zygmunt, nieszczęśliwy w małżeństwie, proponuje jej romans, ale Justyna go odtrąca. Wybiera Jana i życie w pracy. Witold, syn Benedykta, student agronomii, przekonuje ojca do pojednania z sąsiadami.

Bohaterowie

Postać Kim jest Co trzeba wiedzieć
Justyna Orzelska uboga krewna Korczyńskich przechodzi przemianę, wybiera miłość i pracę
Jan Bohatyrowicz młody szlachcic z zaścianka pracowity, szlachetny, pamięta o powstaniu
Benedykt Korczyński właściciel Korczyna uczciwy, ale zgorzkniały, skłócony z Bohatyrowiczami
Marta Korczyńska siostra Benedykta gospodyni, żałuje odrzucenia Anzelma
Emilia Korczyńska żona Benedykta egzaltowana, oderwana od życia
Witold Korczyński syn Benedykta idealista, zwolennik zgody z ludem
Anzelm Bohatyrowicz stryj Jana weteran powstania, strażnik pamięci
Zygmunt Korczyński syn Andrzeja próżny, egoistyczny artysta-dyletant
Teofil Różyc arystokrata zdegenerowany, ale świadomy swoich wad

Plan wydarzeń

  1. Życie codzienne w dworze Korczyn.
  2. Przedstawienie Justyny i jej sytuacji.
  3. Spór Benedykta z Bohatyrowiczami o ziemię.
  4. Spotkanie Justyny z Janem w czasie żniw.
  5. Wizyta w zaścianku i rozmowy z Anzelmem.
  6. Przeprawa łodzią do mogiły Jana i Cecylii.
  7. Wizyta przy mogile powstańców.
  8. Wspomnienia powstania styczniowego.
  9. Oświadczyny Różyca i odmowa Justyny.
  10. Propozycja Zygmunta i odrzucenie jej przez Justynę.
  11. Decyzja Justyny o ślubie z Janem.
  12. Rozmowa Witolda z ojcem i pojednanie z Bohatyrowiczami.

Motywy i problematyka

Co trzeba zapamiętać na sprawdzian i maturę

Powiązane lektury

Test z lektury „Nad Niemnem” – quiz online

Wybierz poziom: podstawowy (15 pytań) albo trudniejszy (10 pytań). Wynik, poprawne odpowiedzi i wyjaśnienia zobaczysz od razu, bez logowania. Niżej: wszystkie 25 pytań z odpowiedziami, 5 pytań otwartych, powtórka i PDF.

  1. Kto napisał „Nad Niemnem”?

    • A) Maria Konopnicka
    • B) Eliza Orzeszkowa
    • C) Gabriela Zapolska
    • D) Bolesław Prus
  2. Jak nazywa się dwór Benedykta Korczyńskiego?

    • A) Soplicowo
    • B) Korczyn
    • C) Bogdaniec
    • D) Lipce
  3. Kim jest Justyna Orzelska?

    • A) Córką Benedykta
    • B) Siostrą Jana
    • C) Ubogą krewną mieszkającą w Korczynie
    • D) Żoną Różyca
  4. Za kogo Justyna postanawia wyjść za mąż?

    • A) Za Jana Bohatyrowicza
    • B) Za Teofila Różyca
    • C) Za Zygmunta Korczyńskiego
    • D) Za Witolda
  5. Kto według legendy leży w mogile nad Niemnem, założyciele rodu Bohatyrowiczów?

    • A) Andrzej i Marta
    • B) Anzelm i Antolka
    • C) Jan i Cecylia
    • D) Benedykt i Emilia
  6. Kto spoczywa w leśnej mogile, którą Jan pokazuje Justynie?

    • A) Powstańcy z 1863 roku
    • B) Ofiary epidemii
    • C) Żołnierze z czasów napoleońskich
    • D) Rodzina Różyca
  7. O co Benedykt spiera się z Bohatyrowiczami?

    • A) O dziedzictwo Różyca
    • B) O ziemię i szkody na polach
    • C) O ślub Justyny
    • D) O dom Marty
  8. Kto oświadcza się Justynie, a ona odmawia?

    • A) Jan
    • B) Anzelm
    • C) Witold
    • D) Teofil Różyc
  9. Kim jest Marta Korczyńska?

    • A) Siostrą Benedykta, która prowadzi dom
    • B) Matką Justyny
    • C) Żoną Jana
    • D) Córką Anzelma
  10. Jaki jest Zygmunt Korczyński?

    • A) Pracowity i skromny
    • B) Odważny powstaniec
    • C) Próżny i egoistyczny
    • D) Biedny rolnik
  11. Kto przekonuje Benedykta do zgody z Bohatyrowiczami?

    • A) Emilia
    • B) Różyc
    • C) Zygmunt
    • D) Syn Witold
  12. Do jakiego wydarzenia historycznego odwołuje się powieść?

    • A) Powstania styczniowego
    • B) Powstania kościuszkowskiego
    • C) Bitwy pod Grunwaldem
    • D) Rewolucji francuskiej
  13. W jakich okolicznościach Justyna bliżej poznaje Jana?

    • A) Na balu
    • B) Na żniwach i w zaścianku
    • C) W Warszawie
    • D) W kościele na ślubie
  14. Kim jest Anzelm Bohatyrowicz?

    • A) Ojcem Justyny
    • B) Stryjem Jana, weteranem powstania
    • C) Arystokratą
    • D) Synem Benedykta
  15. Do jakiego gatunku należy „Nad Niemnem”?

    • A) Powieści realistycznej
    • B) Dramatu romantycznego
    • C) Eposu
    • D) Powieści fantastycznej

Masz inną lekturę lub własne materiały? Wgraj zdjęcie lub PDF i wygeneruj test albo Fiszki.

Generator testów z polskiego · Test z własnych notatek · Fiszki z tej lektury lub notatek

„Nad Niemnem” – 25 pytań z odpowiedziami

  1. Kto napisał „Nad Niemnem”? – B) Eliza Orzeszkowa Powieść Elizy Orzeszkowej ukazała się w 1888 roku.
  2. Jak nazywa się dwór Benedykta Korczyńskiego? – B) Korczyn Korczyn leży nad Niemnem, w pobliżu zaścianka Bohatyrowiczów.
  3. Kim jest Justyna Orzelska? – C) Ubogą krewną mieszkającą w Korczynie Justyna jest córką zubożałego Orzelskiego i czuje się w dworze zbędna.
  4. Za kogo Justyna postanawia wyjść za mąż? – A) Za Jana Bohatyrowicza Wybiera miłość i pracę zamiast bogactwa.
  5. Kto według legendy leży w mogile nad Niemnem, założyciele rodu Bohatyrowiczów? – C) Jan i Cecylia Para przybyła nad Niemen, karczowała puszczę i dała początek rodowi.
  6. Kto spoczywa w leśnej mogile, którą Jan pokazuje Justynie? – A) Powstańcy z 1863 roku W mogile leżą m.in. ojciec Jana i Andrzej Korczyński.
  7. O co Benedykt spiera się z Bohatyrowiczami? – B) O ziemię i szkody na polach Sąsiedzi procesują się, choć kiedyś razem walczyli w powstaniu.
  8. Kto oświadcza się Justynie, a ona odmawia? – D) Teofil Różyc Różyc to bogaty arystokrata uzależniony od morfiny.
  9. Kim jest Marta Korczyńska? – A) Siostrą Benedykta, która prowadzi dom Marta przed laty odrzuciła miłość Anzelma i żałuje tego.
  10. Jaki jest Zygmunt Korczyński? – C) Próżny i egoistyczny Zygmunt uważa się za artystę, ale niczego nie tworzy i lekceważy innych.
  11. Kto przekonuje Benedykta do zgody z Bohatyrowiczami? – D) Syn Witold Witold, student agronomii, wierzy w porozumienie z ludem.
  12. Do jakiego wydarzenia historycznego odwołuje się powieść? – A) Powstania styczniowego Akcja toczy się ok. 20 lat po powstaniu 1863 roku.
  13. W jakich okolicznościach Justyna bliżej poznaje Jana? – B) Na żniwach i w zaścianku Praca przy żniwach i rozmowy z Bohatyrowiczami odmieniają Justynę.
  14. Kim jest Anzelm Bohatyrowicz? – B) Stryjem Jana, weteranem powstania Anzelm strzeże pamięci o powstaniu i o mogile.
  15. Do jakiego gatunku należy „Nad Niemnem”? – A) Powieści realistycznej Utwór przedstawia życie społeczne z dbałością o szczegół – to realizm.
  16. Dlaczego o powstaniu styczniowym mówi się w powieści aluzyjnie? – B) Z powodu cenzury w zaborze rosyjskim Bezpośrednie pisanie o powstaniu było niemożliwe, dlatego służą temu symbole i wspomnienia.
  17. Co symbolizuje mogiła Jana i Cecylii? – C) Pracę, miłość i trwałość rodu na tej ziemi Legenda pokazuje, że pracą i miłością zbudowano wspólnotę.
  18. Które hasło pozytywizmu najmocniej wyraża zakończenie powieści? – D) Zgoda warstw społecznych i praca na ziemi Ślub Justyny z Janem i pojednanie z Benedyktem łączą dwór i zaścianek.
  19. Na czym polega przemiana Justyny? – A) Z biernej, zbędnej krewnej staje się kobietą, która sama wybiera swoje życie Justyna odnajduje sens w pracy i miłości do Jana.
  20. Która cecha stylu jest typowa dla „Nad Niemnem”? – B) Rozbudowane, szczegółowe opisy przyrody Opisy krajobrazu nadniemeńskiego są słynne i bardzo obszerne.
  21. Jaka jest Emilia Korczyńska, żona Benedykta? – B) Kapryśna, chorowita i zamknięta w świecie romansów Emilia nie interesuje się pracą i domem – to krytyka bezczynności ziemiaństwa.
  22. Kim jest Kirłowa? – A) Sąsiadką, która pracowicie sama prowadzi majątek i wychowuje dzieci Kirłowa to pozytywny wzór kobiety pracującej i odpowiedzialnej.
  23. Kim jest ojciec Justyny? – C) Zdziecinniałym starcem grającym na skrzypcach Orzelski roztrwonił majątek; jego bezradność pokazuje, czym grozi życie bez pracy.
  24. Kim jest Benedykt Korczyński? – A) Właścicielem Korczyna, który walczy o utrzymanie majątku Benedykt to ziemianin, który z trudem broni ziemi przed rusyfikacją i długami.
  25. Na czym polega praca organiczna widoczna w powieści? – B) Na pracy na roli i rozwoju gospodarstwa jako służbie wspólnocie Orzeszkowa (pozytywizm) pokazuje pracę jako wartość i sposób trwania narodu.

Pytania trudniejsze (otwarte)

  1. Dlaczego Justyna odrzuca Różyca i wybiera Jana?

    Przykładowa odpowiedź: Różyc oferuje bogactwo, ale Justyna go nie kocha i nie chce żyć w próżności. Jan jest pracowity, szlachetny i bliski jej wartościom – z nim może prowadzić uczciwe życie w pracy.

    Kryteria: Różyc; Jan; wartości Justyny.

  2. Jaką rolę odgrywają w powieści dwie mogiły?

    Przykładowa odpowiedź: Mogiła Jana i Cecylii przypomina o założeniu rodu dzięki pracy i miłości. Mogiła powstańców to znak pamięci o walce w 1863 roku i o wspólnym losie dworu i zaścianka.

    Kryteria: mogiła Jana i Cecylii; mogiła powstańców; wspólny sens.

  3. Porównaj życie w Korczynie i w zaścianku Bohatyrowiczów.

    Przykładowa odpowiedź: W Korczynie panuje napięcie, kłopoty finansowe i nuda, a niektórzy żyją bezczynnie. W zaścianku ludzie ciężko pracują, cenią tradycję i wspólnotę. Orzeszkowa pokazuje, że wartości rodzą się z pracy.

    Kryteria: Korczyn; zaścianek; wniosek.

  4. Jak powieść przedstawia skutki powstania styczniowego?

    Przykładowa odpowiedź: Po klęsce ludzie są zgorzkniali i skłóceni: Benedykt procesuje się z dawnymi towarzyszami walki, Anzelm cierpi. Pamięć o powstaniu staje się jednak podstawą pojednania.

    Kryteria: zgorzknienie; konflikt; pamięć jako wspólnota.

  5. Których bohaterów autorka krytykuje i dlaczego?

    Przykładowa odpowiedź: Krytykuje Zygmunta Korczyńskiego, Emilię i Różyca, bo żyją bez pracy i celu, skupieni na sobie. To przeciwieństwo pozytywistycznego ideału pracy i odpowiedzialności.

    Kryteria: przykłady postaci; uzasadnienie; ideał pozytywizmu.

Najważniejsze w 5 minut

Bohaterowie

  • Justyna Orzelska
  • Jan i Anzelm Bohatyrowiczowie
  • Benedykt, Marta i Witold Korczyńscy
  • Zygmunt Korczyński, Teofil Różyc

Najważniejsze wydarzenia

  • Żniwa i wizyta w zaścianku
  • Mogiła Jana i Cecylii
  • Mogiła powstańców
  • Wybór Justyny i pojednanie

Motywy

  • praca
  • pamięć o powstaniu
  • zgoda społeczna
  • przyroda

Problematyka

  • Dwór a zaścianek
  • Sens pracy
  • Pamięć narodowa

5 najczęstszych pomyłek

  1. Twierdzenie, że Justyna wychodzi za Różyca – odrzuca jego oświadczyny.
  2. Mylenie dwóch mogił – jedna to legendarni Jan i Cecylia, druga to powstańcy z 1863 roku.
  3. Uznanie Zygmunta za syna Benedykta – Zygmunt to syn Andrzeja, a synem Benedykta jest Witold.
  4. Przekonanie, że powieść opisuje samo powstanie – akcja dzieje się ok. 20 lat później.
  5. Przypisywanie powieści Konopnickiej lub Prusowi – autorką jest Eliza Orzeszkowa.

Powiązane lektury i powtórki

Najczęściej zadawane pytania

O czym jest „Nad Niemnem”?

O życiu dworu w Korczynie i zaścianka Bohatyrowiczów około 20 lat po powstaniu styczniowym. W centrum jest Justyna Orzelska, która wybiera miłość i pracę u boku Jana Bohatyrowicza.

Jak kończy się „Nad Niemnem”?

Justyna postanawia wyjść za Jana Bohatyrowicza, a Benedykt Korczyński, przekonany przez syna Witolda, godzi się z sąsiadami z zaścianka.

Kim są Jan i Cecylia?

To legendarni założyciele rodu Bohatyrowiczów. Według podania przybyli nad Niemen, wykarczowali puszczę i założyli osadę. Ich mogiła jest symbolem pracy i miłości.

Jaką rolę odgrywa mogiła powstańców?

Przypomina o powstaniu styczniowym, w którym razem walczyli szlachcice z dworu i z zaścianka. Jest symbolem pamięci narodowej.

Jakie są najważniejsze motywy w „Nad Niemnem”?

Praca, pamięć o powstaniu styczniowym, zgoda szlachty z ludem, miłość, przemiana Justyny i przyroda nadniemeńska.

Chcesz zapamiętać lekturę szybciej? Zrób fiszki z własnych notatek

Wrzuć notatki z lekcji, zdjęcie zeszytu albo PDF, a SpytajMnie zrobi z nich fiszki. Oznaczysz karty, których jeszcze nie umiesz, i wrócisz do nich na powtórce.

Zobacz, jak działają fiszki

Masz własne notatki? Zamień je w test albo fiszki

Wygeneruj test za darmo · Stwórz fiszki

Darmowe konto, bez karty · 5 generowań w ciągu 24 godzin

Wszystkie powtórki z klasy 2 liceum

Uczysz się z tego tematu? Z własnych notatek, zdjęcia lub PDF wygeneruj test albo Fiszki do powtórek.

Powtórz lekturę w formie testu →

Polecane wpisy